VinFast chuyển giao mảng sản xuất trong thương vụ 530 triệu USD

VinFast vừa hoàn tất một trong những bước tái cấu trúc lớn nhất kể từ khi thành lập khi chính thức tách mảng sản xuất thành một pháp nhân riêng và chuẩn bị chuyển giao doanh nghiệp này cho nhóm nhà đầu tư bên ngoài trong thương vụ trị giá khoảng 530 triệu USD. Động thái cho thấy hãng xe điện Việt Nam đang thay đổi mô hình vận hành khi tách hoạt động sản xuất khỏi các khâu tạo giá trị cao hơn như công nghệ, nghiên cứu phát triển và bán hàng.

Ngày 19/6, CTCP VinFast Việt Nam (VFVN) chính thức được thành lập với vốn điều lệ 5.183,8 tỷ đồng, trụ sở tại Khu kinh tế Đình Vũ - Cát Hải (Hải Phòng). Người đại diện pháp luật gồm Tổng Giám đốc Phạm Nhật Vượng và Chủ tịch HĐQT Thái Thị Thanh Hải. Cùng ngày, CTCP Sản xuất và Kinh doanh VinFast (VFTP) giảm vốn điều lệ từ 90.793 tỷ đồng xuống còn 85.609,2 tỷ đồng sau khi hoàn tất quá trình tách doanh nghiệp.

Việc tái cấu trúc này đã được ĐHĐCĐ VFTP thông qua ngày 16/6. Theo phương án được phê duyệt, một phần tài sản, quyền và nghĩa vụ cùng phần vốn góp của các cổ đông hiện hữu được chuyển sang pháp nhân mới. Kết quả là VFVN được hình thành với quy mô vốn hơn 5.183 tỷ đồng, trong khi VFTP tiếp tục tồn tại với quy mô vốn hơn 85.600 tỷ đồng.

Điểm đáng chú ý nằm ở việc phân chia chức năng giữa hai doanh nghiệp. Theo kế hoạch công bố từ tháng 5, VFVN sẽ tiếp nhận toàn bộ tài sản liên quan đến hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D) toàn cầu, sở hữu trí tuệ, bán hàng, dịch vụ hậu mãi và các công ty con ở nước ngoài như VinFast Germany GmbH hay VinFast Engineering Australia Pty Ltd. VinFast dự kiến nắm giữ 99,9% quyền biểu quyết tại pháp nhân này.

Trong khi đó, VFTP sẽ giữ lại toàn bộ tài sản phục vụ sản xuất tại Việt Nam, bao gồm hai nhà máy tại Hải Phòng và Hà Tĩnh cùng phần sở hữu tại CTCP Giải pháp Năng lượng Xanh VinEG. Doanh nghiệp cũng tiếp tục gánh trách nhiệm đối với các nghĩa vụ tài chính phát sinh với bên thứ ba.

Sau khi hoàn tất chia tách, VinFast sẽ chuyển nhượng toàn bộ cổ phần tại VFTP cho một nhóm nhà đầu tư do CTCP Nghiên cứu và Phát triển Đầu tư Tương lai dẫn đầu. Giá trị giao dịch ước khoảng 13.309,6 tỷ đồng, tương đương 530 triệu USD. Đây là một trong những thương vụ tái cấu trúc lớn nhất của khu vực sản xuất ô tô trong nước những năm gần đây.

Về bản chất, giao dịch này đồng nghĩa hoạt động sản xuất xe VinFast tại Việt Nam sẽ được chuyển giao cho một đơn vị độc lập. Sau khi đổi chủ, VFTP sẽ hoạt động như một nền tảng gia công sản xuất, đảm nhận việc lắp ráp và chế tạo xe theo thiết kế, tiêu chuẩn kỹ thuật và đơn đặt hàng từ VFVN.

Mô hình này không xa lạ trên thế giới. Nhiều tập đoàn công nghệ và ô tô đã lựa chọn tách riêng khâu sản xuất để giảm áp lực vốn đầu tư, tối ưu hiệu quả vận hành và tập trung nguồn lực vào các lĩnh vực có biên lợi nhuận cao hơn như công nghệ lõi, thiết kế sản phẩm, phần mềm và phát triển thị trường.

Đối với VinFast, động thái trên cho thấy doanh nghiệp đang chuyển trọng tâm từ mô hình tích hợp dọc sang mô hình phân công chuyên biệt hơn. Trong bối cảnh ngành xe điện toàn cầu cạnh tranh ngày càng gay gắt và đòi hỏi nguồn vốn rất lớn cho nghiên cứu công nghệ, pin và phần mềm, việc giải phóng nguồn lực khỏi hoạt động sản xuất có thể giúp hãng tập trung nhiều hơn vào các mảng tạo lợi thế cạnh tranh dài hạn.

Tuy nhiên, hiệu quả của mô hình mới sẽ phụ thuộc vào khả năng phối hợp giữa đơn vị sở hữu thương hiệu và đơn vị sản xuất. Nếu chuỗi vận hành được duy trì thông suốt, VinFast có thể giảm áp lực vốn và cải thiện hiệu quả sử dụng tài sản. Ngược lại, quá trình chuyển đổi cũng đặt ra những yêu cầu mới về quản trị, kiểm soát chất lượng và đồng bộ chuỗi cung ứng trong giai đoạn phát triển tiếp theo.