Khi ngân hàng trung ương không còn mua ròng, điều gì sẽ giữ giá vàng?
Từng là lực đỡ lớn nhất của thị trường vàng với hơn 1.000 tấn/năm, các ngân hàng trung ương đang đảo chiều sang bán ra, khiến cấu trúc thị trường bắt đầu thay đổi.
Trong nhiều năm, các ngân hàng trung ương là lực đỡ lớn nhất của thị trường vàng khi mua ròng hơn 1.000 tấn mỗi năm giai đoạn 2022–2024, theo Hội đồng Vàng Thế giới. Tuy nhiên, theo ông Shaokai Fan, Giám đốc toàn cầu phụ trách khối ngân hàng trung ương, Hội đồng Vàng Thế giới, lượng mua đã giảm xuống còn 863 tấn năm 2025, cho thấy vai trò hỗ trợ giá đang suy yếu.
Sự thay đổi này diễn ra trong bối cảnh giá vàng đã điều chỉnh khoảng 10% từ đỉnh cuối tháng 1, dù rủi ro địa chính trị vẫn cao. Theo bà Nicky Shiels, Trưởng bộ phận chiến lược kim loại MKS Pamp, thị trường đã ghi nhận “hoạt động bán vàng đáng kể từ các ngân hàng trung ương”, đánh dấu sự đảo chiều của một lực cầu mang tính cấu trúc.
Áp lực thanh khoản là nguyên nhân chính. Khi giá năng lượng tăng và đồng USD mạnh lên, nhiều quốc gia buộc phải ưu tiên tiền mặt để ổn định kinh tế. “Một số ngân hàng trung ương đang sử dụng vàng để chi trả chi phí năng lượng, quốc phòng hoặc bảo vệ đồng nội tệ”, bà Shiels cho biết.
Dữ liệu thực tế cho thấy xu hướng này đang lan rộng. Thổ Nhĩ Kỳ đã bán khoảng 131 tấn vàng trong tháng 3, trong khi đồng lira giảm khoảng 1,7%, theo Tổ chức nghiên cứu thị trường kim loại quý Metals Focus. Ông Steve Brice, Giám đốc đầu tư, Ngân hàng Standard Chartered nhận định việc bán vàng đang trở thành công cụ ổn định tỷ giá tại các thị trường mới nổi.
Sự đảo chiều này đặc biệt quan trọng vì ngân hàng trung ương từng hấp thụ phần lớn dòng vốn rút ra từ phương Tây. Theo Tập đoàn tài chính Natixis (Pháp), việc chuyển sang bán ròng cùng với lợi suất trái phiếu Mỹ tăng là nguyên nhân chính khiến giá vàng điều chỉnh gần đây.
Theo ông Adrian Ash, Giám đốc nghiên cứu BullionVault, logic thị trường đang thay đổi: vàng được mua như tài sản phòng thủ, nhưng khi khủng hoảng xảy ra, nó trở thành nguồn thanh khoản. Điều này khiến vai trò của vàng chuyển từ “tích lũy dài hạn” sang “công cụ điều tiết ngắn hạn”.
Vậy khi ngân hàng trung ương không còn mua ròng, điều gì sẽ giữ giá vàng? Câu trả lời nằm ở sự dịch chuyển của dòng tiền. Trong ngắn hạn, nhu cầu trú ẩn và dòng vốn tài chính vẫn có thể hỗ trợ giá, đặc biệt khi bất ổn địa chính trị chưa hạ nhiệt, theo ông Adrian Ash, Giám đốc nghiên cứu BullionVault. Tuy nhiên, khác với lực mua ổn định hơn 1.000 tấn/năm, dòng tiền này biến động mạnh và phụ thuộc vào lãi suất.
Ở góc độ vĩ mô, Tập đoàn tài chính Natixis (Pháp) cho rằng triển vọng vàng sẽ gắn chặt hơn với lợi suất trái phiếu Mỹ và sức mạnh đồng USD. Khi lợi suất tăng, chi phí cơ hội nắm giữ vàng tăng theo, làm suy yếu lực cầu đầu tư.
Dù vậy, ông Shaokai Fan Giám đốc toàn cầu phụ trách khối ngân hàng trung ương, Hội đồng Vàng Thế giới nhấn mạnh lực cầu dài hạn chưa biến mất, khi các ngân hàng trung ương lớn vẫn duy trì tích lũy ở mức độ nhất định. Điều này đồng nghĩa vàng không mất vai trò, nhưng sẽ biến động mạnh hơn thay vì tăng đều như giai đoạn trước.
Sự thay đổi của “trụ đỡ 1.000 tấn/năm” không kết thúc câu chuyện tăng giá của vàng, nhưng mở ra một giai đoạn mới: thị trường không còn được nâng bởi một lực cầu cố định, mà sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào dòng tiền toàn cầu và điều kiện tài chính. Đây là biến số mà nhà đầu tư không thể bỏ qua.
Vương Anh
