Nguồn cung cao su có thể thiếu hụt năm thứ 5 liên tiếp, nhiều doanh nghiệp được kỳ vọng hưởng lợi

Thiếu cung có thể kéo sang năm thứ 5, giá cao su khó trở lại mặt bằng cũ

Thị trường cao su thiên nhiên đang đứng trước khả năng bước sang năm thứ 5 liên tiếp trong trạng thái thiếu cung, khi những vấn đề mang tính cấu trúc của ngành chưa được giải quyết, trong khi thời tiết tiếp tục tạo thêm sức ép lên hoạt động khai thác.

Theo Hiệp hội Các nước sản xuất cao su thiên nhiên (ANRPC), nguồn cung toàn cầu năm 2026 dự kiến thiếu khoảng 213.000 tấn, đánh dấu năm thâm hụt thứ tư liên tiếp. Tình trạng này xuất phát một phần từ việc diện tích vườn cây tại các nước sản xuất chính tiếp tục thu hẹp, hoạt động trồng mới giảm, trong khi cây cao su cần khoảng 6-7 năm mới có thể cho mủ.

Diễn biến trong quý III cho thấy áp lực nguồn cung chưa có dấu hiệu giảm. Sản lượng cao su toàn cầu trong tháng 7 giảm 5,2% so với cùng kỳ, trong khi xuất khẩu cao su thiên nhiên của Thái Lan trong 8 tháng giảm 10%, còn 1,62 triệu tấn. Mưa bão kéo dài từ tháng 7 đến tháng 9 cũng ảnh hưởng đến nhiều vùng trồng lớn, làm giảm số ngày cạo mủ trong mùa cao điểm.

Tại Việt Nam, Đông Nam Bộ - khu vực chiếm khoảng 60% diện tích cao su - ít chịu tác động trực tiếp hơn từ các đợt mưa lớn. Tuy nhiên, nguồn cung vẫn đối mặt với sức ép từ quá trình chuyển đổi đất sang khu công nghiệp và tình trạng vườn cây già. Ở Bắc Trung Bộ và Tây Bắc, thời tiết bất lợi đã gây gián đoạn cạo mủ và vận chuyển tại một số khu vực.

Theo đánh giá của Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), nguồn cung có thể phải chịu hai tác động nối tiếp trong bối cảnh mưa làm mất ngày cạo trong mùa cao điểm năm nay, sau đó hạn hán làm giảm năng suất đầu vụ năm sau. Khi vườn cây gần như không có khoảng nghỉ để phục hồi, tình trạng thiếu hụt được dự báo có thể kéo sang năm thứ 5 liên tiếp.

Nguồn cung thắt chặt cũng đang phản ánh rõ lên giá. Đầu tháng 9, giá cao su RSS3 vượt 72 triệu đồng/tấn, cao nhất trong giai đoạn 2021-2026, trong khi TSR20 đạt khoảng 45 triệu đồng/tấn, mức cao nhất gần 13 năm. Theo VDSC, đợt tăng hiện nay được hỗ trợ đồng thời bởi hai yếu tố gồm chi phí sản xuất cao su tổng hợp tăng, khiến một phần nhu cầu dịch chuyển sang cao su thiên nhiên, và nguồn cung thiên nhiên vốn đã thiếu hụt lại chịu thêm tác động từ thời tiết.

Theo đó, VDSC đưa ra hai kịch bản cho diễn biến giá trong thời gian tới. Trong đó, nếu eo biển Hormuz được khai thông, nguồn cung nguyên liệu cho cao su tổng hợp bớt căng thẳng, giá cao su thiên nhiên có thể điều chỉnh. Tuy nhiên, mức giá dự kiến vẫn cao hơn giai đoạn trước, dao động khoảng 53-57 triệu đồng/tấn.

Ở kịch bản thứ hai, nếu tiến trình ngoại giao Mỹ - Iran chưa dẫn tới việc mở lại eo biển Hormuz, tình trạng khan hiếm các dẫn xuất dầu mỏ như naphtha và butadiene có thể kéo dài. Khi yếu tố này diễn ra đồng thời với tình trạng thiếu hụt cao su thiên nhiên và rủi ro thời tiết, VDSC ước tính giá có thể tăng lên vùng 64-67 triệu đồng/tấn từ quý IV/2026 và duy trì ở mức cao đến hết mùa khô 2027.

