Chính phủ trình Quốc hội Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư

Sáng 23/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, tại Hội trường Diên Hồng, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình bày Tờ trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư. Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi trình bày Báo cáo thẩm tra dự án Luật.

Mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường, gắn ưu đãi với cam kết của nhà đầu tư

Trình bày Tờ trình, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh việc sửa đổi Luật Đầu tư nhằm thể chế hóa các chủ trương mới, tháo gỡ vướng mắc thực tiễn, nâng cao chất lượng và hiệu quả đầu tư, đồng thời thúc đẩy chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Dự thảo hướng tới xây dựng môi trường đầu tư minh bạch, ổn định, phù hợp thông lệ quốc tế, phấn đấu đưa Việt Nam vào nhóm ba nước dẫn đầu ASEAN và nhóm 30 quốc gia hàng đầu thế giới về môi trường đầu tư vào năm 2028.

Dự thảo Luật gồm ba điều, tập trung vào bốn nhóm chính sách lớn, trong đó đáng chú ý là hoàn thiện điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài.

Theo đề xuất, Chính phủ được phép quy định việc nới lỏng điều kiện tiếp cận thị trường trong các ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường, căn cứ tình hình kinh tế - xã hội và yêu cầu quản lý nhà nước. Với những điều kiện thuộc thẩm quyền quy định của Quốc hội hoặc Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ phải báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến trước khi ban hành.

Việc nới lỏng phải bảo đảm quốc phòng, an ninh, công khai, minh bạch, không phân biệt đối xử và phù hợp các cam kết quốc tế.

Đối với chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư, dự thảo bổ sung các hình thức hỗ trợ phát triển chuỗi cung ứng, sản xuất sản phẩm công nghệ cao, đầu tư tài sản cố định, hợp tác đào tạo và nghiên cứu khoa học; đồng thời mở rộng ưu đãi đối với các dự án, lĩnh vực cần khuyến khích.

Đáng chú ý, ưu đãi và hỗ trợ đầu tư đặc biệt được đề xuất áp dụng có thời hạn, gắn với cam kết của nhà đầu tư về chuyển giao công nghệ, nghiên cứu và phát triển, đào tạo lao động Việt Nam, phát triển nhà cung ứng trong nước và chuyển đổi xanh. Trường hợp không đáp ứng cam kết, nhà đầu tư có thể bị điều chỉnh hoặc thu hồi ưu đãi, hỗ trợ.

Việc hỗ trợ được thực hiện thông qua Quỹ hỗ trợ đầu tư, căn cứ chi phí hợp lệ thực tế phát sinh trong phạm vi dự toán ngân sách trung ương do Quốc hội quyết định hằng năm.

Dự thảo cũng đề xuất cho phép khấu hao nhanh tài sản cố định tại khu công nghiệp sinh thái, tối đa bằng hai lần mức khấu hao theo quy định, đồng thời kéo dài thời gian hoạt động của dự án đầu tư hạ tầng lên tối đa 70 năm.

Về cải cách thủ tục, dự thảo mở rộng phạm vi áp dụng thủ tục đầu tư đặc biệt đối với một số dự án thuộc ngành, lĩnh vực được ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt nằm ngoài các khu chức năng tập trung, nếu đáp ứng điều kiện về đất đai.

Bên cạnh đó, dự thảo hoàn thiện quy định lựa chọn nhà đầu tư, thủ tục đối với dự án đề nghị Nhà nước giao khu vực biển và phân định trách nhiệm quản lý nhà nước đối với khu kinh tế, khu công nghiệp, khu chế xuất.

Một nội dung đáng chú ý khác là định hướng xây dựng Cổng một cửa đầu tư quốc gia thành nền tảng số thống nhất, kết nối dữ liệu và từng bước thực hiện thủ tục đầu tư trực tuyến toàn trình, qua đó giảm thời gian, chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp và nhà đầu tư.

Hoàn thiện cơ chế ưu đãi, bảo đảm tính minh bạch và thống nhất pháp luật

Trình bày Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết đa số ý kiến trong Ủy ban cơ bản nhất trí với sự cần thiết sửa đổi Luật Đầu tư nhằm tháo gỡ các rào cản, điểm nghẽn về thể chế, cơ chế và chính sách.

Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát kỹ các nội dung sửa đổi với những luật liên quan để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Đối với chính sách tiếp cận thị trường của nhà đầu tư nước ngoài, đa số ý kiến cơ bản thống nhất định hướng mở rộng nhưng đề nghị cân nhắc thẩm quyền của Chính phủ khi nới lỏng các điều kiện được quy định tại văn bản của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội hoặc điều ước quốc tế.

Việc nới lỏng cần có lộ trình phù hợp, dựa trên đánh giá đầy đủ tác động, đặc biệt đối với các ngành, lĩnh vực nhạy cảm và yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Về Quỹ hỗ trợ đầu tư, đa số ý kiến đề nghị giữ quy định hiện hành, theo đó Chính phủ phải báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến trước khi ban hành quy định chi tiết về Quỹ, nhằm bảo đảm giám sát việc quản lý, sử dụng nguồn tài chính quốc gia.

Đối với ưu đãi đầu tư đặc biệt, cơ quan thẩm tra đề nghị quy định rõ trong Luật các nguyên tắc, tiêu chí xác định dự án được hưởng ưu đãi, nhất là tác động lan tỏa, khả năng tạo động lực phát triển và đóng góp nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Đồng thời, cần làm rõ cơ chế gắn ưu đãi, hỗ trợ với kết quả thực hiện cam kết của nhà đầu tư, hạn chế giao quá nhiều nội dung mang tính quyết định cho văn bản dưới luật.

Liên quan đến dự án sử dụng khu vực biển, Ủy ban đề nghị quy định rõ phạm vi, tiêu chí và nguyên tắc xác định các trường hợp không phải đấu giá, đấu thầu, bảo đảm thống nhất với pháp luật về đất đai, đấu thầu và tài nguyên, môi trường biển.

Đối với thủ tục đầu tư đặc biệt, cần làm rõ mối quan hệ giữa đăng ký đầu tư với thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất, nhất là trường hợp đất chưa được thu hồi.

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị làm rõ sự cần thiết của các quy định sửa đổi Luật Thi hành án dân sự liên quan đến tổ chức Văn phòng thi hành án dân sự theo loại hình doanh nghiệp và điều khoản chuyển tiếp.

Về chuyển đổi số, Ủy ban đề nghị xác định rõ mối quan hệ giữa Cổng một cửa đầu tư quốc gia, Cơ sở dữ liệu quốc gia về đầu tư và Hệ thống thông tin quốc gia về đầu tư; quy định trách nhiệm quản lý, cập nhật, kết nối và chia sẻ dữ liệu.

Đặc biệt, cần bảo đảm nhà đầu tư không phải cung cấp lại những thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu của cơ quan nhà nước.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính đồng thời đề nghị tiếp tục rà soát các điều khoản chuyển tiếp, tránh tạo khoảng trống pháp lý hoặc ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư trong quá trình triển khai Luật.