BOJ phát tín hiệu tăng lãi suất khi giá dầu đẩy lạm phát Nhật Bản nóng lên

Thống đốc Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) Kazuo Ueda ngày 27/5 phát đi cảnh báo đáng chú ý về nguy cơ lạm phát tại Nhật Bản trở nên dai dẳng hơn trong bối cảnh giá dầu leo thang vì xung đột Trung Đông. Những phát biểu mới nhất của ông đang củng cố kỳ vọng thị trường rằng BOJ có thể tiếp tục tăng lãi suất ngay trong tháng 6 tới.

Phát biểu tại hội nghị do BOJ tổ chức, ông Ueda cho rằng các ngân hàng trung ương không nên chỉ nhìn giá dầu như một cú sốc tạm thời. Theo ông, một cú sốc năng lượng ban đầu hoàn toàn có thể kéo dài và ăn sâu vào nền kinh tế nếu nó bắt đầu tác động tới tiền lương, kỳ vọng lạm phát và hành vi định giá của doanh nghiệp.

“Ranh giới giữa lạm phát tạm thời và lạm phát dai dẳng không phải là một ranh giới máy móc”, ông Ueda nhấn mạnh. Theo người đứng đầu BOJ, cùng một mức tăng giá dầu nhưng tác động tới nền kinh tế có thể rất khác nhau tùy thuộc vào bối cảnh lạm phát, tiền lương và tỷ giá khi cú sốc xảy ra.

Thông điệp này được đưa ra trong lúc BOJ ngày càng lo ngại áp lực lạm phát tại Nhật Bản đang lan rộng hơn dự kiến. Dữ liệu vừa công bố cho thấy lạm phát lõi tại Nhật tiếp tục tăng mạnh trong tháng 4 và vượt đáng kể mục tiêu 2% của BOJ.

Đáng chú ý, lạm phát dịch vụ – thước đo phản ánh áp lực giá trong nền kinh tế nội địa – đã tăng 3% so với cùng kỳ năm trước. Điều này cho thấy các doanh nghiệp Nhật Bản đang bắt đầu chuyển chi phí đầu vào tăng cao sang người tiêu dùng trong bối cảnh thị trường lao động thiếu hụt và tiền lương có xu hướng tăng lên.

Giới phân tích cho rằng bài phát biểu lần này của ông Ueda mang hàm ý chính sách khá rõ ràng, dù ông không trực tiếp đề cập tới lộ trình lãi suất. Trong bài phát biểu, Thống đốc BOJ dành nhiều thời gian so sánh cuộc khủng hoảng năng lượng hiện nay với các cú sốc dầu mỏ trước đây mà Nhật Bản từng trải qua.

Theo ông, cú sốc dầu mỏ đầu tiên năm 1973 đã khiến lạm phát Nhật Bản bùng phát mạnh vì BOJ phản ứng quá chậm, trong khi cú sốc thứ hai vào giai đoạn 1979-1980 được kiểm soát tốt hơn nhờ chính sách tiền tệ thắt chặt sớm hơn và kỳ vọng lạm phát khi đó thấp hơn.

Điều khiến thị trường chú ý là bối cảnh hiện tại của Nhật Bản có nhiều điểm tương đồng với giai đoạn lạm phát bắt đầu lan rộng: giá năng lượng tăng mạnh vì chiến sự Iran, đồng yên suy yếu kéo chi phí nhập khẩu đi lên và tiền lương đang tăng nhanh hơn.

Theo nhiều nhà phân tích, việc BOJ liên tục nhấn mạnh nguy cơ “hiệu ứng vòng hai” – tức giá năng lượng kéo theo tăng lương và tăng giá hàng hóa dịch vụ – cho thấy ngân hàng trung ương này đang nghiêng dần sang lập trường cứng rắn hơn với lạm phát.

Kỳ vọng BOJ tăng lãi suất vì thế tiếp tục gia tăng trên thị trường tài chính Nhật Bản. Nếu điều này xảy ra trong tháng 6, đây sẽ là bước đi tiếp theo trong quá trình bình thường hóa chính sách tiền tệ của BOJ sau nhiều năm duy trì lãi suất siêu thấp.