Học theo Bầu Đức trồng chuối, không tái canh cao su tại TP.HCM: Cao su Phước Hòa đang tính toán gì với quỹ đất 15.600ha?

Hơn 5.600ha đất trong định hướng phát triển mới

Công ty CP Cao su Phước Hòa (HoSE: PHR) đang từng bước điều chỉnh chiến lược sử dụng quỹ đất, trong đó hoạt động khai thác cao su không còn là lựa chọn duy nhất đối với những diện tích kết thúc chu kỳ kinh doanh. Thay vào đó, doanh nghiệp hướng đến phát triển khu công nghiệp, logistics, năng lượng tái tạo và nông nghiệp công nghệ cao.

Tại Đại hội đồng cổ đông bất thường được tổ chức vào giữa tháng 10 vừa qua, lãnh đạo PHR cho biết doanh nghiệp sẽ không tiếp tục tái canh cao su tại TP.HCM theo chính sách của Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam (HoSE: GVR). Điều này đồng nghĩa những diện tích cao su còn lại của PHR tại địa bàn trên có khả năng được chuyển đổi mục đích sử dụng để nhận tiền đền bù trong tương lai.

Thông tin này nối tiếp định hướng phát triển quỹ đất được ban lãnh đạo doanh nghiệp chia sẻ tại một hội thảo đầu tư do Vietcap tổ chức hồi cuối tháng 9/2026. Theo đó, PHR hiện quản lý khoảng 15.600ha đất nông nghiệp, trong đó hơn 9.000ha cao su đang ở giai đoạn khai thác, hơn 3.000ha thuộc giai đoạn kiến thiết cơ bản. Tổng diện tích vườn cây hiện hữu đạt khoảng 12.700ha.

Trong chiến lược dài hạn, hoạt động tái canh cao su được định hướng chủ yếu thực hiện tại Campuchia. Đối với quỹ đất trong nước, PHR dự kiến chuyển đổi một phần diện tích sau khi kết thúc chu kỳ khai thác, tùy thuộc quy hoạch và phương án đầu tư được phê duyệt.

Trong hơn 5.669ha đất thuộc định hướng trực tiếp đầu tư hoặc nắm quyền chi phối, diện tích dành cho phát triển khu công nghiệp lên tới khoảng 2.612ha, tương đương 46% tổng quy mô.

Đứng thứ hai là nông nghiệp công nghệ cao với 2.041ha, chiếm khoảng 36%. Phần diện tích còn lại được phân bổ cho điện mặt trời với hơn 391ha, logistics khoảng 343ha và các cụm công nghiệp khoảng 282ha.

Như vậy, khu công nghiệp và nông nghiệp công nghệ cao chiếm hơn 80% quỹ đất trong danh mục phát triển nói trên. Trong khi đó, logistics, điện mặt trời và cụm công nghiệp là những lĩnh vực được PHR dành quỹ đất với quy mô nhỏ hơn.

Tuy nhiên, hơn 5.669ha là quy mô đất nằm trong định hướng phát triển, không đồng nghĩa toàn bộ diện tích này đã hoàn tất thủ tục chuyển đổi mục đích sử dụng hoặc có thể triển khai đầu tư ngay.

Đối với lĩnh vực khu công nghiệp, PHR đang theo đuổi ba dự án gồm Lai Hưng, Tân Lập 1 và Bắc Tân Uyên 2, các dự án hiện trong quá trình phê duyệt quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2.000.

Đấng chú ý, theo định hướng của PHR, doanh nghiệp không nhất thiết trực tiếp đầu tư toàn bộ các khu công nghiệp trên quỹ đất đang quản lý, mà có thể lựa chọn một trong ba hình thức gồm sở hữu 100% dự án, nắm quyền kiểm soát hoặc chuyển nhượng để nhận tiền đền bù đất.

Với phương án sở hữu hoặc nắm quyền chi phối, PHR có thể tham gia hoạt động đầu tư và kinh doanh khu công nghiệp. Ngược lại, nếu lựa chọn chuyển nhượng đất, doanh nghiệp sẽ ghi nhận nguồn thu đền bù theo tiến độ và các điều kiện liên quan.

