Châu Á cạn phương án thay thế, nguồn cung dầu rơi vào thế căng
Sau hơn 7 tuần xung đột, nguồn dầu thay thế của châu Á đang cạn dần khi giao thông qua Eo biển Hormuz bị siết chặt. Theo dữ liệu lượng dầu “trôi nổi” đã giảm từ khoảng 20 triệu thùng xuống chỉ còn 3–5 triệu thùng, làm gia tăng nguy cơ thiếu hụt.
Các nền kinh tế nhập khẩu dầu lớn nhất châu Á đang dần cạn phương án thay thế khi nguồn cung qua Eo biển Hormuz bị gián đoạn. Sau hơn 7 tuần xung đột, các giải pháp tình thế không còn hiệu quả. Theo bà Serene Cheong, nhà phân tích thị trường năng lượng tại Bloomberg), thị trường năng lượng khu vực đang bước vào giai đoạn căng thẳng mới.
Trung Quốc và Ấn Độ từng xoay xở bằng cách tận dụng nguồn dầu “trôi nổi” và các thỏa thuận với Iran. Tuy nhiên, theo ông Anoop Singh, Trưởng bộ phận nghiên cứu hàng hải toàn cầu tại Oil Brokerage Ltd., lượng dầu lưu kho trên biển đã giảm từ khoảng 20 triệu thùng giữa tháng 2 xuống dưới 5 triệu thùng. Dữ liệu từ Vortexa cho thấy con số này thậm chí chỉ còn gần 3 triệu thùng.
Áp lực đặc biệt lớn với Ấn Độ – quốc gia nhập khẩu dầu lớn thứ ba thế giới. Sau khi hai tàu bị tấn công tại Hormuz, Chính phủ nước này đã hoãn kế hoạch đưa tàu vào Vùng Vịnh. Động thái này làm gián đoạn nguồn cung LPG và dầu thô, trong bối cảnh dự trữ trong nước đang ở mức hạn chế.
Các lô hàng từ Iran cũng bị loại khỏi thị trường sau khi Mỹ để giấy phép tạm thời hết hạn. Điều này buộc Ấn Độ phải tăng nhập khẩu từ Nga, nhưng mức chiết khấu không còn hấp dẫn. Theo Bloomberg, giá dầu diesel tại nước này có thể tăng lần đầu sau 4 năm, tạo áp lực lớn lên lạm phát và tăng trưởng.
Trung Quốc có vị thế tốt hơn nhờ dự trữ hơn 1 tỷ thùng dầu. Tuy nhiên, theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), việc gián đoạn Hormuz đã khiến nguồn cung toàn cầu giảm khoảng 10% trong tháng qua. Áp lực giá vì vậy vẫn lan sang nền kinh tế tiêu thụ lớn nhất thế giới.
Các nhà máy lọc dầu quốc doanh Trung Quốc đã bắt đầu cắt giảm công suất, trong khi nhóm “teapots” – chiếm khoảng 20% công suất lọc dầu – chịu áp lực kép từ giá cao và nguồn cung giảm. Theo ông Xavier Tang, nhà phân tích cấp cao tại Vortexa, nguồn dầu Iran đang bị thu hẹp do các hạn chế vận chuyển.
Hiện Iran vẫn có khoảng 160 triệu thùng dầu đang vận chuyển, theo ước tính của Vortexa. Tuy nhiên, mức chiết khấu sâu trước đây đã biến mất khi giá dầu Nga tăng kéo theo giá dầu Iran. Điều này khiến chi phí nhập khẩu của các nước châu Á leo thang.
“Toàn bộ châu Á đang đối mặt với nguồn cung cực kỳ hạn chế,” ông Anoop Singh nhận định. Khi các nguồn thay thế dần cạn kiệt, khủng hoảng năng lượng không còn mang tính cục bộ mà đang lan rộng. Giá dầu và áp lực lạm phát vì thế có thể tiếp tục tăng trong thời gian tới.
Vương Anh
