NHNN đổi cách tính thanh khoản: Nhiều ngân hàng có thể vượt trần 85%

Dự thảo sửa đổi Thông tư 22 của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đang phát đi tín hiệu thay đổi lớn trong cách quản lý thanh khoản của hệ thống ngân hàng. Theo đánh giá của Chứng khoán ACB (ACBS), việc chuyển từ tỷ lệ dư nợ cho vay trên huy động (LDR) sang tỷ lệ tín dụng trên tiền gửi (CDR) có thể khiến hàng loạt ngân hàng tăng mạnh tỷ lệ an toàn, thậm chí vượt ngưỡng trần 85%.

Điểm thay đổi quan trọng nhất nằm ở việc NHNN loại tiền gửi liên ngân hàng khỏi nguồn vốn huy động khi tính CDR. Trong khi đó, phần tín dụng được mở rộng thêm dư nợ trái phiếu doanh nghiệp và các khoản ủy thác cấp tín dụng. Theo ACBS, tác động tổng thể là mẫu số giảm mạnh hơn mức giảm của tử số, khiến tỷ lệ CDR thực tế tăng đáng kể so với LDR hiện nay.

Dựa trên báo cáo tài chính quý I/2026, ACBS cho rằng nhiều ngân hàng có thể chịu áp lực lớn nếu áp dụng cách tính mới, đặc biệt là nhóm có tỷ trọng vốn liên ngân hàng cao. Các ngân hàng như VPBank, VIB, MBBank, VietinBank, BIDV, Sacombank hay Nam A Bank được đánh giá có mức chênh lệch lớn giữa CDR và LDR. Trong khi đó, ACB, Vietcombank, HDBank hay Techcombank chịu tác động thấp hơn.

Việc NHNN vẫn giữ ngưỡng trần CDR ở mức 85% đồng nghĩa nhiều ngân hàng có thể phải tái cơ cấu nguồn vốn huy động nếu không muốn vượt giới hạn an toàn. Theo ACBS, đây là bước chuyển quan trọng khi cơ quan quản lý bắt đầu siết thanh khoản theo hướng phản ánh sát hơn chất lượng nguồn vốn thực tế thay vì các chỉ tiêu mang tính “cơ học” trước đây.

Điểm đáng chú ý hơn là NHNN lần đầu đưa hàng loạt chuẩn thanh khoản Basel III vào dự thảo sửa đổi, gồm tỷ lệ khả năng đáp ứng dòng tiền ra ròng trong 30 ngày (LCR), tỷ lệ nguồn vốn ổn định ròng (NSFR) và tỷ lệ đòn bẩy tài chính (LEV). Theo lộ trình dự kiến, các ngân hàng sẽ phải đáp ứng LCR tối thiểu 100% từ năm 2031 và NSFR 100% từ năm 2030.

Đáng chú ý, dự thảo cho phép ngân hàng được miễn áp dụng CDR và tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn nếu đáp ứng đầy đủ các chuẩn LCR và NSFR ở mức 100%. Theo ACBS, điều này có thể thúc đẩy nhiều ngân hàng tăng tốc triển khai Basel III nhằm đổi lấy “dư địa thanh khoản” lớn hơn trong hoạt động kinh doanh.

Đây được xem là thay đổi rất quan trọng với hệ thống ngân hàng bởi Basel III giờ không còn chỉ là tiêu chuẩn quản trị quốc tế, mà đang trở thành công cụ giúp ngân hàng giảm áp lực huy động vốn dài hạn và tối ưu chi phí vốn. Hiện nhiều nhà băng vẫn duy trì lãi suất huy động kỳ hạn dài quanh 8-9% để đáp ứng quy định vốn trung dài hạn.

Theo ACBS, nếu được miễn các giới hạn này nhờ đáp ứng Basel III, nhiều ngân hàng có thể có thêm dư địa để giảm lãi suất huy động trong thời gian tới. Điều đó cũng đồng nghĩa cuộc đua thanh khoản của ngành ngân hàng sẽ bước sang giai đoạn mới, nơi chất lượng nguồn vốn và năng lực quản trị rủi ro sẽ trở thành yếu tố phân hóa lớn nhất.