Thông tư 08 chính thức có hiệu lực, Big4 được nới dư địa cho vay nhờ 20% tiền gửi Kho bạc

Cụ thể, Thông tư 08/2026/TT-NHNN chính thức có hiệu lực từ ngày 15/5, cho phép các ngân hàng được tính 20% tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước vào mẫu số khi xác định tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR). Quy định mới được đánh giá sẽ tạo thêm dư địa tín dụng đáng kể cho nhóm ngân hàng quốc doanh đang nắm lượng lớn tiền gửi Kho bạc.

Theo quy định mới, các ngân hàng tiếp tục phải loại trừ tiền gửi không kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước khỏi công thức LDR, đồng thời loại trừ 80% số dư tiền gửi có kỳ hạn. Điều này đồng nghĩa 20% tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc sẽ được “quay lại” mẫu số LDR sau khi toàn bộ dòng vốn này từng bị loại khỏi công thức từ đầu năm 2026 theo lộ trình siết trước đó tại Thông tư 26.

Về bản chất, khi mẫu số LDR tăng lên trong khi dư nợ cho vay giữ nguyên, tỷ lệ LDR sẽ giảm cơ học, qua đó tạo thêm dư địa cho vay mới. Ví dụ, một ngân hàng có LDR 84% và nhận thêm 100.000 tỷ đồng tiền gửi có kỳ hạn Kho bạc, phần 20% được ghi nhận tương đương 20.000 tỷ đồng có thể giúp LDR giảm xuống còn 82,35%, đồng thời mở thêm khoảng 17.000 tỷ đồng dư địa tín dụng theo lý thuyết.

Tác động lớn nhất được dự báo tập trung vào nhóm Big4. Theo báo cáo tài chính quý I/2026, tổng tiền gửi Kho bạc Nhà nước tại Vietcombank, BIDV và VietinBank đạt 563.036 tỷ đồng, tăng gần 39% so với cuối năm 2025. Đây là quy mô nguồn vốn rất lớn và mang tính đặc thù của nhóm ngân hàng quốc doanh.

Tại Vietcombank, tổng tiền gửi Kho bạc cuối quý I đạt 189.159 tỷ đồng, trong đó riêng tiền gửi có kỳ hạn bằng VND lên tới 185.250 tỷ đồng. Với tỷ lệ 20% được tính vào mẫu số LDR, Vietcombank có thể bổ sung khoảng 37.050 tỷ đồng vào cơ sở tính toán. Với trần LDR 85%, dư địa cho vay lý thuyết tăng thêm khoảng 31.493 tỷ đồng.

BIDV ghi nhận diễn biến tương tự khi số dư tiền gửi Kho bạc đạt 188.627 tỷ đồng, tăng 39% so với đầu năm. Sau khi loại trừ tiền gửi không kỳ hạn, quy mô tiền gửi có kỳ hạn cũng quanh 185.250 tỷ đồng, tương ứng khoảng 37.050 tỷ đồng được bổ sung vào mẫu số LDR và tạo thêm hơn 31.000 tỷ đồng dư địa tín dụng lý thuyết.

Theo SSI Research, việc đưa 20% tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc quay lại công thức LDR có thể giúp sức chứa tín dụng toàn ngành tăng khoảng 0,6%. Tuy nhiên, riêng nhóm ngân hàng quốc doanh có thể được hỗ trợ mạnh hơn, với mức tăng tương đương 1,4-2% tổng dư nợ nhờ lợi thế nắm giữ lượng lớn tiền gửi Kho bạc.

Thông tư 08 được ban hành trong bối cảnh áp lực huy động vốn của hệ thống ngân hàng ngày càng lớn. Theo GTJAS, trong quý I/2026, dư nợ cho vay của 27 ngân hàng niêm yết tăng 3,58%, cao hơn nhiều so với mức tăng huy động chỉ 0,6%. Tình trạng lệch pha này khiến thanh khoản hệ thống chịu áp lực và từng đẩy lãi suất huy động trên thị trường lên vùng 9-9,5%.

Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng tác động của Thông tư 08 chủ yếu mang tính kỹ thuật và hỗ trợ thanh khoản hơn là cải thiện ngay lợi nhuận. Việc mở rộng mẫu số LDR không đồng nghĩa chi phí vốn sẽ giảm tức thì hay NIM được cải thiện ngay trong ngắn hạn. Hiệu quả thực tế vẫn phụ thuộc vào room tín dụng, khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế và năng lực tối ưu bảng cân đối của từng ngân hàng.