Hormuz gần như tê liệt, vận tải dầu chững lại sau vụ Mỹ bắt tàu Iran
Eo biển Hormuz gần như tê liệt ngày 20/04 khi Mỹ bắt giữ tàu Iran, kéo theo hàng loạt tàu dầu dừng di chuyển hoặc đổi hướng. Phần lớn chủ tàu đang chuyển sang trạng thái “chờ và xem” khi rủi ro leo thang nhanh chóng trong vòng 48 giờ.
Hoạt động qua Eo biển Hormuz gần như tê liệt trong ngày 20/04 sau khi Mỹ bắt giữ một tàu Iran, khép lại giai đoạn mở cửa ngắn ngủi chỉ vài ngày trước đó. Tuyến vận tải chiếm khoảng 20% dòng chảy dầu toàn cầu rơi trở lại trạng thái bất ổn, với lưu lượng giảm mạnh sau hơn bảy tuần xung đột. Diễn biến này cho thấy nỗ lực khôi phục ổn định tại khu vực vẫn mong manh và dễ đảo chiều.
Cú đảo chiều diễn ra nhanh khi chỉ ngày 17/04, Iran và Mỹ còn phát tín hiệu mở lại eo biển, kéo giá dầu giảm và tàu thuyền nối lại hành trình. Tuy nhiên, đến ngày 19/04, lực lượng Mỹ đã bắt giữ một tàu Iran ngoài khơi cảng Jask, theo xác nhận từ Donald Trump. Sự kiện này đánh dấu bước leo thang mới, mở rộng vùng rủi ro đối với các chủ tàu hoạt động trong khu vực.
Ở chiều ngược lại, Iran trước đó đã tấn công tàu chở dầu tại eo biển, khiến chuỗi hành động – phản ứng giữa hai bên gia tăng chỉ trong vòng 48 giờ. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, Esmaeil Baghaei, cho rằng Mỹ “không nghiêm túc” trong tiến trình ngoại giao và vi phạm các cam kết ngừng bắn. Điều này làm gia tăng nguy cơ các kênh đàm phán tiếp tục bế tắc trong ngắn hạn.
Dữ liệu từ thị trường cho thấy lưu lượng vận tải đã giảm đáng kể trong suốt hơn bảy tuần xung đột tại Vịnh Ba Tư, và chưa có dấu hiệu phục hồi bền vững. Theo ông Ivan Mathews, Trưởng bộ phận phân tích khu vực châu Á – Thái Bình Dương tại Vortexa, phần lớn chủ tàu đang chuyển sang trạng thái “chờ và xem” trước khi đưa ra quyết định hành trình. Tâm lý thận trọng này có thể kéo dài nếu rủi ro tiếp tục leo thang.
Diễn biến thực tế trên tuyến vận tải cũng phản ánh sự gián đoạn rõ rệt. Tàu Nova Crest di chuyển ra khỏi khu vực, trong khi Axon I và Starway vẫn tiếp cận nhưng với lộ trình thận trọng hơn. Một số tàu LNG đã tiến vào eo biển sau thông tin mở cửa, nhưng nhanh chóng quay đầu hoặc neo đậu khi tình hình xấu đi.
Ở cấp độ thị trường, gián đoạn tại Hormuz nhanh chóng tác động đến giá năng lượng, với dầu Brent tăng hơn 5% trong cùng phiên. Điều này cho thấy yếu tố rủi ro đang được đưa trở lại vào định giá, ngay cả khi nguồn cung thực tế chưa bị gián đoạn toàn diện. Thị trường năng lượng một lần nữa trở thành kênh phản ứng sớm nhất với biến động địa chính trị.
Thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran dự kiến hết hạn vào ngày 21/04, nhưng triển vọng gia hạn vẫn chưa rõ ràng. Việc Iran từ chối tham gia vòng đàm phán tại Islamabad làm gia tăng khả năng căng thẳng kéo dài. Khi kênh ngoại giao suy yếu, rủi ro trên tuyến vận tải chiến lược này có xu hướng duy trì ở mức cao.
Trong kịch bản cơ sở, hoạt động vận tải qua Hormuz có thể tiếp tục gián đoạn cục bộ thay vì đóng băng hoàn toàn. Tuy nhiên, nếu các sự kiện leo thang thêm một bước đặc biệt liên quan đến phong tỏa hoặc tấn công trực tiếp chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu sẽ đối mặt với áp lực lớn hơn. Khi đó, vấn đề không còn là lưu lượng giảm bao nhiêu, mà là mức độ ổn định có còn tồn tại hay không.
Vương Anh
