Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa cần tạo môi trường để doanh nghiệp phát triển

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã có phát biểu giải trình làm rõ những vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm về dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Về chính sách miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong ba năm, Bộ trưởng cho biết dự thảo giữ cách tính từ khi doanh nghiệp được cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu. Quy định này kế thừa Nghị quyết số 198/2025/QH15 và nhằm giúp doanh nghiệp có thời gian thích ứng, duy trì hoạt động trong giai đoạn khởi đầu.

Bộ trưởng cho rằng chính sách thuế này vừa tạo điều kiện để doanh nghiệp mới thành lập tồn tại, phát triển, vừa khuyến khích hộ kinh doanh chuyển đổi và thúc đẩy thành lập doanh nghiệp. Bộ trưởng nhấn mạnh quy mô doanh nghiệp có ý nghĩa đối với tốc độ và chất lượng tăng trưởng; vì vậy, chính sách cần tạo động lực để doanh nghiệp phát triển.

Về mặt bằng sản xuất, Bộ trưởng cho biết dự thảo tiếp tục kế thừa các cơ chế đã được triển khai theo Nghị quyết số 198, trong đó địa phương có thể đầu tư hạ tầng khu công nghiệp, cụm công nghiệp dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Theo đó, từ khi nghị quyết có hiệu lực, đã có 110 khu công nghiệp được để dành đất và đầu tư hạ tầng để thu hút nhóm doanh nghiệp này. Dự thảo luật tiếp tục tạo cơ sở để địa phương triển khai chính sách, bảo đảm tính liên tục trong thời gian tới.

Với chính sách dành tối thiểu 20% kinh phí mua sắm công cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, ưu tiên các gói thầu mua sắm có giá trị từ 20 tỷ đồng trở xuống, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn đánh giá đây là công cụ tạo thị trường và đầu ra cho doanh nghiệp. Bộ trưởng dẫn số liệu trong gần một năm triển khai: có gần 226.000 gói thầu dưới 20 tỷ đồng, hơn 12.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia; giá trị doanh nghiệp tiếp nhận được ước khoảng 126.000 tỷ đồng. Từ kết quả này, Bộ trưởng cho rằng chính sách cần tiếp tục được duy trì để doanh nghiệp có thêm cơ hội tham gia thị trường.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, dự thảo luật chú trọng giảm thời gian và chi phí tuân thủ pháp luật, đồng thời khuyến khích ứng dụng công nghệ thông tin, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận quy trình, thủ tục thuận lợi hơn. Theo số liệu Bộ trưởng nêu tại phiên họp, các cải cách thủ tục hành chính từ đầu nhiệm kỳ đã giúp giảm 53% thời gian tuân thủ và 54% chi phí.

Đối với việc doanh nghiệp chấm dứt hoạt động, Bộ trưởng đồng tình với ý kiến cho rằng gia nhập thị trường đã khó, rút lui khỏi thị trường còn khó hơn. Bộ trưởng cho biết hiện còn khoảng 2,8 triệu mã số thuế chưa đóng thuộc các trạng thái đã dừng hoạt động kinh doanh hoặc không hoạt động tại địa chỉ đăng ký; trong tám tháng đầu năm 2026, cơ quan chức năng đã đóng gần 600.000 mã số thuế.

Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính, một số vướng mắc cần được nghiên cứu để đề xuất chính sách riêng, trong đó có trường hợp doanh nghiệp đã ngừng hoạt động nhiều năm nhưng khoản thuế và tiền phạt chậm nộp vẫn tích lũy. Những nội dung thuộc thẩm quyền Quốc hội sẽ được báo cáo Quốc hội; các thủ tục thuộc thẩm quyền Chính phủ sẽ được nghiên cứu, xử lý theo quy định.

Bộ trưởng cũng cho biết đã chỉ đạo cơ quan đăng ký kinh doanh giải quyết thủ tục giải thể hoặc đóng cửa doanh nghiệp trong vòng 12 giờ khi doanh nghiệp đã hoàn thành nghĩa vụ tài chính. Bộ trưởng Ngô Vă n Tuấn khẳng định cơ quan soạn thảo sẽ tiếp thu các ý kiến tại phiên họp để tiếp tục hoàn thiện dự án luật.

Kết luận phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng cho biết nhiều ý kiến đại biểu tán thành sự cần thiết ban hành Luật, đồng thời đề nghị các chính sách phải thiết thực, khả thi, tạo môi trường thuận lợi để doanh nghiệp nâng cao năng lực, phát triển quy mô và chất lượng. Với cơ chế phiếu hỗ trợ, đại biểu đề nghị làm rõ điều kiện cấp phiếu, quyền lựa chọn nhà cung cấp, quy trình nghiệm thu, thanh quyết toán và trách nhiệm của các bên, bảo đảm thuận tiện, minh bạch, phòng ngừa trục lợi. Chính sách ưu tiên mua sắm công cần gắn với năng lực thực hiện, chất lượng, tiến độ và cạnh tranh; đồng thời có giải pháp chống chia nhỏ gói thầu.

Phó Chủ tịch Quốc hội lưu ý, trong 35 điều của dự thảo có 17 điều giao Chính phủ quy định chi tiết. Vì vậy, Chính phủ cần đặc biệt quan tâm chất lượng các nghị định hướng dẫn để Luật khi ban hành có thể đi vào cuộc sống. Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị cơ quan soạn thảo phối hợp với cơ quan thẩm tra tiếp tục rà soát, tiếp thu, giải trình đầy đủ, kỹ lưỡng ý kiến đại biểu, nhất là những nội dung còn có ý kiến khác nhau; hoàn thiện hồ sơ báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội trước khi trình Quốc hội xem xét, thông qua, bảo đảm đủ thời gian để đại biểu nghiên cứu.