Cước tàu dầu lập đỉnh, kịch bản gián đoạn Hormuz thành hiện thực

Cụ thể, giá cước vận chuyển dầu và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu tăng vọt khi xung đột giữa Hoa Kỳ và Iran leo thang, làm gián đoạn lưu thông qua Eo biển Hormuz – tuyến trung chuyển khoảng 1/5 lượng dầu tiêu thụ toàn cầu.

Theo dữ liệu từ LSEG, cước tham chiếu đối với tàu chở dầu cỡ rất lớn (VLCC) trên tuyến TD3 – vận chuyển 2 triệu thùng dầu từ Trung Đông sang Trung Quốc – đã tăng lên mức kỷ lục W419 theo thang đo Worldscale, tương đương 423.736 USD/ngày. Mức này tăng gấp đôi so với cuối tuần trước, nối dài đà tăng từ đỉnh sáu năm ghi nhận trong tuần trước đó.

Diễn biến xảy ra sau khi Mỹ và Israel tiến hành không kích Iran cuối tuần qua, kéo theo các đòn đáp trả từ phía Tehran. Truyền thông Iran dẫn lời một quan chức cấp cao thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng tuyên bố Hormuz đã bị đóng và sẽ nổ súng vào bất kỳ tàu nào đi qua. Trong khi đó, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ khẳng định tuyến hàng hải này chưa bị phong tỏa hoàn toàn.

Dù tuyên bố trái chiều, hoạt động vận tải trong khu vực gần như tê liệt. Một môi giới tàu chở dầu giấu tên cho biết nhiều chủ tàu đã đình chỉ khai thác vô thời hạn, khiến việc xác lập mức cước thực tế tại vùng Vịnh trở nên khó khăn.

Không chỉ dầu thô, thị trường LNG cũng chịu tác động mạnh. Theo dữ liệu của Spark Commodities, giá thuê tàu LNG tại Đại Tây Dương tăng 43% trong ngày thứ Hai, lên 61.500 USD/ngày; tại Thái Bình Dương tăng 45%, lên 41.000 USD/ngày. Động lực chính đến từ việc Qatar – một trong những nhà xuất khẩu LNG lớn nhất thế giới – tạm dừng sản xuất.

Ông Fraser Carson, chuyên gia phân tích LNG toàn cầu tại Wood Mackenzie, nhận định giá thuê tàu LNG giao ngay có thể vượt 100.000 USD/ngày trong tuần này do nguồn cung tàu hạn chế. Theo ông, số lượng tàu khả dụng trong tháng Ba đang ở mức thấp khi các hãng vận tải vẫn xử lý lượng hàng tồn đọng từ các gián đoạn thời tiết trong tháng Hai. “Sẽ có sự cạnh tranh rất gay gắt cho bất kỳ con tàu nào còn trống”, ông nói.

Áp lực vận tải nhanh chóng lan sang thị trường năng lượng. Hợp đồng dầu Brent tương lai tăng gần 10% trong tuần, phản ánh lo ngại gián đoạn nguồn cung kéo dài nếu Hormuz tiếp tục bất ổn.

Các doanh nghiệp vận tải bắt đầu kích hoạt phương án dự phòng. Hyundai Glovis cho biết đang tìm kiếm tuyến đường và cảng thay thế. Bộ Hàng hải Hàn Quốc cũng yêu cầu các hãng tàu nước này tạm ngừng hoạt động tại Trung Đông và tổ chức họp khẩn để bàn biện pháp an toàn.

Với vai trò là điểm nghẽn chiến lược của chuỗi cung ứng dầu khí toàn cầu, bất kỳ gián đoạn kéo dài nào tại Hormuz đều có thể tạo hiệu ứng dây chuyền: chi phí vận tải tăng, giá năng lượng leo thang và áp lực lạm phát quay trở lại tại các nền kinh tế nhập khẩu lớn. Trong ngắn hạn, thị trường đang phản ứng theo kịch bản rủi ro cao nhất — khi phí bảo hiểm chiến tranh và khan hiếm tàu đẩy cước vận tải lên những mức chưa từng có.