Từ thầy giáo dạy kế toán đến tỷ phú USD, doanh nhân châu Phi gây dựng đế chế công nghiệp khổng lồ

Từ thầy giáo dạy kế toán đến bước ngoặt thay đổi cuộc đời

Không xuất thân từ ngành công nghiệp nặng, cũng không bắt đầu sự nghiệp bằng những khoản đầu tư lớn, Issad Rebrab từng là một giáo viên dạy kế toán và luật thương mại. Từ công việc liên quan đến những cuốn sổ sách tài chính, ông từng bước bước chân vào lĩnh vực sản xuất, sau đó xây dựng Cevital thành một trong những tập đoàn tư nhân lớn nhất Algeria.

Sinh năm 1944 tại vùng Kabylie, miền Bắc Algeria, Issad Rebrab lớn lên trong bối cảnh đất nước trải qua nhiều biến động kinh tế và xã hội. Không giống những doanh nhân khởi nghiệp bằng nguồn vốn gia đình lớn, ông lựa chọn con đường phát triển sự nghiệp dựa trên kiến thức chuyên môn và kinh nghiệm tích lũy trong quá trình làm việc.

Trước khi được biết đến với vai trò nhà sáng lập Cevital, Rebrab từng giảng dạy kế toán và luật thương mại. Sau đó, ông mở một văn phòng kế toán riêng, cung cấp dịch vụ cho các doanh nghiệp tại địa phương.

Công việc này không trực tiếp tạo ra những sản phẩm công nghiệp, nhưng lại giúp ông có cơ hội tiếp xúc với nhiều mô hình kinh doanh khác nhau. Thông qua việc theo dõi sổ sách, doanh thu, chi phí và tình hình tài chính của khách hàng, Rebrab dần hiểu rõ cách các doanh nghiệp vận hành.

Đặc biệt, ông nhận thấy một nghịch lý trong nền kinh tế Algeria. Dù sở hữu nguồn tài nguyên dầu khí dồi dào, quốc gia Bắc Phi này vẫn phụ thuộc đáng kể vào hàng hóa nhập khẩu, từ thực phẩm đến các sản phẩm công nghiệp phục vụ đời sống.

Theo Rebrab, việc một quốc gia có nguồn thu lớn từ tài nguyên nhưng chưa phát triển tương xứng năng lực sản xuất trong nước sẽ tạo ra những hạn chế đối với tăng trưởng dài hạn. Từ nhận thức đó, ông bắt đầu quan tâm đến lĩnh vực công nghiệp, dù chưa có nhiều kinh nghiệm trực tiếp trong sản xuất.

Bước ngoặt đến vào năm 1971, khi một khách hàng đề nghị Rebrab nhận 20% cổ phần trong một doanh nghiệp luyện kim. Đây là quyết định có ý nghĩa quan trọng, bởi nó đưa ông từ vai trò người cung cấp dịch vụ kế toán trở thành nhà đầu tư trực tiếp trong ngành công nghiệp.

Thay vì chỉ quan sát hoạt động sản xuất thông qua các báo cáo tài chính, Rebrab bắt đầu tìm hiểu quy trình vận hành nhà máy, tổ chức nhân sự, quản lý nguyên liệu và tiêu thụ sản phẩm.

Từ khoản đầu tư ban đầu, ông từng bước mở rộng hoạt động sang những lĩnh vực sản xuất khác. Kinh nghiệm trong ngành luyện kim giúp Rebrab nhận thấy tiềm năng của việc phát triển các doanh nghiệp công nghiệp có khả năng cung ứng sản phẩm cho thị trường nội địa.

Trong những năm tiếp theo, ông tiếp tục đầu tư vào các lĩnh vực như thép, kính và những sản phẩm công nghiệp phục vụ nhu cầu xây dựng, tiêu dùng.

Tuy nhiên, hành trình kinh doanh không phải lúc nào cũng thuận lợi. Năm 1995, trong giai đoạn Algeria trải qua bất ổn nghiêm trọng, các cơ sở sản xuất của Rebrab bị phá hủy, gây thiệt hại lớn đối với hoạt động kinh doanh.

Đứng trước biến cố này, ông lựa chọn khôi phục hoạt động sản xuất thay vì rút khỏi lĩnh vực công nghiệp. Quá trình tái thiết sau những thiệt hại trở thành một giai đoạn quan trọng, giúp Rebrab tiếp tục theo đuổi mục tiêu xây dựng doanh nghiệp sản xuất có quy mô lớn hơn.

Năm 1998, Issad Rebrab thành lập Cevital, đánh dấu bước chuyển lớn trong sự nghiệp kinh doanh. Thay vì phát triển những cơ sở sản xuất riêng lẻ, ông hướng tới xây dựng một tập đoàn có khả năng hoạt động trong nhiều lĩnh vực, từ chế biến thực phẩm đến công nghiệp và logistics.

