Lợi nhuận tăng gấp 3, giá cổ phiếu vẫn ở vùng đáy định giá

Sau khi thiết lập đỉnh lịch sử quanh 1.930 điểm vào giữa tháng 5, VN-Index đã trải qua 5 tuần điều chỉnh liên tiếp. Thanh khoản suy giảm, khối ngoại bán ròng kéo dài và áp lực từ lãi suất khiến tâm lý nhà đầu tư trở nên thận trọng hơn. Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, chính những giai đoạn như vậy lại thường tạo ra cơ hội đầu tư đáng giá nhất.

Tại hội thảo mới đây của đơn vị tư vấn và ủy thác đầu tư FinSuccess, ông Nguyễn Thành Trung, CEO FinSuccess, cho rằng thị trường hiện đang xuất hiện một nghịch lý đáng chú ý. Nhiều doanh nghiệp có nền tảng kinh doanh tốt, lợi nhuận tăng trưởng tích cực nhưng giá cổ phiếu lại đang giao dịch ở vùng định giá thấp trong lịch sử.

"Suốt 10 năm làm nghề của mình, tôi thấy đây là giai đoạn có nhiều cơ hội đầu tư với định giá thấp, trong khi nội tại của doanh nghiệp rất tốt", ông Nguyễn Thành Trung nhận định.

Theo thống kê của FinSuccess, gần 50% số cổ phiếu trên thị trường hiện có P/E dưới 10 lần và P/B dưới 1 lần. Đây là những ngưỡng định giá thường xuất hiện trong các giai đoạn thị trường bi quan hoặc suy giảm mạnh.

Điều đáng chú ý là bối cảnh hiện nay khác khá xa so với những gì mức định giá đang phản ánh. Theo FinSuccess, từ vùng đỉnh năm 2022 đến nay, lợi nhuận của nhiều doanh nghiệp đã tăng khoảng 3 lần. Tuy nhiên, giá cổ phiếu của không ít doanh nghiệp lại quay trở về vùng định giá thấp tương đương hoặc thậm chí thấp hơn giai đoạn trước.

Nói cách khác, thị trường đang trả giá cho nhiều doanh nghiệp như thể kết quả kinh doanh chưa cải thiện, trong khi thực tế hoạt động sản xuất kinh doanh đã thay đổi đáng kể. Đây cũng là lý do FinSuccess cho rằng đang tồn tại sự lệch pha lớn giữa giá cổ phiếu và giá trị nội tại của doanh nghiệp.

Trong khi chỉ số VN-Index chịu tác động đáng kể từ một số cổ phiếu vốn hóa lớn, bức tranh ở cấp độ doanh nghiệp lại tích cực hơn nhiều. Không ít doanh nghiệp đã phục hồi lợi nhuận, cải thiện dòng tiền và mở rộng quy mô hoạt động sau giai đoạn khó khăn 2022-2023.

Quan điểm này cũng được SSI Research đề cập trong báo cáo chiến lược nửa cuối năm 2026. Theo nhóm phân tích, lịch sử thị trường cho thấy những giai đoạn chịu áp lực mạnh từ yếu tố vĩ mô thường lại là điểm khởi đầu của các chu kỳ tăng trưởng mới.

SSI Research nhắc lại hai giai đoạn đáng chú ý là năm 2011 và năm 2022. Đây đều là thời điểm thị trường đối mặt với lạm phát cao, chính sách tiền tệ thắt chặt, thanh khoản suy giảm và những bất ổn bên ngoài gia tăng.

Tuy nhiên, sau đó VN-Index đều bước vào các chu kỳ phục hồi mạnh. Giai đoạn 2012-2014 và 2023-2025 đều ghi nhận mức tăng khoảng 60-80%, mang lại mức sinh lời đáng kể cho những nhà đầu tư sẵn sàng tích lũy cổ phiếu trong lúc tâm lý thị trường bi quan nhất.

Theo SSI Research, năm 2026 đang xuất hiện một số điểm tương đồng khi lãi suất tăng trở lại, áp lực lạm phát chưa hoàn toàn biến mất và rủi ro địa chính trị tiếp tục hiện hữu. Dù vậy, nền tảng vĩ mô hiện nay được đánh giá tích cực hơn đáng kể so với các chu kỳ trước.

Nợ công đang ở mức thấp hơn, cơ cấu kinh tế đa dạng hơn, trong khi quá trình cải cách pháp lý và phát triển thị trường vốn vẫn đang được thúc đẩy. Đây là những yếu tố giúp giảm bớt rủi ro mang tính hệ thống đối với nền kinh tế.

Theo SSI Research, các áp lực hiện tại chủ yếu mang tính chu kỳ thay vì cấu trúc. Điều đó đồng nghĩa với việc biến động ngắn hạn có thể tạo ra những khoảng trống định giá hấp dẫn cho nhà đầu tư dài hạn.

Nhìn từ góc độ dòng tiền, điều đáng chú ý nhất có lẽ không phải là việc VN-Index đang điều chỉnh hay thanh khoản suy giảm. Câu chuyện lớn hơn nằm ở việc một phần đáng kể thị trường đang được giao dịch ở mức định giá thường chỉ xuất hiện trong các giai đoạn khủng hoảng, trong khi lợi nhuận doanh nghiệp lại không phản ánh một bức tranh tiêu cực tương tự.

Đó cũng là lý do nhiều tổ chức phân tích cho rằng năm 2026 có thể trở thành một giai đoạn tích lũy quan trọng. Khi tâm lý ngắn hạn đang chi phối diễn biến thị trường, khoảng cách giữa giá cổ phiếu và giá trị doanh nghiệp có thể đang mở ra những cơ hội mà không phải chu kỳ nào cũng xuất hiện.