Cổ phiếu cao su hút tiền nhờ giá mủ lên đỉnh 9 năm và đón nghìn tỷ đền bù đất

Giá cao su thiên nhiên leo lên vùng cao nhất gần một thập kỷ đang khiến dòng tiền quay trở lại nhóm cổ phiếu cao su. Nhưng điều thị trường quan tâm lúc này không còn đơn thuần là “câu chuyện đất”, mà là khả năng nhiều doanh nghiệp cùng lúc hưởng lợi từ hai động lực lợi nhuận: giá cao su tăng mạnh và quỹ đất khu công nghiệp bước vào giai đoạn khai thác. Đây là trạng thái khác biệt đáng kể so với giai đoạn 2020-2023, khi phần lớn cổ phiếu cao su chỉ được định giá dựa trên kỳ vọng đền bù đất.

Theo Công ty Chứng khoán Vietcombank (VCBS), giá cao su thế giới trong quý I/2026 đã phục hồi mạnh và dao động quanh ngưỡng 2.000 USD/tấn, tiệm cận vùng đỉnh đầu năm 2025. Từ đầu tháng 5 đến nay, giá tiếp tục leo lên vùng 2.200-2.300 USD/tấn, mức cao nhất khoảng 9 năm. VCBS cho rằng, giá cao su đang được hỗ trợ đồng thời bởi giá dầu tăng và nguy cơ thiếu hụt nguồn cung trong mùa thấp điểm khai thác.

Khi giá dầu đi lên, chi phí sản xuất cao su tổng hợp gia tăng, qua đó thúc đẩy nhu cầu thay thế bằng cao su tự nhiên. Yếu tố quan trọng hơn nằm ở chỗ, chu kỳ tăng hiện đã phản ánh trực tiếp vào lợi nhuận doanh nghiệp. Quý I/2026, Công ty cổ phần Cao su Tân Biên (mã RTB) ghi nhận doanh thu hơn 523 tỷ đồng, tăng 135% so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế đạt hơn 228 tỷ đồng, tăng 209%.

Tại Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam, doanh thu quý I đạt 8.845 tỷ đồng, tăng 56%, còn lợi nhuận sau thuế tăng 89%, lên gần 2.961 tỷ đồng. Động lực chủ yếu đến từ nhu cầu tiêu thụ phục hồi tại Trung Quốc - thị trường tiêu thụ cao su lớn nhất thế giới, đặc biệt ở nhóm ô tô và săm lốp. Điều này cho thấy lợi nhuận lõi của ngành cao su đang quay trở lại sau nhiều năm suy giảm theo chu kỳ hàng hóa.

Với Công ty cổ phần Cao su Phước Hòa (mã PHR), VCBS dự phóng doanh thu mảng cao su năm 2026 có thể đạt khoảng 1.746 tỷ đồng. Đáng chú ý, doanh nghiệp đã hoàn tất tái canh diện tích vườn cây già cỗi, trong khi nhiều diện tích trồng mới bắt đầu bước vào giai đoạn khai thác ổn định. Khoảng 7.664 ha cao su tại Campuchia cũng đang bước vào chu kỳ cho năng suất cao nhất.

Nếu giá cao su tiếp tục duy trì vùng cao trong nửa cuối năm, biên lợi nhuận của nhiều doanh nghiệp có thể còn cải thiện thêm nhờ hiệu ứng kép từ giá bán và sản lượng. Đây cũng là lý do dòng tiền bắt đầu thay đổi cách nhìn với nhóm cổ phiếu cao su. Thời gian gần đây, các mã TRC, PHR hay HRC đều ghi nhận nhịp tăng mạnh. Riêng HRC có 4 phiên tăng trần liên tiếp từ ngày 7/5 đến 12/5. Đáng chú ý, đà tăng hiện xuất hiện trong bối cảnh kết quả kinh doanh thực tế cải thiện, thay vì chỉ dựa trên kỳ vọng tài sản như trước.

Tuy nhiên, yếu tố khiến nhóm cao su trở nên hấp dẫn hơn nằm ở phần “của để dành” là quỹ đất công nghiệp. Với PHR, VCBS dự báo doanh nghiệp có thể ghi nhận khoảng 700 tỷ đồng lợi nhuận từ đền bù đất ngay trong năm 2026. Trong giai đoạn 2026-2028, dự án Khu công nghiệp Bắc Tân Uyên được kỳ vọng mang về khoảng 2.000-3.000 tỷ đồng tiền bồi thường chuyển đổi đất.

Ngoài khoản thu đột biến, PHR còn hưởng lợi từ hoạt động cho thuê khu công nghiệp thông qua VSIP III và Nam Tân Uyên mở rộng giai đoạn 2. VCBS kỳ vọng tốc độ cho thuê sẽ cải thiện trong các năm tới khi nhu cầu thuê đất phục hồi, trong khi nguồn cung tại Bình Dương vẫn tương đối hạn chế.

Điểm đáng chú ý là thị trường hiện không còn xem quỹ đất khu công nghiệp chỉ là “câu chuyện đầu cơ tài sản”. Khi quá trình chuyển đổi bắt đầu tạo dòng tiền thực tế, phần tài sản này đang dần được chuyển hóa thành lợi nhuận. Tại Công ty cổ phần Cao su Tây Ninh (mã TRC), Công ty Chứng khoán An Bình (ABS) cho biết doanh nghiệp dự kiến chuyển đổi khoảng 495 ha đất cao su tại nông trường Gò Dầu để phát triển Khu công nghiệp Hiệp Thạnh.

ABS ước tính, TRC có thể ghi nhận khoảng 1.960 tỷ đồng thu nhập từ bồi thường đất và thanh lý vườn cây trong giai đoạn triển khai dự án. Dù vậy, ABS cũng lưu ý phần lớn động lực từ chuyển đổi đất của TRC vẫn mang tính ngắn hạn và phụ thuộc nhiều vào tiến độ pháp lý.

Nhìn tổng thể, nhóm cao su đang bước vào giai đoạn hiếm hoi khi cả hoạt động khai thác mủ lẫn giá trị quỹ đất cùng lúc được tái định giá. Nếu giá cao su tiếp tục neo cao và tiến độ chuyển đổi đất không chậm lại, tăng trưởng lợi nhuận của nhiều doanh nghiệp trong ngành có thể còn mở rộng trong vài năm tới.

Ngược lại, áp lực điều chỉnh có thể xuất hiện nếu giá dầu hạ nhiệt nhanh khiến chu kỳ tăng của cao su suy yếu, hoặc thị trường khu công nghiệp phục hồi chậm hơn kỳ vọng. Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, dòng tiền dường như đang ưu tiên nhìn vào khả năng mở rộng lợi nhuận hơn là những biến động ngắn hạn của chu kỳ hàng hóa.