Một trong những hướng đi quan trọng của Cevital là đầu tư vào sản xuất thực phẩm, lĩnh vực có nhu cầu tiêu dùng lớn và gắn trực tiếp với vấn đề an ninh lương thực.

Trong bối cảnh Algeria vẫn phải nhập khẩu nhiều mặt hàng thiết yếu, Rebrab cho rằng phát triển năng lực chế biến trong nước không chỉ tạo cơ hội kinh doanh mà còn góp phần giảm sự phụ thuộc vào nguồn cung từ nước ngoài.

Từ định hướng này, Cevital đầu tư vào các cơ sở chế biến thực phẩm, đặc biệt là ngành đường và dầu thực vật. Doanh nghiệp từng bước phát triển hệ thống nhà máy, kho bãi và hoạt động vận chuyển để phục vụ sản xuất, phân phối.

Một trong những dự án nổi bật là tổ hợp lọc đường của Cevital, được giới thiệu có công suất khoảng 2 triệu tấn mỗi năm. Quy mô này giúp tập đoàn trở thành doanh nghiệp lớn trong lĩnh vực chế biến đường, đồng thời tham gia xuất khẩu sản phẩm ra thị trường quốc tế.

Không dừng lại ở thực phẩm, Cevital tiếp tục mở rộng hoạt động sang nhiều lĩnh vực khác, bao gồm công nghiệp nặng, thiết bị gia dụng, nông nghiệp và logistics.

Sự phát triển của tập đoàn gắn liền với chiến lược đa dạng hóa ngành nghề, nhưng vẫn lấy sản xuất làm trọng tâm. Thay vì chỉ tham gia hoạt động thương mại hoặc phân phối hàng nhập khẩu, Rebrab muốn doanh nghiệp trực tiếp tạo ra sản phẩm, phát triển công nghệ và xây dựng hệ thống cung ứng.

Theo thông tin giới thiệu về Cevital, tập đoàn từng trở thành một trong những doanh nghiệp tư nhân lớn nhất Algeria và là nhà xuất khẩu ngoài dầu khí có vị thế đáng chú ý tại quốc gia này.

Đối với Rebrab, thành công của một doanh nghiệp công nghiệp không chỉ được đo bằng doanh thu hay lợi nhuận. Ông còn quan tâm đến số lượng nhà máy, việc làm và khả năng cung ứng sản phẩm cho nền kinh tế.

Tư duy này chịu ảnh hưởng từ mô hình phát triển của các tập đoàn công nghiệp Hàn Quốc. Rebrab từng bày tỏ sự quan tâm đến cách những doanh nghiệp lớn tại Hàn Quốc góp phần thúc đẩy công nghiệp hóa, xây dựng năng lực sản xuất và mở rộng thị trường xuất khẩu.

Từ kinh nghiệm đó, ông định hướng Cevital phát triển theo mô hình tập đoàn công nghiệp đa ngành, có khả năng tiếp cận công nghệ và kinh nghiệm quản trị quốc tế.

Một bước đi đáng chú ý là việc Cevital mở rộng đầu tư sang châu Âu. Tập đoàn tham gia mua lại một số doanh nghiệp công nghiệp tại Pháp, Tây Ban Nha và Italy, trong đó có những đơn vị từng gặp khó khăn về hoạt động kinh doanh.

Thông qua các thương vụ này, Cevital không chỉ mở rộng thị trường mà còn có cơ hội tiếp cận công nghệ sản xuất, hệ thống quản lý và đội ngũ kỹ thuật có kinh nghiệm.

Đây là hướng phát triển khác biệt so với việc chỉ tập trung khai thác thị trường nội địa. Rebrab muốn doanh nghiệp Algeria có thể tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghiệp quốc tế, từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh.

Tuy nhiên, quá trình mở rộng cũng đặt tập đoàn trước nhiều thách thức, từ nhu cầu vốn đầu tư lớn đến những biến động kinh tế, chính sách và môi trường kinh doanh.

Bản thân Rebrab cũng trải qua các vấn đề pháp lý trong sự nghiệp. Những biến cố này ảnh hưởng đến hình ảnh cá nhân và hoạt động điều hành, cho thấy hành trình phát triển của một tập đoàn lớn không chỉ có những giai đoạn thuận lợi. Dù vậy, Cevital vẫn tiếp tục duy trì hoạt động trong nhiều lĩnh vực, trở thành một trong những thương hiệu công nghiệp nổi bật tại Algeria.

Sở hữu tài sản hàng tỷ USD, theo đuổi tham vọng sản xuất giữa sa mạc

Sau nhiều thập kỷ kinh doanh, Issad Rebrab trở thành một trong những doanh nhân giàu có nhất Algeria. Theo các ước tính được Forbes công bố ở những thời điểm khác nhau, tài sản của ông và gia đình từng đạt mức hàng tỷ USD.

