EU cảnh báo gián đoạn năng lượng, giá khí đốt đã tăng hơn 70%
Giá khí đốt tại châu Âu đã tăng hơn 70% kể từ cuối tháng 2, khi xung đột tại Iran leo thang. Trong bối cảnh đó, EU cảnh báo nguy cơ gián đoạn năng lượng kéo dài và yêu cầu các quốc gia thành viên chuẩn bị kịch bản ứng phó.
Liên minh châu Âu (EU) đã phát tín hiệu cảnh báo sớm về nguy cơ gián đoạn năng lượng kéo dài, trong bối cảnh xung đột tại Iran tiếp tục leo thang. Trong thư gửi các bộ trưởng trước cuộc họp khẩn ngày 31/3, Ủy viên năng lượng Dan Jorgensen nhấn mạnh các chính phủ cần chuẩn bị cho kịch bản đứt gãy nguồn cung không chỉ trong ngắn hạn.
Áp lực đã bắt đầu phản ánh vào thị trường khi giá khí đốt tại châu Âu tăng hơn 70% kể từ cuối tháng 2. Một quan chức EU thừa nhận mức tăng này không xuất phát từ thiếu hụt trực tiếp, mà từ rủi ro gián đoạn lan rộng, cho thấy thị trường đang định giá lại yếu tố địa chính trị.
Dù không phụ thuộc trực tiếp vào dầu thô Trung Đông, EU vẫn dễ tổn thương ở các sản phẩm tinh chế. Theo ông Jorgensen, nguồn cung nhiên liệu máy bay và dầu diesel là điểm nghẽn ngắn hạn, khi khối này hiện nhập khoảng 15% dầu hỏa từ khu vực Trung Đông, chưa kể lượng gián tiếp qua các nhà máy lọc dầu tại Ấn Độ.
Dữ liệu cho thấy các lô hàng cuối cùng đi qua eo biển Hormuz trước khi đóng cửa sẽ cập cảng châu Âu vào khoảng ngày 10/4. Với mức dự trữ hiện tại, các nước EU có thể duy trì nguồn cung trong khoảng 3 tháng, nhưng nguy cơ thiếu hụt cục bộ và biến động giá đã được đặt ra.
Ở cấp độ khu vực, tác động lan tỏa đang dần rõ nét. Báo cáo của Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) ước tính GDP các nước Ả-rập có thể giảm tới 6%, tương đương thiệt hại 120–194 tỷ USD, do gián đoạn thương mại, vận tải và thị trường tài chính. Một chuyên gia nhận định đây không còn là cú sốc cục bộ mà đang chuyển thành rủi ro hệ thống.
Tại các nền kinh tế dễ tổn thương hơn như khu vực Levant và vùng Vịnh, mức suy giảm GDP có thể vượt 8%, trong khi Iran đối mặt nguy cơ suy thoái tới 10%. Hệ quả đi kèm là lạm phát tăng cao, chi phí vay leo thang và gần 4 triệu người có thể rơi vào nghèo đói.
Diễn biến này cho thấy rủi ro năng lượng không chỉ dừng ở nguồn cung, mà đã lan sang giá cả, tài chính và tăng trưởng. Với EU, vấn đề không còn là có thiếu năng lượng hay không, mà là mức độ biến động và khả năng duy trì ổn định trong một chu kỳ bất định kéo dài.
Vương Anh
