Đồng yên thủng mốc 160/USD, Nhật Bản tung đợt can thiệp lớn nhất nhiều tháng

Nhật Bản dường như đã chính thức quay lại cuộc chiến bảo vệ đồng yên sau nhiều tháng chỉ phát tín hiệu cảnh báo thị trường. Chỉ trong kỳ nghỉ Tuần lễ Vàng, Bộ Tài chính nước này bị nghi đã tung ra tới 35 tỷ USD để can thiệp thị trường ngoại hối khi đồng yên lao dốc vượt ngưỡng nhạy cảm 160 yên/USD - mức từng khiến Tokyo phải hành động mạnh hồi năm 2024.

Theo dữ liệu của Sở Giao dịch Chứng khoán London (LSEG), đồng yên đã bật tăng khoảng 3% trong ngày 30/4 sau nghi vấn Nhật Bản mua vào nội tệ lần đầu tiên kể từ tháng 7/2024. Đến giữa tuần, đồng tiền này tiếp tục tăng mạnh từ 157,87 yên/USD lên 155,02 yên/USD, làm dấy lên đồn đoán Tokyo đã có thêm một đợt can thiệp thứ hai chỉ trong vài ngày.

Tuy nhiên, điều khiến thị trường chú ý không chỉ là quy mô can thiệp, mà là việc Nhật Bản đang phải dùng tới hàng chục tỷ USD chỉ để làm chậm đà giảm của đồng nội tệ. Theo Reuters, riêng ngày 30/4, Tokyo có thể đã chi khoảng 5.480 tỷ yên, tương đương 35 tỷ USD - gần bằng toàn bộ quy mô can thiệp hồi tháng 7/2024.

Vấn đề nằm ở chỗ gốc rễ của sự suy yếu không còn đến từ đầu cơ ngắn hạn mà xuất phát từ chênh lệch lãi suất quá lớn giữa Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) và Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ). Hiện lãi suất của BOJ mới ở mức 0,75%, trong khi Fed duy trì lãi suất 3,5-3,75%. Khoảng cách gần 300 điểm cơ bản này đang nuôi sống chiến lược “carry trade” - vay yên giá rẻ để đầu tư vào tài sản lợi suất cao bằng USD.

Ông Jesper Koll, Giám đốc chuyên môn tại Tập đoàn tài chính Monex Group (Nhật Bản), cho rằng nước này đang chứng kiến dòng vốn chảy ra “không ngừng nghỉ” khi nhà đầu tư không còn chấp nhận môi trường lãi suất thực âm trong nước. Theo ông, việc can thiệp tỷ giá mà không thay đổi chính sách tiền tệ chẳng khác nào “đạp phanh trong khi chân vẫn giữ ga”.

Các chuyên gia cho rằng đây chính là thế khó lớn nhất của Nhật Bản hiện nay. Nếu BOJ tiếp tục giữ lãi suất thấp để hỗ trợ nền kinh tế, đồng yên sẽ còn chịu áp lực mất giá. Nhưng nếu tăng lãi suất quá nhanh để cứu nội tệ, chi phí vay vốn và lợi suất trái phiếu chính phủ sẽ tăng mạnh hơn, đe dọa nền kinh tế vốn chỉ vừa thoát suy thoái kỹ thuật cuối năm 2025.

Lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm hiện đã lên mức cao nhất gần 30 năm, chạm 2,537% hồi cuối tháng 4. Trong khi đó, khảo sát mới nhất của BOJ cho thấy hơn 83% người dân tin rằng giá cả sẽ tiếp tục tăng trong năm tới - dấu hiệu cho thấy áp lực lạm phát đang ngày càng khó kiểm soát hơn với nền kinh tế từng nhiều năm vật lộn với giảm phát.

Dù Nhật Bản hiện vẫn sở hữu khoảng 1.160 tỷ USD dự trữ ngoại hối và về lý thuyết còn đủ nguồn lực để can thiệp nhiều lần nữa, thị trường hiểu rằng tiền không phải vấn đề lớn nhất. Điều Tokyo thiếu hiện nay là một sự thay đổi đủ mạnh về chính sách tiền tệ để đảo chiều dòng vốn toàn cầu. Khi chiến lược carry trade vẫn còn sinh lời và Fed chưa sớm hạ lãi suất, những cú can thiệp hàng chục tỷ USD nhiều khả năng vẫn chỉ giúp đồng yên mạnh lên trong ngắn hạn thay vì xoay chuyển xu hướng dài hạn.