Nhật Bản giữ nguyên lãi suất 0,75%, bỏ thuế xăng dầu để hạ áp lực giá

Nhật Bản đang đồng thời sử dụng cả chính sách tiền tệ và tài khóa để đối phó cú sốc năng lượng. Ngày 28/4, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) quyết định giữ nguyên lãi suất ở mức 0,75%, trong khi Chính phủ nước này lựa chọn bãi bỏ thuế xăng dầu nhằm giảm áp lực chi phí. Hai động thái song song cho thấy Tokyo đang ưu tiên ổn định nền kinh tế hơn là siết chặt chính sách trong ngắn hạn.

Quyết định của BOJ được thông qua với tỷ lệ 6-3, phù hợp dự báo thị trường theo khảo sát của Reuters. Trong khi giữ nguyên lãi suất, BOJ điều chỉnh mạnh các dự báo vĩ mô: tăng trưởng kinh tế năm tài khóa 2026 bị hạ từ 1% xuống còn 0,5%, trong khi lạm phát lõi được nâng từ 1,9% lên 2,8%. Sự đảo chiều này phản ánh rõ áp lực từ phía chi phí, đặc biệt là giá năng lượng.

Theo đánh giá của BOJ, giá dầu tăng do căng thẳng Trung Đông sẽ trực tiếp làm giảm lợi nhuận doanh nghiệp và thu nhập thực tế của hộ gia đình. Điều này khiến nền kinh tế có nguy cơ chậm lại, dù Nhật Bản vừa tránh được suy thoái kỹ thuật với mức tăng trưởng 0,3% theo quý trong cuối năm 2025. Nói cách khác, tăng trưởng đang yếu đi trong khi lạm phát lại tăng – một kịch bản không thuận lợi cho điều hành chính sách.

Dữ liệu gần nhất cũng cho thấy xu hướng này đang hình thành rõ hơn. Lạm phát tháng 3 tăng lên 1,8% sau 5 tháng giảm, trong khi lạm phát tổng thể đạt 1,5%. Tuy nhiên, lạm phát “siêu lõi” – thước đo quan trọng về sức cầu – lại giảm xuống 2,4%, mức thấp nhất kể từ tháng 10/2024. Điều này cho thấy áp lực giá hiện tại chủ yếu đến từ chi phí, không phải từ cầu tiêu dùng.

Trong khi đó, thị trường trái phiếu phản ứng mạnh với bối cảnh mới. Lợi suất trái phiếu Chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm đã tăng lên 2,496% vào ngày 13/4 – mức cao nhất kể từ năm 1997. Động thái này phản ánh kỳ vọng lạm phát gia tăng và áp lực điều chỉnh chính sách trong tương lai, dù BOJ hiện vẫn giữ lập trường thận trọng.

Trước áp lực từ giá năng lượng, Chính phủ Nhật Bản đã chọn cách can thiệp trực tiếp thông qua tài khóa. Việc bãi bỏ thuế xăng dầu cùng các gói trợ cấp được triển khai nhằm hạn chế tác động của giá dầu đến chi phí sinh hoạt và sản xuất. Đây là cách tiếp cận quen thuộc của Nhật Bản trong các giai đoạn biến động, khi chính sách tiền tệ không thể phản ứng quá nhanh.

Điểm mấu chốt là sự phối hợp giữa chính sách tiền tệ và tài khóa: BOJ giữ lãi suất để tránh làm suy yếu tăng trưởng, trong khi Chính phủ dùng công cụ tài khóa để kiểm soát chi phí. Tuy nhiên, nếu giá năng lượng tiếp tục duy trì ở mức cao, dư địa cho cả hai chính sách này sẽ dần thu hẹp, buộc Nhật Bản phải đối mặt với những lựa chọn khó khăn hơn trong thời gian tới.