Nợ xấu toàn ngành có thể về 2%: Ngân hàng nào đang “dễ thở”?

Theo báo cáo của VIS Rating, năm 2025 ghi nhận sự cải thiện nhất định về chất lượng tài sản của hệ thống ngân hàng. Tỷ lệ nợ xấu toàn ngành giảm từ 2,3% xuống còn 2,1%, chủ yếu nhờ đóng góp từ nhóm ngân hàng quốc doanh và một số ngân hàng tư nhân quy mô lớn.

Diễn biến này gắn liền với sự phục hồi của thị trường bất động sản và việc các ngân hàng đẩy mạnh xử lý, xóa nợ vào cuối năm. Đặc biệt, các khoản vay mua nhà ghi nhận tỷ lệ chậm trả giảm, góp phần cải thiện đáng kể bức tranh nợ xấu.

Một số ngân hàng được đánh giá “dễ thở” hơn khi chất lượng tài sản cải thiện rõ rệt. Nhóm này bao gồm các ngân hàng có danh mục cho vay đa dạng, kiểm soát rủi ro tốt và hưởng lợi từ sự phục hồi của khách hàng cá nhân lẫn doanh nghiệp.

Cụ thể, nợ xấu tại một số ngân hàng giảm nhờ khả năng trả nợ của khách hàng mua nhà cải thiện như ACB, TCB, VPB. Bên cạnh đó, MBB ghi nhận giảm nợ xấu trong lĩnh vực năng lượng tái tạo, trong khi CTG được hỗ trợ từ sự phục hồi của khách hàng doanh nghiệp.

Ở chiều ngược lại, nhiều ngân hàng quy mô vừa và nhỏ vẫn chịu áp lực lớn hơn. Một số tổ chức phải xử lý nợ thông qua xóa nợ đối với các khoản vay mang tính đầu cơ trong lĩnh vực bất động sản, như VIB, OCB, TPB hay ABB.

Ngoài ra, các ngân hàng có dư nợ liên quan đến doanh nghiệp xuất khẩu tiếp tục đối mặt rủi ro suy giảm chất lượng tài sản. VIS Rating cho rằng nhóm này, bao gồm EIB, MSB và STB, vẫn chịu tác động từ biến động nhu cầu toàn cầu.

Không chỉ áp lực từ nợ xấu, hiệu quả hoạt động của ngành ngân hàng cũng cho thấy sự phân hóa rõ nét. Năm 2025, tăng trưởng tín dụng đạt khoảng 19%, mức cao nhất trong 5 năm, nhưng lợi nhuận không tăng tương ứng do biên lãi ròng thu hẹp.

Chi phí huy động tăng khiến NIM toàn ngành giảm khoảng 30 điểm cơ bản xuống 3,1%. Điều này ảnh hưởng rõ rệt đến nhóm ngân hàng quy mô vừa và nhỏ, khi chi phí vốn tăng nhanh hơn khả năng cải thiện lợi suất cho vay.

Trong khi đó, các ngân hàng lớn vẫn duy trì được nền tảng lợi nhuận ổn định hơn. Một số tổ chức hưởng lợi từ việc giảm chi phí tín dụng và tăng thu hồi nợ xấu, giúp bù đắp phần suy giảm từ hoạt động cốt lõi.

VIS Rating dự báo trong năm 2026, tỷ lệ nợ xấu có thể tiếp tục giảm thêm khoảng 10 điểm cơ bản, về quanh mức 2-2,1%. Triển vọng này được hỗ trợ bởi môi trường kinh doanh ổn định và việc kiểm soát chặt chẽ các khoản vay rủi ro cao.

Tuy nhiên, áp lực thanh khoản vẫn là yếu tố cần theo dõi, đặc biệt tại các ngân hàng quy mô nhỏ. Sự sụt giảm tiền gửi không kỳ hạn và phụ thuộc nhiều hơn vào nguồn vốn ngắn hạn có thể buộc các ngân hàng tăng lãi suất huy động.

Trong bối cảnh đó, bức tranh toàn ngành được dự báo tiếp tục phân hóa. Nhóm ngân hàng có nền tảng vốn tốt, kiểm soát rủi ro chặt và danh mục tín dụng chất lượng cao sẽ duy trì trạng thái “dễ thở” hơn so với phần còn lại của hệ thống.