Tuy nhiên, điều khiến Rebrab được chú ý không chỉ là khối tài sản cá nhân mà còn ở quan điểm phát triển doanh nghiệp gắn với năng lực sản xuất của quốc gia.

Trong khi dầu khí đóng vai trò quan trọng đối với nền kinh tế Algeria, Rebrab theo đuổi chiến lược đầu tư vào những ngành có thể tạo ra sản phẩm phục vụ thị trường nội địa và xuất khẩu.
Quan điểm này tiếp tục được thể hiện qua những dự án nông nghiệp quy mô lớn mà Cevital theo đuổi.

Theo thông tin được bài nguồn đề cập, tập đoàn công bố kế hoạch đầu tư khoảng 600 triệu USD để phát triển vùng trồng củ cải đường tại khu vực sa mạc Ghardaïa, với kỳ vọng giảm sự phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu.

Dự án được giới thiệu có khả năng tạo ra khoảng 5.000 việc làm nếu triển khai theo kế hoạch. Đây là hướng đi đáng chú ý bởi việc phát triển nông nghiệp tại khu vực có điều kiện tự nhiên khắc nghiệt đòi hỏi đầu tư lớn vào công nghệ, hạ tầng và quản lý nguồn nước.

Nếu đạt được các mục tiêu đề ra, dự án có thể góp phần tăng khả năng cung ứng nguyên liệu cho ngành chế biến đường trong nước. Tuy nhiên, quy mô đầu tư và số lượng việc làm dự kiến cần được phân biệt với kết quả thực tế sau khi dự án đi vào hoạt động. Bên cạnh việc mở rộng sản xuất, Rebrab cũng dành sự quan tâm đến quá trình chuyển giao thế hệ lãnh đạo tại Cevital.

Năm 2022, ông chuyển giao vị trí điều hành tập đoàn cho con trai Malik Rebrab. Các thành viên khác trong gia đình cũng tham gia quản lý những lĩnh vực kinh doanh khác nhau, đánh dấu bước chuyển từ mô hình phụ thuộc nhiều vào người sáng lập sang cơ cấu điều hành có sự tham gia của thế hệ kế tiếp.

Đối với một tập đoàn được xây dựng từ hoạt động kinh doanh của cá nhân, việc chuyển giao quyền quản lý có ý nghĩa quan trọng. Đây không chỉ là thay đổi nhân sự lãnh đạo mà còn liên quan đến khả năng duy trì chiến lược, kiểm soát rủi ro và phát triển doanh nghiệp trong dài hạn.

Cevital cũng hướng tới việc củng cố cơ chế quản trị, với mục tiêu nâng cao tính chuyên nghiệp và bảo đảm hoạt động của tập đoàn không phụ thuộc hoàn toàn vào một cá nhân.

Nhìn lại hành trình lập nghiệp, Issad Rebrab đã trải qua nhiều giai đoạn khác nhau, từ giáo viên, chủ văn phòng kế toán, nhà đầu tư luyện kim đến người sáng lập tập đoàn công nghiệp đa ngành.

Điểm chung trong những bước chuyển ấy là sự quan tâm đến hoạt động sản xuất. Thay vì chỉ tìm kiếm cơ hội từ những ngành mang lại lợi nhuận nhanh, ông lựa chọn những lĩnh vực đòi hỏi nguồn vốn lớn, thời gian đầu tư dài và khả năng tổ chức phức tạp.

Câu chuyện của Rebrab cũng phản ánh một hướng đi đáng chú ý trong hoạt động khởi nghiệp: không phải mọi doanh nghiệp thành công đều bắt đầu bằng công nghệ mới hay những mô hình kinh doanh có tốc độ tăng trưởng nhanh. Nhiều doanh nghiệp được hình thành từ việc nhận diện nhu cầu thiết yếu, xây dựng năng lực sản xuất và kiên trì phát triển thị trường.

Từ một văn phòng kế toán nhỏ đến Cevital, hành trình của Issad Rebrab cho thấy kiến thức chuyên môn có thể trở thành điểm khởi đầu cho những cơ hội kinh doanh ngoài lĩnh vực ban đầu.

Đối với nhà sáng lập Cevital, việc xây dựng nhà máy, phát triển sản phẩm và mở rộng xuất khẩu không chỉ là chiến lược của một doanh nghiệp. Đó còn là cách ông theo đuổi mục tiêu đóng góp vào quá trình đa dạng hóa nền kinh tế Algeria, nơi sản xuất công nghiệp được kỳ vọng trở thành động lực tăng trưởng bên cạnh nguồn thu từ dầu khí.