Đề xuất đơn giản hóa hàng loạt thủ tục trong lĩnh vực chứng khoán

Nhiều điều kiện đầu tư, kinh doanh và thủ tục hành chính trong lĩnh vực chứng khoán được đề xuất cắt giảm hoặc chuyển sang cơ chế hậu kiểm nhằm giảm chi phí tuân thủ, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp và thúc đẩy sự phát triển của thị trường vốn.

Đây là một trong những nội dung đáng chú ý tại dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán đang được Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) lấy ý kiến.

Theo dự thảo, cơ quan quản lý định hướng tiếp tục đơn giản hóa các điều kiện đầu tư kinh doanh, đồng thời giảm bớt những yêu cầu mang tính tiền kiểm để chuyển dần sang cơ chế giám sát trong quá trình hoạt động và hậu kiểm.

Đối với hoạt động lưu ký chứng khoán, dự thảo đề xuất bãi bỏ một số điều kiện hiện hành áp dụng đối với ngân hàng thương mại và chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Các yêu cầu về tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu, kết quả kinh doanh có lãi trong năm gần nhất hay điều kiện về cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ hoạt động lưu ký được đề xuất loại bỏ.

Song song với đó, nhiều giấy tờ chứng minh các điều kiện nêu trên cũng sẽ không còn phải nộp trong hồ sơ đăng ký.

Đối với công ty chứng khoán và công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán, dự thảo đề xuất cắt giảm một số điều kiện liên quan đến cổ đông và thành viên góp vốn. Theo đó, yêu cầu tổ chức góp vốn phải có tư cách pháp nhân, đang hoạt động hợp pháp và có báo cáo tài chính được kiểm toán với ý kiến chấp nhận toàn phần trong năm gần nhất được đề xuất bãi bỏ.

Ngoài ra, điều kiện đối với tổng giám đốc, giám đốc hoặc người phụ trách nghiệp vụ không bị xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán trong vòng 6 tháng gần nhất cũng được đề xuất loại bỏ.

Đối với các tổ chức nước ngoài, chi nhánh công ty chứng khoán và công ty quản lý quỹ nước ngoài sẽ không còn phải đáp ứng yêu cầu về thời gian hoạt động tối thiểu còn lại 5 năm. Quy định tương tự đối với văn phòng đại diện cũng được đề xuất đơn giản hóa.

Một điểm đáng chú ý khác là việc cơ quan soạn thảo đề xuất chuyển một số nội dung từ giai đoạn tiền kiểm sang hậu kiểm.

Trong đó, quy định về tỷ lệ cổ phiếu phải được phân phối cho nhà đầu tư trong đợt chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) được đề xuất bãi bỏ.

Theo Bộ Tài chính, đây là tiêu chí phản ánh mức độ thành công của đợt phát hành thay vì điều kiện bắt buộc trước khi được chào bán. Vì vậy, việc giám sát có thể thực hiện thông qua cơ chế công bố thông tin và theo dõi sau phát hành.

Dự thảo cũng đề xuất cắt giảm một số thành phần hồ sơ trong hoạt động chào bán chứng khoán ra công chúng. Chẳng hạn, doanh nghiệp sẽ không còn phải nộp báo cáo sử dụng vốn thu được từ đợt phát hành gần nhất khi thực hiện chào bán thêm cổ phiếu.

Theo cơ quan soạn thảo, đây vốn là nghĩa vụ công bố thông tin định kỳ nên có thể được kiểm tra thông qua hệ thống giám sát thay vì yêu cầu doanh nghiệp nộp lại trong hồ sơ đăng ký.

Bên cạnh cải cách thủ tục hành chính, dự thảo luật còn hướng tới việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho các mô hình kinh doanh mới trên thị trường chứng khoán.

Một trong những nội dung nổi bật là bổ sung quy định về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox). Cơ chế này cho phép thử nghiệm các sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới ứng dụng công nghệ số và công nghệ tài chính trong phạm vi được kiểm soát.

Theo cơ quan soạn thảo, đây là bước đi cần thiết nhằm đáp ứng tốc độ phát triển nhanh của công nghệ tài chính, đồng thời tạo điều kiện cho hoạt động đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực chứng khoán.

Dự thảo cũng bổ sung quy định về tổ chức bảo lãnh thanh toán trái phiếu, qua đó tạo thêm công cụ hỗ trợ thị trường trái phiếu doanh nghiệp vận hành an toàn và minh bạch hơn.

Thúc đẩy chuyển đổi số trên thị trường chứng khoán

Một mục tiêu quan trọng khác của dự thảo là đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động quản lý và giao dịch chứng khoán.

Nhiều quy định được sửa đổi theo hướng phù hợp với môi trường điện tử. Các thuật ngữ như "giấy đăng ký" hay "giấy đề nghị" được thay thế bằng "văn bản đăng ký" nhằm tạo cơ sở pháp lý cho việc sử dụng hồ sơ điện tử và thực hiện thủ tục trực tuyến.

Theo Bộ Tài chính, việc đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh và đẩy mạnh số hóa không chỉ giúp giảm chi phí cho doanh nghiệp mà còn góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, tăng tính minh bạch và năng lực cạnh tranh của thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn mới.