Tàu trả phí cũng bị chặn, dòng chảy dầu đối mặt gián đoạn thực sự
Căng thẳng tại eo biển Hormuz đang đẩy thị trường năng lượng toàn cầu vào trạng thái rủi ro cao hơn, khi Mỹ triển khai phong tỏa hoạt động thương mại của Iran, trong khi Tehran tuyên bố siết chặt tuyến vận tải chiến lược này.
Theo The Wall Street Journal, Tổng thống Donald Trump ngày 13/4 đã chỉ đạo Hải quân Mỹ chặn các tàu có liên quan đến hoạt động xuất khẩu dầu của Iran, bao gồm cả những tàu đã trả phí để đi qua eo biển Hormuz theo yêu cầu từ Tehran. Trong khi đó, Iran cảnh báo sẽ đáp trả nếu hoạt động thương mại của nước này bị cản trở.
Động thái này có thể khiến khoảng 2 triệu thùng dầu/ngày xuất khẩu của Iran bị loại khỏi thị trường, trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu vốn đã căng thẳng. Trước xung đột, khoảng 20 triệu thùng dầu và nhiên liệu được vận chuyển qua Hormuz mỗi ngày, tương đương gần 1/5 nhu cầu tiêu thụ toàn cầu.
Việc gián đoạn nguồn cung đang đẩy giá dầu tăng mạnh. Giá dầu Brent đã tăng khoảng 6% lên 101 USD/thùng trong phiên 13/4. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng giá hợp đồng tương lai chưa phản ánh đầy đủ mức độ căng thẳng, khi thị trường giao ngay ghi nhận mức chênh lệch cao bất thường, lên tới hơn 30 USD/thùng so với hợp đồng kỳ hạn gần nhất.
Theo các nhà giao dịch, thế giới đã tiêu hao phần lớn “vùng đệm” nguồn cung trước khi xung đột bùng phát, khiến thị trường trở nên nhạy cảm hơn với các cú sốc. Tình trạng khan hiếm đang lan rộng sang nhiều sản phẩm năng lượng như dầu diesel, nhiên liệu máy bay và cả khí tự nhiên hóa lỏng (LNG).
Ông Ole Hansen, chiến lược gia hàng hóa tại Saxo Bank, cho biết các nhà máy lọc dầu đang tìm kiếm nguồn cung ở bất cứ đâu có thể, trong khi nhiều lệnh chào mua không nhận được phản hồi. Điều này phản ánh mức độ căng thẳng chưa từng có trên thị trường.
Trong khi đó, bà Helima Croft tại RBC Capital Markets cảnh báo nguy cơ leo thang vẫn ở mức cao, khi Iran có thể đáp trả các biện pháp phong tỏa. Các nhà phân tích của Morgan Stanley ước tính khoảng 13 triệu thùng dầu/ngày đang bị đình trệ tại Trung Đông, cùng với 2,7 triệu thùng công suất lọc dầu.
Tình trạng thiếu hụt đang làm thay đổi dòng chảy năng lượng toàn cầu. Châu Âu bắt đầu nhập khẩu nhiên liệu máy bay từ Mỹ để bù đắp nguồn cung bị gián đoạn, trong khi thị trường châu Á cũng phát tín hiệu cảnh báo về nguy cơ thiếu hụt dầu diesel.
Theo các chuyên gia, cuộc khủng hoảng hiện tại không chỉ giới hạn ở dầu mỏ, mà có thể lan sang nhiều lĩnh vực khác như khí tự nhiên và phân bón, tạo ra áp lực lan tỏa lên toàn bộ nền kinh tế toàn cầu trong thời gian tới.
Vương Anh
