Lãi suất bị đẩy lên 8-9%, NHNN mạnh tay chặn cuộc đua lãi suất

Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đang phát đi thông điệp rõ ràng về ưu tiên giữ ổn định mặt bằng lãi suất trong bối cảnh áp lực tỷ giá, lạm phát và thanh khoản hệ thống đồng thời gia tăng từ đầu năm 2026.

Áp lực điều hành hiện đến từ cả bên ngoài lẫn bên trong nền kinh tế. Trên thế giới, xung đột Trung Đông leo thang khiến giá dầu duy trì ở mức cao, trong khi đồng USD phục hồi mạnh đẩy áp lực tỷ giá và lạm phát nhập khẩu gia tăng. Cùng lúc, các ngân hàng trung ương lớn như Fed hay ECB vẫn duy trì lập trường tiền tệ thận trọng, khiến dư địa nới lỏng chính sách của nhiều nền kinh tế bị thu hẹp.

Ở trong nước, hệ thống ngân hàng bắt đầu chịu áp lực thanh khoản khi tín dụng tăng nhanh hơn huy động vốn. Diễn biến này từng khiến một số ngân hàng thương mại đẩy lãi suất huy động lên 8-9%/năm nhằm hút tiền gửi, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ hình thành một cuộc đua lãi suất mới.

Trong bối cảnh đó, NHNN đã liên tiếp phát đi các tín hiệu điều hành mạnh tay. Chỉ riêng trong tháng 5/2026, cơ quan này đã yêu cầu kiểm tra chuyên đề, giám sát chặt hoạt động huy động vốn và xử lý nghiêm các trường hợp tăng lãi suất trái định hướng.

Song song với biện pháp hành chính, NHNN cũng đồng thời sử dụng các công cụ hỗ trợ thanh khoản như bơm vốn qua thị trường mở (OMO), kéo dài kỳ hạn cho vay và triển khai các hợp đồng hoán đổi ngoại tệ (FX Swap). Sau cuộc họp với các tổ chức tín dụng hồi đầu tháng 4, mặt bằng lãi suất huy động trên thị trường bắt đầu hạ nhiệt khi nhiều ngân hàng đồng loạt điều chỉnh giảm.

Một trong những động thái đáng chú ý nhất là Thông tư 08/2026 có hiệu lực từ ngày 15/5, cho phép các ngân hàng thương mại tính 20% tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước vào tỷ lệ dư nợ cho vay trên huy động (LDR). Theo giới phân tích, cơ chế này có thể giải phóng thêm hàng trăm nghìn tỷ đồng dư địa tín dụng cho hệ thống, đặc biệt là nhóm ngân hàng quốc doanh.

Theo chuyên gia Chứng khoán Maybank, các bước đi gần đây cho thấy NHNN đang theo đuổi chiến lược nhất quán: kết hợp linh hoạt giữa công cụ thanh khoản và biện pháp hành chính để ngăn mặt bằng lãi suất tăng diện rộng, qua đó duy trì môi trường vốn thấp nhằm hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.

Diễn biến trên thị trường cũng cho thấy tín hiệu ổn định đang dần xuất hiện. OCB vừa giảm 0,2 điểm % lãi suất ở nhiều kỳ hạn, trong khi ACB, VPBank, Sacombank và nhiều ngân hàng tư nhân khác tiếp tục giữ ổn định biểu lãi suất sau đợt điều chỉnh gần đây.

Nhóm Big 4 hiện duy trì lãi suất huy động quanh 5,9-6%/năm ở các kỳ hạn dài. Dù nhiều ngân hàng tư nhân vẫn niêm yết mức trên 6%/năm để cạnh tranh huy động vốn, thị trường không còn xuất hiện làn sóng tăng nóng như giai đoạn đầu năm.

Tuy nhiên, thanh khoản hệ thống vẫn chưa thực sự dư thừa. Nam A Bank gần đây vẫn điều chỉnh tăng lãi suất kỳ hạn dài lên quanh 6,6-6,7%/năm nhằm củng cố nguồn vốn trung và dài hạn, cho thấy áp lực huy động vốn vẫn hiện hữu ở một số nhà băng.

Giới phân tích cho rằng bài toán của NHNN hiện không chỉ là giữ lãi suất thấp, mà còn phải đồng thời ổn định tỷ giá, kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng tín dụng trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động. Với một nền kinh tế có độ mở lớn như Việt Nam, việc duy trì cân bằng giữa các mục tiêu này sẽ tiếp tục là thách thức lớn với cơ quan điều hành trong phần còn lại của năm 2026.