Tín chỉ carbon: "Mỏ vàng" mới cho Trung tâm Tài chính quốc tế Đà Nẵng

Trong cuộc đua hướng tới phát thải ròng bằng "0" (Net Zero), tín chỉ carbon đang dần vượt khỏi vai trò của một công cụ môi trường để trở thành loại tài sản tài chính có giá trị.

Đối với Việt Nam, sự hình thành thị trường carbon không chỉ mở ra nguồn lực mới cho tăng trưởng xanh mà còn được kỳ vọng trở thành một trong những "mảnh ghép" quan trọng trong chiến lược xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế, đặc biệt tại Đà Nẵng - địa phương sở hữu nhiều lợi thế về tài nguyên rừng và định hướng phát triển kinh tế xanh.

Tài nguyên rừng có thể trở thành nguồn vốn

Những năm gần đây, Việt Nam đã có những bước đi đầu tiên trong việc thương mại hóa tín chỉ carbon. Điển hình là chương trình chuyển nhượng 10,3 triệu tấn CO₂ từ khu vực Bắc Trung Bộ cho Ngân hàng Thế giới, mang về 51,5 triệu USD để tái đầu tư cho công tác bảo vệ và phát triển rừng cũng như cải thiện sinh kế của người dân.

Kết quả này cho thấy tài nguyên thiên nhiên không chỉ tạo ra giá trị sinh thái mà còn có thể trở thành nguồn tài sản có khả năng tạo dòng tiền nếu được quản lý và khai thác theo các tiêu chuẩn quốc tế.

Sau khi hợp nhất địa giới hành chính với Quảng Nam, Đà Nẵng nổi lên như một trong những địa phương có diện tích rừng lớn nhất cả nước với gần 700.000 ha. Trong đó, khoảng 500.000 ha là rừng tự nhiên, hơn 184.000 ha là rừng trồng và tỷ lệ che phủ đạt trên 58%. Đặc biệt, hơn 27.000 ha rừng đã đạt chứng chỉ quản lý rừng bền vững FSC - điều kiện quan trọng để tham gia thị trường tín chỉ carbon quốc tế.

Đây được xem là lợi thế hiếm có nếu thành phố muốn phát triển các dự án hấp thụ carbon và cung cấp tín chỉ cho thị trường trong tương lai.

Khung pháp lý dần hoàn thiện

Một trong những yếu tố quan trọng nhất để thị trường carbon phát triển là hành lang pháp lý. Việc Chính phủ ban hành Nghị định 119/2025/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 1/8/2025, được xem là bước tiến quan trọng trong việc thiết lập cơ chế hình thành và vận hành thị trường carbon tại Việt Nam.

Trên nền tảng đó, Đà Nẵng đã kiến nghị được tham gia các chương trình chi trả kết quả giảm phát thải theo cơ chế REDD+ cũng như thí điểm giao dịch tín chỉ carbon từ rừng.

Nếu được triển khai đồng bộ cùng cơ chế phân bổ nguồn thu minh bạch, tín chỉ carbon có thể tạo ra nguồn tài chính bền vững để địa phương tiếp tục đầu tư cho bảo tồn rừng, ứng phó biến đổi khí hậu, phát triển kinh tế tuần hoàn và nâng cao sinh kế của người dân.

Song song với đó, thành phố cũng đặt mục tiêu chuyển đổi mô hình lâm nghiệp theo hướng giá trị cao. Đến năm 2030, diện tích rừng gỗ lớn dự kiến đạt khoảng 75.000 ha, tương đương 50% diện tích rừng sản xuất; khoảng 40% diện tích rừng sản xuất sẽ đạt chứng chỉ FSC, trong khi tỷ trọng gỗ lớn trong khai thác sẽ tăng lên 40-50%.

Theo ngành nông nghiệp địa phương, những định hướng này không chỉ phục vụ mục tiêu bảo vệ rừng mà còn góp phần gia tăng giá trị của các tín chỉ carbon trong tương lai.

Từ công cụ môi trường đến tài sản tài chính

Điểm đáng chú ý là tín chỉ carbon đang được nhìn nhận dưới một góc độ hoàn toàn khác so với trước đây.

Theo ông Kevin Bruce Iwanaga, Trưởng ban Chiến lược và Tổng hợp Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế tại Đà Nẵng, tín chỉ carbon cùng sàn giao dịch carbon nằm trong nhóm năm sản phẩm tài chính trọng điểm mà trung tâm đang định hướng phát triển. Bốn nhóm còn lại gồm token hóa tài sản thực, sàn giao dịch hàng hóa, quỹ đầu tư - quản lý tài sản và thị trường trái phiếu.

Điều này cho thấy carbon không còn đơn thuần là công cụ phục vụ giảm phát thải mà đang được xem như một loại tài sản tài chính có thể giao dịch, định giá và thu hút dòng vốn xanh từ các quỹ đầu tư quốc tế.

Nếu xây dựng thành công hệ sinh thái giao dịch, Đà Nẵng có thể trở thành điểm kết nối giữa các dự án hấp thụ carbon của Việt Nam với các doanh nghiệp có nhu cầu bù đắp phát thải trên toàn cầu.

Theo GS. Nguyễn Hữu Ninh, Chủ tịch Công ty TNHH Cered, thay vì phát triển dàn trải nhiều sản phẩm, Đà Nẵng nên lựa chọn tín chỉ carbon làm lĩnh vực tạo dấu ấn riêng, qua đó xây dựng lợi thế cạnh tranh cho Trung tâm Tài chính quốc tế.

Cơ hội hình thành trung tâm tài chính xanh

Theo các chuyên gia, nếu muốn biến tín chỉ carbon thành một sản phẩm tài chính chiến lược, Đà Nẵng cần đầu tư đồng bộ từ hạ tầng dữ liệu, hệ thống MRV, đội ngũ kiểm định độc lập cho đến các dự án thí điểm có quy mô đủ lớn.

Quan trọng hơn, thành phố cần xây dựng cơ chế giao dịch minh bạch để thu hút các tổ chức tài chính, quỹ đầu tư và doanh nghiệp quốc tế tham gia thị trường.

Trong bối cảnh tài chính khí hậu ngày càng phát triển, Việt Nam được đánh giá có lợi thế lớn nhờ diện tích rừng, đa dạng sinh học và tiềm năng tạo ra các tín chỉ carbon chất lượng cao. Nếu tận dụng tốt cơ hội này, Đà Nẵng không chỉ tạo thêm nguồn thu từ tài nguyên môi trường mà còn có thể trở thành cửa ngõ giao dịch tín chỉ carbon của Việt Nam với thế giới.

Như nhận định của ông Kevin Bruce Iwanaga, khi bước ra thị trường quốc tế, tín chỉ carbon không còn đơn thuần là câu chuyện bảo vệ môi trường mà đã trở thành vấn đề của tài chính, dòng vốn, tỷ giá và thuế. Điều đó cũng đồng nghĩa, sự phát triển của thị trường carbon sẽ góp phần định hình vị thế của Đà Nẵng trong chiến lược xây dựng một trung tâm tài chính xanh mang tầm khu vực.