Lạm phát lõi Mỹ lên cao nhất gần 3 năm, Fed có thêm lý do giữ lãi suất cao

Chỉ số lạm phát cốt lõi theo thước đo ưa thích của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tăng lên 3,4% trong tháng 5, cao nhất kể từ tháng 10/2023. Trong bối cảnh giá năng lượng tiếp tục leo thang vì xung đột Trung Đông, dữ liệu mới đang củng cố quan điểm thận trọng của Fed và khiến kỳ vọng về một chu kỳ nới lỏng chính sách tiền tệ tiếp tục bị đẩy lùi.

Bộ Thương mại Mỹ cho biết chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) cốt lõi tăng 3,4% so với cùng kỳ năm trước và tăng 0,3% so với tháng trước, đúng với dự báo của Dow Jones. Trong khi đó, PCE toàn phần tăng 4,1% theo năm và 0,4% theo tháng, đánh dấu mức cao nhất kể từ tháng 4/2023.

Đây là thước đo lạm phát được Fed ưu tiên theo dõi bởi đã loại bỏ các nhóm hàng có biến động mạnh như thực phẩm và năng lượng, qua đó phản ánh rõ hơn xu hướng giá cả cơ bản của nền kinh tế.

Điều đáng chú ý không nằm ở việc số liệu vượt dự báo, mà ở chỗ lạm phát lõi vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt sau nhiều tháng chính sách tiền tệ được duy trì ở vùng thắt chặt. Điều này đồng nghĩa Fed sẽ có thêm cơ sở để duy trì lập trường cứng rắn, thay vì sớm quay lại chu kỳ cắt giảm lãi suất như thị trường từng kỳ vọng.

Áp lực lớn nhất tiếp tục đến từ giá năng lượng. Trong tháng 5, nhóm hàng hóa và dịch vụ liên quan đến năng lượng tăng tới 4% chỉ sau một tháng. Chi phí nhà ở tăng thêm 0,3%, còn dịch vụ tài chính và bảo hiểm tăng 1,2%, cho thấy áp lực giá đã lan rộng sang nhiều lĩnh vực thay vì chỉ tập trung ở dầu mỏ.

Theo bà Heather Long, chuyên gia kinh tế trưởng tại Navy Federal Credit Union, cuộc xung đột tại Iran đang đẩy lạm phát của Mỹ lên mức cao nhất trong gần ba năm. Giá xăng dầu, điện nước và dịch vụ y tế đều gia tăng, tạo áp lực trực tiếp lên nhóm hộ gia đình có thu nhập trung bình.

Nhận định này cũng phản ánh mối lo lớn nhất của Fed hiện nay. Cơ quan này thường có xu hướng bỏ qua các cú sốc năng lượng mang tính ngắn hạn. Tuy nhiên, nếu chi phí đầu vào tiếp tục lan sang tiền lương và giá dịch vụ, lạm phát có thể trở nên dai dẳng hơn, buộc chính sách tiền tệ phải duy trì trạng thái thắt chặt lâu hơn dự kiến.

Thị trường tài chính vì vậy vẫn đặt cược Fed có thể nâng lãi suất thêm một lần vào cuộc họp tháng 9, dù xác suất đã giảm nhẹ sau khi báo cáo được công bố. Hợp đồng tương lai chứng khoán Mỹ vẫn tăng điểm, trong khi lợi suất trái phiếu kho bạc hạ nhẹ, phản ánh tâm lý nhà đầu tư vẫn kỳ vọng kinh tế Mỹ đủ sức hấp thụ mặt bằng lãi suất cao.

Thực tế, các chỉ báo kinh tế mới nhất vẫn cho thấy sức chống chịu đáng kể của nền kinh tế số một thế giới. Chi tiêu tiêu dùng cá nhân tăng 0,7% trong tháng 5, cao hơn mức dự báo 0,6% và tiếp tục vượt tốc độ lạm phát. Thu nhập cá nhân cũng tăng 0,7%, cao hơn nhiều so với kỳ vọng 0,4%, kéo tỷ lệ tiết kiệm của người dân lên 3%.

Ở khu vực doanh nghiệp, GDP quý I của Mỹ sau lần hiệu chỉnh cuối cùng được nâng lên mức tăng trưởng thường niên 2,1%, cao hơn đáng kể mức ước tính trước đó là 1,6%. Trong khi đó, số đơn xin trợ cấp thất nghiệp lần đầu giảm xuống còn 215.000 đơn, thấp hơn cả tuần trước và dự báo của thị trường.

Một nền kinh tế vẫn tăng trưởng, thị trường lao động chưa suy yếu và tiêu dùng chưa giảm tốc là điều Fed mong muốn trong dài hạn. Nhưng ở chiều ngược lại, chính những tín hiệu tích cực này cũng khiến áp lực kiềm chế lạm phát trở nên khó khăn hơn, bởi nhu cầu vẫn đủ mạnh để duy trì mặt bằng giá cao.

Đối với các thị trường mới nổi, bao gồm Việt Nam, thông điệp từ Fed tiếp tục mang ý nghĩa quan trọng. Nếu lãi suất USD duy trì ở mức cao lâu hơn, áp lực lên tỷ giá, chi phí huy động vốn quốc tế và dòng vốn đầu tư gián tiếp sẽ chưa sớm biến mất.

Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng còn phụ thuộc vào diễn biến giá dầu trong thời gian tới. Nếu căng thẳng địa chính trị hạ nhiệt và giá năng lượng đảo chiều, lạm phát tại Mỹ có thể giảm nhanh hơn dự kiến, mở lại dư địa để Fed điều chỉnh chính sách. Ngược lại, nếu áp lực giá tiếp tục lan rộng sang nhiều nhóm hàng hóa và dịch vụ, chu kỳ lãi suất cao của Mỹ có thể còn kéo dài, qua đó tiếp tục định hình dòng tiền trên các thị trường tài chính toàn cầu trong nửa cuối năm.