Không gian đô thị phình to, hạ tầng Đà Nẵng đang chịu áp lực lớn

Sau sáp nhập, Đà Nẵng có diện tích gần 11.860 km², dân số hơn 3 triệu người, trở thành thành phố trực thuộc Trung ương có quy mô tự nhiên lớn nhất cả nước. Quy mô mới mở ra dư địa phát triển chưa từng có, song đồng thời đặt ra một câu hỏi mang tính quyết định: liệu hệ thống giao thông – logistics hiện nay có đủ năng lực “vận hành” một không gian đô thị rộng gấp nhiều lần trước đây?

Theo TS. Đặng Việt Dũng, Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam, bài toán hạ tầng đang trở thành “điểm nghẽn tiềm ẩn” của Đà Nẵng trong giai đoạn phát triển mới.

Không gian mở nhanh, kết nối còn chậm

Về mặt địa lý, khoảng cách trung bình từ Đông sang Tây và từ Bắc xuống Nam của Đà Nẵng hiện vào khoảng 100 km. Tuy nhiên, thời gian di chuyển thực tế giữa các khu vực này phổ biến vẫn ở mức 4–5 giờ, đặc biệt trên các trục kết nối vùng trung du, miền núi.

“Một đô thị đa trung tâm chỉ vận hành hiệu quả, khi thời gian di chuyển được rút ngắn xuống dưới 2 giờ. Nếu không đạt được ngưỡng này, việc giãn dân, phân bố lại việc làm hay hình thành các cực tăng trưởng mới sẽ rất khó thành hiện thực”, TS. Đặng Việt Dũng nhận định.

Thực tế cho thấy, khu vực ven biển phía Đông – nơi tập trung du lịch, dịch vụ và bất động sản – tiếp tục tăng trưởng nhanh, trong khi các khu vực phía Tây và Tây Nam vẫn phát triển chậm, chủ yếu do chi phí kết nối cao và khả năng tiếp cận thị trường hạn chế.

Logistics không chỉ là vận chuyển, mà là cấu trúc phát triển

Đà Nẵng hiện sở hữu đầy đủ các phương thức vận tải, gồm cảng biển, sân bay, đường bộ và đường sắt quốc gia. Tuy nhiên, theo đánh giá của các chuyên gia quy hoạch, hệ thống logistics vẫn thiếu tính liên thông, chưa hình thành được mạng lưới đa phương thức đúng nghĩa.

Cảng Liên Chiểu – dự án được kỳ vọng trở thành trung tâm logistics mới của miền Trung – chỉ phát huy hiệu quả khi có hệ thống giao thông hậu cần đủ năng lực kết nối với các khu công nghiệp, đô thị và vùng nguyên liệu phía Tây, Tây Nguyên. Nếu không, lợi thế cảng nước sâu sẽ khó chuyển hóa thành động lực tăng trưởng thực.

Theo TS. Đặng Việt Dũng, logistics hiện đại không chỉ giúp giảm chi phí vận chuyển, mà còn là đòn bẩy để hình thành các hành lang kinh tế, tạo lực hút đầu tư và dịch chuyển dân cư ra khỏi khu lõi đô thị đang chịu áp lực quá tải về hạ tầng.

Giao thông đô thị và bài toán đa trung tâm

Một trong những mục tiêu lớn của Đà Nẵng giai đoạn tới là chuyển từ mô hình phát triển “đơn cực” sang đa cực, đa trung tâm, phát huy tiềm năng của các đô thị và khu vực lân cận như Hội An, Điện Bàn, Tam Kỳ, Chu Lai.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, nếu thiếu hệ thống giao thông công cộng và vận tải khối lượng lớn, mô hình đa trung tâm sẽ khó vận hành hiệu quả. Khi đó, sự phát triển có nguy cơ tiếp tục dồn về khu vực trung tâm cũ, làm gia tăng ùn tắc, ô nhiễm và chi phí xã hội.

Theo Nghị quyết 111 về phân loại đô thị, Đà Nẵng đặt mục tiêu có 50% số phường đạt tiêu chí đô thị loại II, đồng thời phủ kín mạng lưới giao thông công cộng tại các khu vực này. Đây không chỉ là yêu cầu kỹ thuật, mà là điều kiện để giữ chất lượng sống đô thị trong bối cảnh mở rộng nhanh về không gian.

Như vậy, nếu giao thông và logistics được đầu tư đồng bộ, Đà Nẵng có cơ hội tái cấu trúc không gian đô thị, giảm áp lực khu lõi, mở rộng không gian phát triển ra ngoài địa giới truyền thống, và thực sự trở thành đô thị động lực của miền Trung.

Ở thời điểm hiện tại, hạ tầng giao thông – logistics không còn là câu chuyện “nên làm”, mà là bài toán bắt buộc phải giải, nếu Đà Nẵng muốn tận dụng được quy mô mới sau sáp nhập.