Giá lên nhưng lãi không theo kịp, doanh nghiệp cao su đang mắc kẹt?
Giá cao su quý I/2026 có tín hiệu phục hồi nhưng biên lợi nhuận doanh nghiệp vẫn bị thu hẹp do chi phí tăng cao, buộc nhiều đơn vị chuyển hướng sang khu công nghiệp để duy trì tăng trưởng.
Theo số liệu từ cơ quan quản lý, trong quý I/2026 Việt Nam xuất khẩu khoảng 411.000 tấn cao su, đạt giá trị 752 triệu USD, tăng 8% về sản lượng nhưng chỉ tăng 2,4% về trị giá so với cùng kỳ. Giá xuất khẩu bình quân đạt 1.828 USD/tấn, giảm 5,1%, cho thấy mức phục hồi chưa đủ mạnh để cải thiện đáng kể doanh thu. Riêng tháng 3/2026 ghi nhận tín hiệu tích cực hơn khi giá bình quân tăng lên 1.909 USD/tấn, phản ánh tác động của chu kỳ cung - cầu và diễn biến giá năng lượng.
Ở cấp độ doanh nghiệp, áp lực chi phí tiếp tục là yếu tố chính làm suy giảm hiệu quả kinh doanh. Giá vốn hàng bán tăng do chi phí lao động và vật tư nông nghiệp leo thang, khiến chênh lệch giữa giá bán và chi phí sản xuất bị thu hẹp. Điều này khiến biên lợi nhuận gộp của mảng khai thác mủ không cải thiện tương ứng với diễn biến giá, thậm chí có xu hướng đi ngang hoặc giảm.
Ngoài ra, cơ cấu thị trường xuất khẩu cũng đặt ra rủi ro đáng kể khi Trung Quốc vẫn chiếm tỷ trọng lớn, khoảng 73% kim ngạch. Sự phụ thuộc này khiến doanh nghiệp dễ bị tác động bởi biến động nhu cầu và chính sách thương mại từ một thị trường duy nhất, qua đó ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận.
Trong bối cảnh đó, nhiều doanh nghiệp cao su đang đẩy mạnh tái cơ cấu nguồn thu, chuyển hướng sang phát triển hạ tầng khu công nghiệp. Thực tế cho thấy hiệu quả sinh lời trên mỗi hecta đất sau chuyển đổi mục đích sử dụng cao hơn đáng kể so với hoạt động trồng và khai thác mủ truyền thống. Các khoản thu từ cho thuê đất, bồi thường và doanh thu nhận trước ngày càng chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu lợi nhuận.
Dòng tiền đầu tư cũng phản ánh rõ xu hướng này khi phần lớn chi tiêu vốn được phân bổ cho việc hoàn thiện pháp lý và phát triển các khu công nghiệp mới. Ngược lại, hoạt động tái canh vườn cây không còn là ưu tiên hàng đầu, cho thấy sự dịch chuyển chiến lược từ sản xuất nông nghiệp sang khai thác giá trị đất đai.
Diễn biến quý I/2026 cho thấy ngành cao su đang ở giai đoạn chuyển đổi, khi mảng truyền thống đối mặt áp lực chi phí và thị trường, trong khi mảng khu công nghiệp nổi lên như động lực tăng trưởng mới. Khả năng cân bằng giữa hai mảng hoạt động và tối ưu hóa quỹ đất sẽ là yếu tố quyết định hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp trong thời gian tới.
Nguyễn Quân
