Hàng trăm nghìn tỷ đồng đổ vào metro, TP HCM bước vào chu kỳ đầu tư mới

Theo báo cáo vừa gửi Bộ Xây dựng, thành phố dự kiến triển khai đồng thời 7 tuyến metro và đường sắt đô thị trong giai đoạn 2026-2030, với tổng vốn đầu tư lên tới hàng trăm nghìn tỷ đồng. Nếu các mốc tiến độ được đảm bảo, khoảng 200 km đường sắt đô thị sẽ được hoàn thành vào năm 2030 theo mục tiêu của Bộ Chính trị.

Điều đáng chú ý là đây không còn là những dự án đơn lẻ. Lần đầu tiên, TP.HCM đang hình thành một chương trình đầu tư metro quy mô lớn với nhiều tuyến được triển khai song song, trải dài từ khu trung tâm đến Cần Giờ, Long Thành, Bình Dương và các đô thị vệ tinh.

Hiện tuyến Metro số 2 (Bến Thành - Tham Lương) đã được khởi công từ tháng 1/2026 với tổng vốn đầu tư hơn 55.000 tỷ đồng. Dự án dài gần 11,3 km, trong đó hơn 9 km đi ngầm và dự kiến hoàn thành vào năm 2030.

Cùng với đó, tuyến Metro Bến Thành - Cần Giờ dài gần 54 km, tổng mức đầu tư hơn 102.000 tỷ đồng đã được động thổ từ cuối năm 2025. Đây là một trong những dự án hạ tầng lớn nhất khu Nam, kết nối trực tiếp trung tâm TP.HCM với khu vực biển Cần Giờ và được kỳ vọng đưa vào khai thác từ năm 2028.

Một dự án khác có quy mô đặc biệt là tuyến đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành. Với chiều dài khoảng 47,7 km, 19 nhà ga và tổng vốn đầu tư dự kiến 175.000 tỷ đồng, đây sẽ là tuyến kết nối chiến lược giữa trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước với sân bay Long Thành. Theo kế hoạch, dự án sẽ được khởi công vào cuối tháng 6 năm nay.

Động lực tăng trưởng chưa dừng lại ở đó. Từ nay đến cuối năm 2026, TP.HCM dự kiến tiếp tục khởi công thêm 4 tuyến metro mới. Trong đó, tuyến Metro số 6 (Tân Sơn Nhất - Phú Hữu) có tổng vốn đầu tư khoảng 86.529 tỷ đồng; tuyến Metro Thành phố mới Bình Dương - Suối Tiên khoảng 55.000 tỷ đồng; cùng với tuyến Metro Thủ Dầu Một - Tao Đàn được điều chỉnh tăng chiều dài lên khoảng 35 km và dự kiến khởi công vào tháng 12/2026.

Nếu cộng gộp các dự án đã khởi công và chuẩn bị triển khai, quy mô vốn đầu tư của chương trình đường sắt đô thị TP.HCM trong giai đoạn hiện nay đã vượt xa bất kỳ giai đoạn phát triển hạ tầng đô thị nào trước đây.

Từ góc độ kinh tế, điều này không chỉ mang ý nghĩa giao thông. Một chương trình đầu tư kéo dài nhiều năm với quy mô hàng trăm nghìn tỷ đồng đồng nghĩa với việc hình thành một lượng công việc khổng lồ cho các doanh nghiệp xây dựng hạ tầng, nhà thầu cơ điện, sản xuất thép, bê tông, vật liệu xây dựng và logistics.

Theo nhiều chuyên gia, khác với các dự án giao thông truyền thống, đường sắt đô thị thường có thời gian triển khai kéo dài từ 5-10 năm. Điều đó tạo ra tính ổn định cao hơn cho dòng công việc và doanh thu của các doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng.

Ở góc độ phát triển đô thị, mạng lưới metro cũng được kỳ vọng tạo ra những thay đổi lớn về cấu trúc không gian kinh tế. Các khu vực như Thủ Thiêm, Long Thành, Cần Giờ hay các đô thị vệ tinh tại Bình Dương có thể hưởng lợi từ quá trình tái phân bổ dân cư và dòng vốn đầu tư khi khả năng kết nối được cải thiện đáng kể.

Dĩ nhiên, thách thức vẫn còn rất lớn. Kinh nghiệm từ các dự án metro trước đây cho thấy giải phóng mặt bằng, thủ tục đầu tư và năng lực triển khai là những yếu tố quyết định tiến độ thực tế. Riêng tuyến Metro Bến Thành - Cần Giờ, TP.HCM dự kiến phải bố trí gần 9.834 tỷ đồng cho công tác bồi thường, hỗ trợ tái định cư trước khi bàn giao mặt bằng vào cuối năm 2026.

Tuy nhiên, nếu các kế hoạch hiện nay được thực hiện đúng tiến độ, TP.HCM có thể đang đứng trước một chu kỳ đầu tư hạ tầng mới với quy mô chưa từng có. Và giống như nhiều nền kinh tế châu Á từng trải qua, những giai đoạn bùng nổ đường sắt đô thị thường không chỉ làm thay đổi cách người dân di chuyển, mà còn tạo ra những dòng vốn mới cho toàn bộ nền kinh tế.