Khoảng cách 3,4 điểm % giữa tín dụng và huy động đang phát tín hiệu gì?

Chỉ trong tuần cuối tháng 5, NHNN đã bơm ròng hơn 30.700 tỷ đồng qua OMO, mức hỗ trợ mạnh nhất trong khoảng một tháng trở lại đây. Đà bơm tiền tiếp tục được duy trì trong những phiên đầu tháng 6 khi cơ quan điều hành tiếp tục cung ứng thêm thanh khoản cho hệ thống thông qua kênh cầm cố giấy tờ có giá.

Động thái đảo chiều từ hút ròng sang bơm ròng diễn ra trong bối cảnh nhu cầu vốn của hệ thống ngân hàng gia tăng đáng kể. Theo NHNN, đến giữa tháng 5/2026, dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế đạt khoảng 19,4 triệu tỷ đồng, tăng 18,3% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, huy động vốn chỉ tăng gần 14,9%, đạt khoảng 18 triệu tỷ đồng.

Khoảng cách ngày càng rộng giữa tăng trưởng tín dụng và huy động đang tạo áp lực lên khả năng cân đối nguồn vốn của các tổ chức tín dụng. Đây cũng là nguyên nhân khiến mặt bằng lãi suất huy động sau giai đoạn giảm mạnh đầu năm đã bắt đầu chững lại, thậm chí một số ngân hàng điều chỉnh tăng nhẹ ở các kỳ hạn trung và dài hạn nhằm thu hút thêm tiền gửi.

Theo giới phân tích, đây không còn là câu chuyện mang tính thời điểm mà phản ánh xu hướng nhu cầu vốn của nền kinh tế đang tăng nhanh hơn tốc độ tích lũy nguồn lực trong hệ thống ngân hàng. Trong bối cảnh tăng trưởng tín dụng được đẩy mạnh để hỗ trợ phục hồi kinh tế, áp lực lên thanh khoản là điều khó tránh khỏi.

Cũng vì vậy, NHNN liên tiếp ban hành các văn bản yêu cầu các ngân hàng thương mại thực hiện nghiêm chủ trương ổn định mặt bằng lãi suất, đồng thời tăng cường rà soát những tổ chức tín dụng có mức lãi suất huy động và cho vay cao hơn mặt bằng chung.

Tuy nhiên, việc duy trì mặt bằng lãi suất thấp đang đối mặt với nhiều thách thức. Theo Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), dư địa giảm lãi suất trong ngắn hạn hiện khá hạn chế khi Fed chưa bắt đầu chu kỳ giảm lãi suất mới, dòng vốn ngoại tệ chưa quay trở lại mạnh mẽ và chênh lệch lãi suất VND - USD vẫn ở mức cao. Với điều kiện hiện nay, mặt bằng lãi suất trong nước khó có khả năng giảm đáng kể trong khoảng ba tháng tới.

Ở góc độ dài hạn hơn, TS. Đinh Thế Hiển, chuyên gia kinh tế tài chính, cho rằng quy mô tín dụng hiện đã tương đương khoảng 150% GDP, tạo áp lực ngày càng lớn lên hệ thống ngân hàng. Theo TS. Đinh Thế Hiển, mục tiêu giảm lãi suất vẫn rất quan trọng đối với nền kinh tế, nhưng trong bối cảnh nhu cầu vốn tiếp tục tăng tốc, việc giữ được mặt bằng lãi suất ổn định trong những tháng tới đã có thể xem là một kết quả tích cực.

Diễn biến điều hành gần đây cho thấy ưu tiên của NHNN đang là duy trì thanh khoản cho hệ thống và ổn định mặt bằng lãi suất thay vì tiếp tục theo đuổi một chu kỳ giảm lãi suất mạnh. Khi tăng trưởng tín dụng vẫn vượt tốc độ huy động vốn, áp lực đối với thị trường tiền tệ nhiều khả năng sẽ còn kéo dài trong nửa cuối năm.