Tại thời điểm báo cáo, PHR chưa công bố phương án cuối cùng đối với từng dự án. Việc lựa chọn hình thức triển khai sẽ quyết định mức độ tham gia trực tiếp của doanh nghiệp cũng như thời điểm ghi nhận nguồn thu từ quỹ đất.

Trồng chuối là bước đi đầu tiên trong mảng nông nghiệp công nghệ cao

Bên cạnh khu công nghiệp, PHR đang chuẩn bị đưa một phần diện tích cao su sang phát triển nông nghiệp công nghệ cao. Đây là hướng đi được doanh nghiệp dự kiến triển khai trong giai đoạn 2026–2030 với quy mô khoảng 1.000–1.200ha, trên tổng quỹ đất quy hoạch 2.041ha.

Trong đó, cây chuối được lựa chọn làm sản phẩm đầu tiên trong kế hoạch này. Theo thông tin lãnh đạo PHR chia sẻ hồi cuối tháng 9, doanh nghiệp đã trình GVR phương án đầu tư dự án trồng chuối trên diện tích khoảng 300ha. Nếu được công ty mẹ phê duyệt, PHR có thể bắt đầu thanh lý vườn cao su để thực hiện chuyển đổi từ tháng 12/2026 hoặc tháng 1/2027.

Lựa chọn cây chuối xuất phát từ tính toán hiệu quả kinh tế trên cùng một đơn vị diện tích đất. Cụ thể, lãnh đạo PHR ước tính mỗi hecta chuối có thể mang lại khoảng 80–100 triệu đồng lợi nhuận mỗi năm, trong khi một hecta cao su tại Phước Hòa hiện chỉ tạo ra khoảng 12–15 triệu đồng.

Với mức lợi nhuận dự kiến này, hiệu quả từ cây chuối có thể cao gấp khoảng 5–8 lần so với hoạt động khai thác cao su hiện tại.

Nếu áp dụng mức lợi nhuận 80–100 triệu đồng/ha/năm cho toàn bộ diện tích 300ha, dự án có thể tạo ra khoảng 24–30 tỷ đồng lợi nhuận mỗi năm trong điều kiện đạt được các giả định của doanh nghiệp. Tuy nhiên, đây chỉ là phép tính tham khảo dựa trên số liệu ban lãnh đạo đưa ra.

Kế hoạch phát triển vùng trồng chuối của Cao su Phước Hòa có những điểm tương đồng với hướng chuyển đổi cơ cấu cây trồng mà Công ty CP Hoàng Anh Gia Lai (HoSE: HAG) của ông Đoàn Nguyên Đức (bầu Đức) đã thực hiện từ nhiều năm trước.

Từ năm 2016, trong bối cảnh giá cao su suy giảm và áp lực dòng tiền gia tăng, Hoàng Anh Gia Lai bắt đầu chuyển trọng tâm sang trồng chuối và các loại cây ăn trái, từng bước mở rộng quy mô sản xuất.

Đến cuối năm 2025, diện tích trồng chuối của tập đoàn đã đạt khoảng 7.000ha. Trong cùng năm, mảng trái cây mang về khoảng 5.713 tỷ đồng doanh thu, đóng góp hơn 75% tổng doanh thu của Hoàng Anh Gia Lai.

Tuy nhiên, phương án trồng chuối của PHR hiện vẫn ở giai đoạn xin phê duyệt. Các thông tin được cung cấp chưa cho thấy tổng vốn đầu tư, thời gian đạt sản lượng thương mại, chi phí chuyển đổi đất hoặc tiến độ ghi nhận lợi nhuận cụ thể.

Dự án 300ha cũng mới tương đương khoảng 15% quỹ đất dành cho nông nghiệp công nghệ cao và chưa đến 2% tổng diện tích đất nông nghiệp mà PHR đang quản lý.

Sau cây chuối, PHR dự kiến nghiên cứu thêm một số loại cây trồng có giá trị kinh tế cao như dứa và dưa lưới. Những phương án này hiện mới nằm trong định hướng phát triển, chưa có kế hoạch đầu tư chi tiết được nêu trong các tài liệu.

