Nóng: Iran chính thức cho tàu ‘không thù địch’ qua eo biển Hormuz
Iran nêu rõ những tàu không tham gia hoặc hỗ trợ các hành động chống lại nước này và tuân thủ quy định hiện hành sẽ được đảm bảo “quyền đi qua an toàn” với sự điều phối của phía Iran.
Theo thông báo ngày 24/3 của Tổ chức Hàng hải Quốc tế, Tehran đã gửi thư tới các nước thành viên, nêu rõ các tàu không liên quan hoặc không hỗ trợ các hành động chống lại Iran sẽ được đảm bảo “quyền đi qua an toàn”. Ngược lại, các tàu có liên hệ với Mỹ, Israel hoặc các bên bị coi là tham gia xung đột sẽ không được hưởng quyền này.
Quy định mới được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng giữa Mỹ, Israel và Iran leo thang từ cuối tháng 2, khiến Iran gia tăng kiểm soát tại eo biển Hormuz – tuyến đường vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ toàn cầu.
Theo chỉ huy hải quân IRGC Alireza Tangsiri, mọi tàu thuyền muốn đi qua khu vực này phải phối hợp đầy đủ với phía Iran. Lực lượng này đã chặn một tàu container nước ngoài do không tuân thủ quy trình và chưa được cấp phép.
Ngoại trưởng Abbas Araghchi cho rằng tình trạng mất an ninh hàng hải hiện nay là hệ quả từ các cuộc tấn công nhằm vào Iran, đồng thời khẳng định các biện pháp kiểm soát là nhằm bảo vệ chủ quyền và phù hợp với luật pháp quốc tế.
Việc siết chặt eo biển Hormuz đang tạo ra những tác động rõ rệt đến thị trường vận tải và năng lượng toàn cầu. Ước tính hiện có khoảng 400 tàu đang chờ bên ngoài, trong đó gồm 150 tàu chở dầu và 120 tàu chở hàng, phản ánh mức độ gián đoạn nghiêm trọng của chuỗi cung ứng.
Nhiều tàu thương mại buộc phải đàm phán riêng hoặc chờ điều phối từ phía Iran để được phép đi qua, trong khi một số quốc gia đang tìm cách thiết lập cơ chế phối hợp nhằm đảm bảo lưu thông an toàn. Một tàu chở dầu của Thái Lan đã vượt qua khu vực này sau các cuộc đàm phán với Iran và Oman, cho thấy khả năng hình thành các “hành lang vận tải có kiểm soát”.
Trong bối cảnh đó, Vương quốc Anh đã đề xuất tổ chức hội nghị quốc tế với sự tham gia của nhiều quốc gia nhằm tìm giải pháp đảm bảo an toàn hàng hải tại khu vực. Trước đó, hơn 30 nước, bao gồm Anh, Pháp và Đức, đã bày tỏ sẵn sàng phối hợp để duy trì hoạt động của tuyến vận tải chiến lược này.
Việc Iran siết kiểm soát eo biển Hormuz không chỉ là động thái quân sự – an ninh, mà còn là biến số lớn đối với thị trường năng lượng toàn cầu, khi bất kỳ gián đoạn nào tại “điểm nghẽn” này đều có thể nhanh chóng lan sang giá dầu, chi phí vận tải và lạm phát toàn cầu.
Vương Anh
