Nhiều ngân hàng trung ương bán vàng để tăng thanh khoản trong khủng hoảng
Các ngân hàng trung ương tại thị trường mới nổi đang bán vàng để tăng thanh khoản khi áp lực tỷ giá, lãi suất và năng lượng gia tăng, đảo chiều xu hướng tích lũy trước đó.
Sau nhiều năm tích lũy, một số ngân hàng trung ương đang chuyển sang bán vàng để bổ sung thanh khoản trong bối cảnh chiến sự và chi phí năng lượng leo thang. Giá vàng giao ngay hiện quanh 4.838 USD/ounce, giảm khoảng 10% so với đỉnh cuối tháng 1, phản ánh áp lực bán gia tăng. Theo bà Nicky Shiels, Trưởng bộ phận chiến lược kim loại tại MKS Pamp, thị trường đã ghi nhận lượng bán đáng kể từ các ngân hàng trung ương.
Động lực chính đến từ nhu cầu tiền mặt gia tăng trong môi trường “thời chiến”. Bà Nicky Shiels, Trưởng bộ phận chiến lược kim loại tại MKS Pamp cho biết nhiều quốc gia đang bắt đầu hiện thực hóa giá trị dự trữ vàng ở vùng giá gần 5.000 USD/ounce để chi trả cho năng lượng, quốc phòng và ổn định kinh tế. Điều này cho thấy vàng không chỉ là tài sản trú ẩn mà còn là nguồn thanh khoản chiến lược.
Áp lực càng gia tăng khi điều kiện tài chính toàn cầu thắt chặt. Theo ông Adrian Ash, Giám đốc nghiên cứu tại BullionVault, USD mạnh lên, chi phí vay tăng và giá năng lượng cao đang buộc nhiều quốc gia phải củng cố dự trữ ngoại hối để bảo vệ đồng nội tệ. Trong bối cảnh đó, bán vàng trở thành giải pháp nhanh nhất để bổ sung nguồn lực.
Làn sóng bán ra tập trung ở các thị trường mới nổi – nơi tỷ giá chịu áp lực lớn nhất. Theo ông Steve Brice, Giám đốc đầu tư tại Standard Chartered, sự suy yếu của tiền tệ khiến nhiều ngân hàng trung ương phải chuyển đổi một phần dự trữ vàng sang ngoại tệ để ổn định thị trường.
Dữ liệu cho thấy xu hướng này đang hiện hữu rõ nét. Thổ Nhĩ Kỳ đã giảm 131 tấn vàng trong tháng 3, trong khi đồng lira mất thêm khoảng 1,7% giá trị kể từ khi xung đột nổ ra. Nga và Ghana cũng cắt giảm dự trữ để xử lý thâm hụt ngân sách và thanh khoản ngoại tệ, trong khi Ba Lan từng cân nhắc bán dù là nước mua ròng lớn trước đó.
Diễn biến này đặc biệt đáng chú ý khi ngân hàng trung ương từng là trụ cột của thị trường vàng. Giai đoạn 2022–2024, lực mua đạt hơn 1.000 tấn/năm, nhưng đến 2025 giảm còn 863 tấn. Theo báo cáo của ngân hàng Natixis, xu hướng này phản ánh việc một số quốc gia đang tái cơ cấu danh mục dự trữ để thích ứng với áp lực năng lượng và tỷ giá.
Tuy vậy, các chuyên gia cho rằng đây chủ yếu là động thái mang tính chiến thuật. Ông Shaokai Fan, Giám đốc toàn cầu phụ trách ngân hàng trung ương tại Hội đồng Vàng Thế giới (World Gold Council) nhấn mạnh vàng vẫn là tài sản có tính thanh khoản cao và hiệu quả trong khủng hoảng, cho phép các ngân hàng trung ương linh hoạt sử dụng khi cần thiết.
Ở chiều ngược lại, lực mua có thể quay lại khi giá điều chỉnh sâu hơn. Ông Bernard Dahdah, nhà phân tích hàng hóa cấp cao tại Natixis cho rằng các quốc gia tiêu thụ lớn như Trung Quốc có xu hướng tích lũy khi giá giảm, qua đó tạo vùng hỗ trợ cho thị trường. Điều này cho thấy đà giảm hiện tại có thể chỉ là nhịp điều chỉnh trong chu kỳ dài hạn của vàng.
Vương Anh
