Sau VinFast, thêm một tập đoàn tư nhân muốn gia nhập cuộc đua xe điện

Theo đề xuất gửi Sở Tài chính Ninh Bình, CTCP Ô tô Xuân Thiện dự kiến đầu tư dự án nhà máy sản xuất ô tô tải chạy điện và máy công trình chạy điện tại Khu kinh tế Ninh Cơ, tỉnh Ninh Bình. Giai đoạn đầu của dự án có công suất khoảng 30.000 xe và máy công trình mỗi năm, với mục tiêu ra mắt sản phẩm mẫu đầu tiên vào quý I/2027.

Khác với VinFast tập trung vào ô tô cá nhân, chiến lược của Xuân Thiện hướng nhiều hơn tới phân khúc xe tải, xe đầu kéo, xe tải mỏ và máy công trình. Đây là nhóm phương tiện phục vụ trực tiếp cho khai khoáng, logistics, xây dựng và các dự án công nghiệp quy mô lớn.

Đáng chú ý, phần lớn sản lượng trong giai đoạn đầu không hướng tới thị trường tiêu dùng mà phục vụ nhu cầu nội bộ. Các phương tiện điện dự kiến sẽ được sử dụng tại hệ thống mỏ khai khoáng, nhà máy xi măng, tổ hợp thép xanh và các đại công trường mà tập đoàn đang đầu tư trên cả nước.

Điều này cho thấy Xuân Thiện đang lựa chọn một lộ trình khác với nhiều doanh nghiệp ô tô trước đây. Thay vì xây dựng thị trường từ đầu, doanh nghiệp có thể tận dụng ngay hệ sinh thái hiện hữu để tạo nhu cầu đầu ra cho sản phẩm.

Câu hỏi đặt ra là liệu Xuân Thiện có đủ tiềm lực để bước vào ngành công nghiệp có yêu cầu vốn đầu tư rất lớn này hay không. Trên thực tế, tập đoàn này không phải là cái tên mới trong lĩnh vực công nghiệp. Tiền thân là Công ty TNHH Xuân Thiện Ninh Bình, doanh nghiệp được thành lập từ năm 2000 và phát triển từ lĩnh vực xây dựng trước khi mở rộng sang năng lượng, vật liệu xây dựng, công nghiệp nặng, nông nghiệp và du lịch.

Theo đăng ký doanh nghiệp cập nhật năm 2024, vốn điều lệ của công ty ở mức 5.770 tỷ đồng. Báo cáo tài chính năm 2023 cho thấy vốn chủ sở hữu đạt gần 5.870 tỷ đồng.

Tuy nhiên, quy mô các dự án mà Xuân Thiện đang triển khai lớn hơn nhiều so với con số vốn điều lệ. Tập đoàn hiện là chủ đầu tư Tổ hợp Thép xanh Xuân Thiện Nam Định, dự án nằm tại khu vực Nam Định cũ, nay thuộc tỉnh Ninh Bình sau sáp nhập. Tổng vốn đầu tư của tổ hợp lên tới gần 100.000 tỷ đồng với công suất thiết kế 9,5 triệu tấn thép mỗi năm.

Ngoài thép, doanh nghiệp còn đầu tư cụm nhà máy xi măng công suất 10 triệu tấn mỗi năm, nhà máy vôi và bột nhẹ công suất 2,1 triệu tấn mỗi năm cùng nhiều dự án công nghiệp vật liệu quy mô lớn khác.

Trong lĩnh vực năng lượng, Xuân Thiện sở hữu danh mục hơn 20 dự án thủy điện, điện mặt trời và điện gió với tổng công suất xấp xỉ 2.000MW. Đây được xem là nền tảng quan trọng nếu doanh nghiệp muốn phát triển chuỗi giá trị liên quan đến điện hóa phương tiện vận tải trong tương lai.

Một lợi thế khác nằm ở vị trí của dự án. Nhà máy xe điện dự kiến được xây dựng ngay cạnh Tổ hợp Thép xanh Xuân Thiện Nam Định tại tỉnh Ninh Bình. Điều này cho phép doanh nghiệp chủ động một phần nguyên liệu thép tấm và kết cấu kim loại, qua đó giảm chi phí sản xuất và nâng cao tỷ lệ nội địa hóa.

Dù vậy, sản xuất ô tô vẫn là lĩnh vực có mức độ cạnh tranh rất cao. Kinh nghiệm từ nhiều thị trường cho thấy việc chế tạo phương tiện chỉ là bước đầu, trong khi bài toán công nghệ, chuỗi cung ứng, dịch vụ hậu mãi và khả năng mở rộng thị trường mới là yếu tố quyết định thành công.

So với VinFast, Xuân Thiện đang đi theo hướng thận trọng hơn khi tập trung vào xe tải và máy công trình. Đây là phân khúc phù hợp với nền tảng công nghiệp nặng mà tập đoàn đã xây dựng trong nhiều năm qua, đồng thời cho phép tận dụng ngay nhu cầu từ hệ sinh thái nội bộ.

Nếu dự án được triển khai đúng kế hoạch, sự xuất hiện của Xuân Thiện có thể đánh dấu thêm một bước mở rộng của khu vực tư nhân vào ngành công nghiệp xe điện. Tuy nhiên, để biến tham vọng thành năng lực sản xuất thực sự, doanh nghiệp vẫn còn một chặng đường dài phía trước, từ công nghệ, chuỗi cung ứng đến khả năng thương mại hóa sản phẩm trên quy mô lớn.