Chuyên gia chỉ ra 3 điều kiện để thị trường thoát cảnh "xanh vỏ, đỏ lòng"

VN-Index tiếp tục duy trì quanh vùng đỉnh, nhưng diễn biến tích cực của chỉ số chưa phản ánh đầy đủ bức tranh của thị trường. Trong khi nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn vẫn giữ nhịp, phần lớn cổ phiếu còn lại chưa tạo được xu hướng tăng rõ rệt, khiến nhiều nhà đầu tư rơi vào trạng thái "thấy chỉ số tăng nhưng tài khoản không tăng".

Theo ông Lương Duy Phước, Giám đốc Phân tích Chứng khoán Kafi, cần phân biệt giữa diễn biến của VN-Index và sức khỏe thực sự của thị trường. Đà tăng hiện nay chủ yếu đến từ một số nhóm dẫn dắt như ngân hàng và các cổ phiếu thuộc hệ sinh thái Vingroup, trong khi nhiều cổ phiếu vốn hóa vừa và nhỏ vẫn đi ngang hoặc điều chỉnh. Vì vậy, một thị trường khỏe không chỉ được đo bằng mức tăng của chỉ số mà còn phải thể hiện ở khả năng tạo lợi nhuận cho số đông nhà đầu tư.

Sự phân hóa này cũng phản ánh rõ qua dòng tiền. Giá trị giao dịch bình quân từ đầu năm 2026 chỉ quanh 26.000 tỷ đồng mỗi phiên, thấp hơn đáng kể so với giai đoạn sôi động của năm 2025. Cùng với đó, xu hướng bán ròng kéo dài của khối ngoại tiếp tục ảnh hưởng đến tâm lý thị trường, cho thấy dòng vốn lớn vẫn chưa sẵn sàng mở rộng vị thế ở mặt bằng giá hiện tại.

Theo ông Lương Duy Phước, Giám đốc Phân tích Chứng khoán Kafi, nguyên nhân không chỉ nằm ở yếu tố tâm lý. Nhà đầu tư đang chờ thêm những tín hiệu rõ ràng hơn từ kết quả kinh doanh quý II cũng như triển vọng của nền kinh tế trước khi gia tăng tỷ trọng cổ phiếu. Khi kỳ vọng chưa được xác nhận bằng số liệu thực tế, dòng tiền có xu hướng tập trung vào một số doanh nghiệp có câu chuyện riêng thay vì lan tỏa trên diện rộng.

Điều này cũng cho thấy thị trường đã bước sang một giai đoạn khác so với đầu chu kỳ tăng năm 2025. Nếu trước đây dòng tiền chảy đồng đều qua nhiều nhóm ngành và việc mua theo xu hướng chung có thể mang lại lợi nhuận, thì hiện nay mức độ phân hóa ngày càng lớn. Khả năng lựa chọn đúng doanh nghiệp đang trở thành yếu tố quyết định hiệu quả đầu tư.

Theo Giám đốc Phân tích Chứng khoán Kafi, trạng thái mà nhiều nhà đầu tư gọi là "xanh vỏ, đỏ lòng" chỉ có thể kết thúc khi hội tụ đồng thời ba điều kiện. Thứ nhất, tăng trưởng lợi nhuận phải lan tỏa sang nhiều ngành thay vì chỉ tập trung ở một số doanh nghiệp dẫn dắt. Thứ hai, thanh khoản cần cải thiện cùng với độ rộng thị trường, thể hiện qua việc ngày càng nhiều cổ phiếu hình thành xu hướng tăng bền vững. Cuối cùng, dòng vốn từ các tổ chức và nhà đầu tư nước ngoài cần quay trở lại để tạo động lực mới cho thị trường.

Ở góc độ cơ hội đầu tư, ông Phước cho rằng quan điểm "thị trường càng bi quan, cơ hội càng lớn" vẫn có giá trị, bởi chứng khoán luôn vận động theo kỳ vọng nhiều hơn là theo hiện trạng. Giai đoạn năm 2022 là ví dụ khi P/E thị trường giảm về vùng 9-10 lần, tâm lý nhà đầu tư xuống mức rất thấp nhưng lại mở đầu cho một chu kỳ tăng mạnh sau đó.

Tuy nhiên, bối cảnh hiện nay đòi hỏi cách tiếp cận khác. Theo chuyên gia, đây không còn là giai đoạn có thể "mua cả thị trường", mà là thời điểm phải chọn đúng doanh nghiệp. Dòng tiền nhiều khả năng sẽ tiếp tục tập trung vào những doanh nghiệp duy trì tăng trưởng doanh thu, lợi nhuận và sở hữu mức định giá còn hấp dẫn, trong khi các doanh nghiệp không đáp ứng kỳ vọng có thể tiếp tục chịu áp lực điều chỉnh.

Trong ngắn hạn, kết quả kinh doanh quý II được xem là phép thử quan trọng đối với xu hướng của thị trường. Khi mặt bằng định giá ngày càng phụ thuộc vào chất lượng lợi nhuận, doanh nghiệp vượt kỳ vọng sẽ có cơ hội thu hút dòng tiền, còn những trường hợp tăng trưởng chậm lại sẽ khó duy trì sức hút như giai đoạn giao dịch dựa nhiều vào kỳ vọng.

Đối với câu chuyện nâng hạng, ông Lương Duy Phước cho rằng việc Việt Nam chưa được MSCI nâng hạng không nên bị nhìn nhận quá tiêu cực. MSCI và FTSE Russell sử dụng các bộ tiêu chí đánh giá độc lập, vì vậy diễn biến này không làm thay đổi triển vọng của lộ trình nâng hạng theo FTSE Russell. Nếu quá trình nâng hạng diễn ra đúng kỳ vọng, thị trường sẽ có thêm cơ hội thu hút dòng vốn tổ chức, cải thiện thanh khoản và từng bước được định giá ở mặt bằng cao hơn.

Trong khi đó, ở thời điểm hiện tại, diễn biến của thị trường nhiều khả năng vẫn sẽ phụ thuộc trước hết vào khả năng cải thiện lợi nhuận doanh nghiệp và sự trở lại của dòng tiền. Chừng nào các yếu tố này chưa lan tỏa đồng đều, việc lựa chọn đúng cổ phiếu có thể vẫn quan trọng hơn việc dự báo VN-Index sẽ còn tăng thêm bao nhiêu điểm.