Phó Thủ tướng ra quyết sách mới, VinFast kéo hàng trăm doanh nghiệp vào chuỗi cung ứng tỷ USD

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc vừa ký Quyết định 929/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ giai đoạn 2026–2035, mở ra một chiến lược mới nhằm nâng tỷ lệ nội địa hóa và kéo doanh nghiệp Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Điểm đáng chú ý là chương trình lần này không chỉ dừng ở mục tiêu tăng sản xuất linh kiện trong nước, mà hướng tới xây dựng các chuỗi công nghiệp quy mô lớn xoay quanh những doanh nghiệp dẫn dắt. Trong đó, VinFast đang nổi lên như “đầu tàu” quan trọng của ngành công nghiệp hỗ trợ ô tô điện tại Việt Nam.

Theo định hướng mới, công nghiệp hỗ trợ sẽ đóng vai trò nền tảng cho chiến lược công nghiệp hóa, giúp Việt Nam giảm phụ thuộc nhập khẩu, nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế và phục vụ mục tiêu tăng trưởng “hai con số” trong giai đoạn tới. Chính phủ đặt mục tiêu đến năm 2030, tỷ lệ nội địa hóa ngành ô tô đạt 22–30%, cơ khí chế tạo đạt 40%, còn điện tử đạt 25–30%.

Đến năm 2035, nhiều ngành công nghiệp hỗ trợ của Việt Nam được kỳ vọng đạt trình độ công nghệ tiên tiến và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Riêng ngành ô tô, tỷ lệ nội địa hóa dự kiến tăng lên 32–40%.

Trong bức tranh này, VinFast đang được xem là ví dụ điển hình cho mô hình phát triển công nghiệp theo chuỗi cung ứng nội địa. Chia sẻ tại hội thảo “40 năm Đổi mới: Vai trò dẫn dắt của các tập đoàn kinh tế”, ông Lê Khắc Hiệp, Phó Chủ tịch Vingroup, cho biết VinFast không phát triển như một doanh nghiệp đơn lẻ mà đóng vai trò hạt nhân kết nối và dẫn dắt mạng lưới nhà cung cấp.

Theo đại diện Vingroup, chiến lược nội địa hóa của VinFast đã tạo ra lực kéo đủ lớn để hàng trăm doanh nghiệp cơ khí – điện tử trong nước mạnh dạn đầu tư máy móc, mở rộng sản xuất và nâng cấp công nghệ. Tính đến năm 2025, tỷ lệ nội địa hóa của xe điện VinFast đã đạt khoảng 60% và hướng tới mục tiêu 80% khi nhà máy sản xuất cell pin đi vào hoạt động.

Hiện VinFast đang hợp tác với gần 700 doanh nghiệp trong nước cung cấp linh kiện, vật tư và thiết bị cho hệ sinh thái sản xuất ô tô điện. Trong khi đó, kế hoạch mở rộng sản lượng lên 500.000 xe vào năm 2027 và 1 triệu xe/năm vào năm 2030 được đánh giá sẽ tiếp tục tạo ra nhu cầu khổng lồ cho ngành công nghiệp hỗ trợ Việt Nam.

Để mở rộng hệ sinh thái cung ứng, VinFast cũng đưa ra nhiều chính sách ưu đãi cho đối tác nội địa như giảm 50% chi phí thuê đất trong 3 năm đầu, giảm 20% trong 5 năm tiếp theo tại các tổ hợp sản xuất ở Hải Phòng và Hà Tĩnh. Hãng đồng thời cam kết bao tiêu sản phẩm theo kế hoạch thống nhất với nhà cung cấp nhằm giúp doanh nghiệp yên tâm đầu tư dài hạn.

Giới phân tích cho rằng điểm đáng chú ý nhất của chiến lược lần này nằm ở sự thay đổi tư duy chính sách. Thay vì phát triển công nghiệp hỗ trợ theo hướng dàn trải, Việt Nam đang chuyển sang mô hình lấy doanh nghiệp dẫn dắt làm trung tâm, hình thành các cụm chuỗi cung ứng quy mô lớn tương tự cách Hàn Quốc, Trung Quốc hay Nhật Bản từng phát triển ngành công nghiệp ô tô và điện tử.

Nếu thành công, đây không chỉ là câu chuyện nâng tỷ lệ nội địa hóa, mà còn có thể tạo ra một “cuộc chơi tỷ USD” mới cho doanh nghiệp Việt trong các lĩnh vực cơ khí, điện tử, pin, vật liệu, tự động hóa và công nghệ sản xuất phục vụ ngành xe điện.