Chi phí đất có thể tăng gấp đôi, nguồn thu đền bù được kỳ vọng tiếp tục mở rộng

Chiến lược chuyển đổi đất được PHR xây dựng trong bối cảnh hoạt động cao su vẫn ghi nhận diễn biến thuận lợi về giá bán, nhưng doanh nghiệp đồng thời đối mặt với khả năng gia tăng chi phí sử dụng đất.

Theo chia sẻ của ban lãnh đạo, sản lượng cao su khai thác sơ bộ của PHR trong 9 tháng đầu năm 2026 đạt 16.212 tấn, bao gồm hoạt động tại Đắk Lắk và Campuchia, tương đương khoảng 64% kế hoạch năm. Sản lượng cao su thu mua trong cùng kỳ đạt khoảng 7.000 tấn.

Với giá bán bình quân 9 tháng đạt 57 triệu đồng/tấn, cao hơn mức 53 triệu đồng/tấn ghi nhận trong nửa đầu năm. Ban lãnh đạo đặt mục tiêu giá bán bình quân cả năm khoảng 60 triệu đồng/tấn.

Theo đánh giá của lãnh đạo PHR, giá cao su có thể tiếp tục duy trì ở mức cao đến hết năm 2027 trong bối cảnh nguồn cung chịu ảnh hưởng của điều kiện thời tiết. Tuy nhiên, yếu tố chi phí đất đang có những thay đổi. Ban lãnh đạo dự kiến tổng chi phí sử dụng đất cao su của PHR sẽ tăng hơn gấp đôi khi áp dụng bảng giá đất mới tại TP.HCM, thay vì mức tăng 50% được đưa vào kế hoạch năm 2026.

Phía doanh nghiệp kỳ vọng giá bán cao su bình quân cao hơn sẽ bù đắp phần lớn chi phí tăng thêm, từ đó hỗ trợ duy trì biên lợi nhuận gộp.

Cùng với diễn biến tích cực của giá bán, kết quả kinh doanh sơ bộ của PHR ghi nhận mức tăng trưởng mạnh. Trong 9 tháng đầu năm 2026, tổng thu nhập của công ty mẹ, bao gồm doanh thu, doanh thu tài chính và thu nhập khác, đạt khoảng 2.300 tỷ đồng, tăng 76% so với cùng kỳ và tương đương 103% kế hoạch năm.

Lợi nhuận trước thuế đạt khoảng 1.080 tỷ đồng, gấp 2,7 lần cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế đạt 882 tỷ đồng, gấp 2,5 lần. Riêng quý III, lợi nhuận trước thuế của công ty mẹ ước đạt khoảng 490 tỷ đồng, tăng 38% so với cùng kỳ năm trước.

Trong cơ cấu thu nhập, hoạt động đền bù đất đang đóng góp một khoản đáng kể. Cụ thể, PHR đã ghi nhận khoảng 700 tỷ đồng tiền đền bù trong 9 tháng đầu năm, trong đó 497 tỷ đồng phát sinh ở nửa đầu năm và khoảng 200 tỷ đồng trong quý III.

Ban lãnh đạo đặt mục tiêu ghi nhận khoảng 1.700 tỷ đồng tiền đền bù đất trong cả năm 2026. Như vậy, riêng quý IV, doanh nghiệp kỳ vọng có thể ghi nhận thêm khoảng 1.000 tỷ đồng, cao hơn tổng mức đã thực hiện trong 9 tháng trước đó.

Đối với các năm tiếp theo, Vietcap dự báo PHR có thể tiếp tục ghi nhận nguồn thu từ đền bù đất trong giai đoạn 2028–2030, gắn với tiến độ triển khai ba khu công nghiệp Lai Hưng, Tân Lập 1 và Bắc Tân Uyên 2. Tùy phương án được lựa chọn, doanh nghiệp có thể trực tiếp tham gia phát triển khu công nghiệp hoặc chuyển nhượng đất để nhận tiền đền bù.

Về triển vọng kinh doanh, Vietcap dự báo lợi nhuận sau thuế thuộc cổ đông công ty mẹ của PHR năm 2026 đạt khoảng 1.700 tỷ đồng, gấp 3,6 lần cùng kỳ. Trong khi đó, ban lãnh đạo doanh nghiệp kỳ vọng lợi nhuận trước thuế riêng công ty mẹ đạt khoảng 2.000 tỷ đồng.