Hormuz nghẽn mạch, từ dầu mỏ đến hàng hóa toàn cầu đều rung lắc
Hormuz chao đảo khiến tàu dầu và tàu container phải neo chờ hoặc đổi hải trình, kéo dài thời gian vận chuyển thêm khoảng 10 ngày và làm chi phí đội lên tới 30%. Cú sốc này đang lan từ thị trường năng lượng sang thương mại và tiêu dùng toàn cầu.
Một diễn biến mới tại khu vực eo biển Hormuz đang đẩy thị trường năng lượng và vận tải toàn cầu vào trạng thái căng thẳng cao độ. Phía Iran tuyên bố sẽ ngăn chặn mọi hoạt động xuất khẩu dầu qua tuyến hàng hải này, khiến lưu thông tàu dầu gần như “đóng băng”.
Eo biển Hormuz là điểm trung chuyển chiến lược, chiếm khoảng 20% lượng dầu thô vận chuyển bằng đường biển toàn cầu. Chỉ riêng con số này đủ lý giải vì sao giá dầu và phí bảo hiểm hàng hải lập tức tăng vọt ngay khi xuất hiện rủi ro gián đoạn.
Theo xác nhận từ phía Iran, một tàu chở dầu đã bị tấn công bằng thiết bị bay không người lái. Đồng thời, các cảnh báo cứng rắn được đưa ra đối với tàu chở dầu đi qua khu vực. Dữ liệu theo dõi hàng hải cho thấy nhiều tàu dầu đang neo đậu ngoài khơi Kuwait và Dubai thay vì tiếp tục hành trình.
Không chỉ năng lượng, chuỗi cung ứng hàng hóa tiêu dùng cũng chịu tác động trực tiếp. Cảng Jebel Ali tại Dubai – trung tâm trung chuyển container lớn thứ 10 thế giới – đóng vai trò cửa ngõ cho hàng hóa từ Đông Phi, Trung Đông đến Nam Á. Khi Hormuz tắc nghẽn, áp lực lập tức lan sang vận tải container và logistics khu vực.
Hệ quả là chi phí vận tải tăng và thời gian giao hàng kéo dài. Trong bối cảnh tuyến Biển Đỏ và kênh đào Suez vẫn tiềm ẩn rủi ro, nhiều hãng tàu buộc phải đi vòng qua mũi Hảo Vọng (Nam Phi), khiến hành trình kéo dài thêm khoảng 10 ngày và chi phí vận hành đội tàu tăng khoảng 30%.
Các tập đoàn vận tải biển lớn như MSC, Maersk, CMA CGM, Hapag-Lloyd và COSCO đã yêu cầu đội tàu tìm nơi trú ẩn an toàn. Trên thị trường bán lẻ, các nền tảng thương mại điện tử như Amazon, Temu và Shein bắt đầu cảnh báo nguy cơ chậm đơn hàng.
Vấn đề cốt lõi không chỉ là gián đoạn tạm thời. Nếu tình trạng tê liệt kéo dài, lượng dầu tồn kho tại các nước sản xuất vùng Vịnh sẽ nhanh chóng chạm trần lưu trữ, buộc phải cắt giảm sản lượng. Khi đó, tác động sẽ lan từ thị trường dầu sang lạm phát, chi phí sản xuất và giá tiêu dùng toàn cầu.
Hormuz không chỉ là một tuyến hàng hải. Đây là “van điều áp” của thị trường năng lượng thế giới. Khi van này bị siết lại, toàn bộ hệ thống logistics và thương mại quốc tế lập tức rung lắc theo.
Mạnh Huyền