Trong khi đó, nhu cầu chưa phải động lực chính của đợt tăng giá hiện tại. Tuy nhiên, về dài hạn, xu hướng chuyển dịch sang xe điện có thể tạo thêm lực đỡ. Lốp xe điện được đánh giá mòn nhanh hơn khoảng 20-30%, khiến chu kỳ thay lốp rút xuống còn 2-3 năm. Trên cơ sở đó, VDSC kỳ vọng nhu cầu cao su thiên nhiên toàn cầu có thể duy trì ổn định đến tăng nhẹ trong 3-5 năm tới. ANRPC dự báo lượng tiêu thụ năm 2026 đạt khoảng 15,6 triệu tấn.

PHR, DPR và TRC được kỳ vọng hưởng lợi, nhưng vẫn có biến số cần theo dõi

Mặt bằng giá cao được kỳ vọng tạo điều kiện thuận lợi cho nhóm doanh nghiệp khai thác cao su, trong đó giá bán là một trong những biến số có ảnh hưởng lớn đến khả năng sinh lời.

Với các doanh nghiệp như Cao su Phước Hòa (PHR), Cao su Đồng Phú (DPR) và Cao su Tây Ninh (TRC), chi phí vườn cây và nhân công khai thác tương đối ổn định. Vì vậy, khi giá bán tăng, phần cải thiện có thể phản ánh tương đối rõ vào biên lợi nhuận.

Đối với DPR và PHR, VDSC ước tính giá bán bình quân trong quý III/2026 đạt khoảng 64 triệu đồng/tấn, tăng 36% so với cùng kỳ. Biên lợi nhuận gộp được dự báo đạt 37,7%, cao hơn đáng kể mức 23,6% của cùng kỳ năm 2025. Mặt bằng giá tăng mạnh trong tháng 9 cũng được kỳ vọng phản ánh rõ hơn vào kết quả kinh doanh quý IV.

Quy mô vườn cây của nhóm doanh nghiệp này tương đối lớn. PHR hiện có khoảng 12.700 ha, DPR khoảng 16.000 ha. TRC sở hữu hơn 7.100 ha tại Việt Nam cùng khoảng 6.410 ha thông qua hoạt động tại Campuchia. Báo cáo cũng thống kê DRI có khoảng 8.589 ha vườn cây tại Lào.

Dù vậy, tác động từ giá cao không hoàn toàn theo một chiều. Vườn cây của PHR, DPR và TRC tập trung chủ yếu tại Đông Nam Bộ. Nếu El Niño dẫn tới hạn hán trong mùa khô năm 2027, sản lượng khai thác đầu vụ của chính các doanh nghiệp này có thể giảm, qua đó bù trừ một phần lợi ích từ giá bán cao.

Ngoài yếu tố thời tiết, chi phí thuê đất cũng là biến số cần lưu ý đối với những doanh nghiệp thuê đất và trả tiền hàng năm. VDSC cho rằng PHR là một trong những trường hợp có thể chịu tác động nếu chi phí thuê đất tại TP.HCM tăng.

Như vậy, triển vọng của ngành cao su trong giai đoạn cuối năm 2026 và bước sang 2027 đang được dẫn dắt chủ yếu bởi câu chuyện nguồn cung. Nếu tình trạng thâm hụt tiếp tục kéo dài và thời tiết gây thêm gián đoạn khai thác, mặt bằng giá cao có thể tạo điều kiện thuận lợi cho khả năng sinh lời của nhóm doanh nghiệp sản xuất cao su.

Tuy nhiên, mức độ hưởng lợi của từng doanh nghiệp còn phụ thuộc vào sản lượng khai thác thực tế, diễn biến thời tiết và khả năng duy trì giá bán trong những quý tới. Đây cũng là những biến số cần tiếp tục theo dõi khi mùa khô 2027 đến gần.