Rời Hà Nội về quê khởi nghiệp, kỹ sư 9X chi 500 triệu đồng trồng loại rau quen thuộc

Từ kỹ sư nhiệt lạnh đến quyết định khởi nghiệp với cây rau má

Khởi nghiệp từ một loại rau dân dã, anh Cao Thành Công (sinh năm 1995) đã lựa chọn con đường ít người nghĩ tới khi rời công việc ổn định tại Hà Nội để trở về quê phát triển nông nghiệp công nghệ cao. Từ một người được đào tạo chuyên ngành kỹ thuật nhiệt lạnh, anh bắt đầu tìm hiểu cách trồng rau, kiểm soát dinh dưỡng và xây dựng đầu ra cho sản phẩm, từng bước hình thành mô hình sản xuất kết hợp chế biến và kinh doanh.

Trước khi trở thành người làm nông, anh Công từng có công việc đúng chuyên môn tại Hà Nội. Tuy nhiên, một biến cố về sức khỏe khiến anh phải nhìn nhận lại kế hoạch tương lai và quyết định trở về quê hương. Không có nhiều kinh nghiệm sản xuất nông nghiệp, anh bắt đầu tìm kiếm một hướng đi vừa phù hợp điều kiện gia đình, vừa có khả năng tạo nguồn thu lâu dài.

Cơ duyên đến khi anh tiếp cận mô hình trồng rau thủy canh thông qua một chương trình khuyến nông. Phương pháp canh tác không sử dụng đất, cho phép kiểm soát nguồn nước và dinh dưỡng, khiến người từng học kỹ thuật như anh đặc biệt quan tâm. Thay vì lựa chọn những loại rau phổ biến trong các trang trại thủy canh, anh quyết định thử sức với cây rau má, loại cây quen thuộc ở nhiều vùng quê Việt Nam, thường được dùng làm rau ăn hoặc chế biến nước giải khát.

Lựa chọn này xuất phát từ suy nghĩ rằng rau má tuy có giá trị thương mại không quá cao khi bán dưới dạng nguyên liệu tươi, nhưng lại có tiềm năng nếu được sản xuất ổn định, kiểm soát chất lượng và chế biến thành những sản phẩm phục vụ trực tiếp người tiêu dùng. Điều anh muốn xây dựng không đơn thuần là một vườn rau, mà là mô hình có thể kết nối từ khâu trồng trọt đến tiêu thụ.

Năm 2023, gia đình anh quyết định đầu tư khoảng 500 triệu đồng xây dựng hệ thống nhà màng công nghệ cao trên diện tích hơn 300 m². Công trình được bố trí sáu kệ chữ A và một kệ bán chữ A, với hơn 10.000 rọ nhựa phục vụ trồng rau má theo phương pháp thủy canh hồi lưu.

Đối với một người bắt đầu khởi nghiệp ở nông thôn, khoản đầu tư này không nhỏ. Tuy nhiên, anh Công lựa chọn xây dựng hệ thống tương đối bài bản ngay từ đầu nhằm chủ động kiểm soát điều kiện sinh trưởng của cây và tạo nền tảng để phát triển sản xuất lâu dài.

Đầu tư 500 triệu đồng, đưa công nghệ vào từng luống rau

Điểm khác biệt trong mô hình của anh Cao Thành Công nằm ở việc áp dụng kiến thức kỹ thuật vào quá trình canh tác. Thay vì trồng rau má trực tiếp trên đất như phương pháp truyền thống, cây được đặt trong các rọ nhựa, hấp thụ dinh dưỡng thông qua hệ thống nước tuần hoàn. Cách làm này giúp người trồng chủ động hơn trong việc cung cấp dưỡng chất và hạn chế một số yếu tố bất lợi từ môi trường đất.

Hệ thống nhà màng được trang bị các thiết bị cảm biến để theo dõi nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng và lượng nước. Những chỉ số liên quan đến môi trường dinh dưỡng, đặc biệt là độ pH và nồng độ chất hòa tan, được kiểm tra định kỳ nhằm điều chỉnh cho phù hợp với từng giai đoạn phát triển của cây rau má.

Nhờ từng học ngành kỹ thuật nhiệt lạnh, anh Công có điều kiện tiếp cận các thiết bị điều khiển và nguyên lý vận hành hệ thống. Tuy nhiên, việc chuyển kiến thức từ lĩnh vực cơ điện sang sản xuất nông nghiệp vẫn đòi hỏi quá trình thử nghiệm, quan sát và tích lũy kinh nghiệm thực tế.

Theo anh, một trong những khó khăn lớn nhất không phải là lắp đặt hệ thống ban đầu, mà nằm ở việc duy trì chất lượng nước và môi trường dinh dưỡng ổn định. Rau má là cây thân bò, dễ bị ảnh hưởng khi nguồn nước không bảo đảm hoặc các chỉ số trong dung dịch thay đổi đột ngột. Nếu không phát hiện và xử lý kịp thời, cây có thể vàng lá, hỏng rễ, ảnh hưởng đến cả đợt thu hoạch.

Mỗi khi thời tiết biến động, anh phải theo dõi và điều chỉnh hệ thống để cây duy trì khả năng sinh trưởng. Điều này cho thấy nông nghiệp công nghệ cao không đồng nghĩa người trồng có thể hoàn toàn giao phó công việc cho máy móc. Công nghệ hỗ trợ kiểm soát quá trình sản xuất, nhưng người vận hành vẫn cần hiểu đặc tính cây trồng và phản ứng nhanh trước những thay đổi bất thường.

Trong quá trình canh tác, anh Công cho biết mô hình không sử dụng thuốc trừ sâu và ưu tiên nguồn dinh dưỡng hữu cơ. Việc sản xuất trong nhà màng giúp hạn chế tiếp xúc trực tiếp với một số tác nhân bên ngoài, đồng thời tạo điều kiện kiểm soát quy trình chăm sóc tốt hơn.

Tuy nhiên, để sản phẩm được công nhận đáp ứng những tiêu chuẩn cụ thể về an toàn thực phẩm hoặc sản xuất hữu cơ, cơ sở vẫn cần có kết quả kiểm nghiệm và chứng nhận phù hợp. Đây cũng là một trong những nội dung anh hướng tới khi tiếp tục hoàn thiện mô hình.

Dù diện tích chỉ hơn 300 m², hệ thống hơn 10.000 rọ trồng cho phép tận dụng không gian sản xuất theo chiều cao, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào diện tích mặt đất. Với một hộ gia đình có quỹ đất hạn chế, đây là hướng tiếp cận đáng chú ý, nhất là khi nhu cầu sản xuất nông sản chất lượng cao ngày càng đòi hỏi sự ổn định về nguồn cung.

Không chỉ bán rau, kỹ sư 9X mở cửa hàng nước ép để tăng giá trị

Sau khi từng bước làm chủ kỹ thuật trồng rau má thủy canh, anh Cao Thành Công tiếp tục đối mặt với bài toán quen thuộc của nhiều người khởi nghiệp nông nghiệp: sản xuất được nông sản nhưng bán cho ai, bán như thế nào để có nguồn thu ổn định?

Nếu chỉ bán rau má tươi, giá trị sản phẩm phụ thuộc khá lớn vào thị trường nguyên liệu. Theo thông tin được ghi nhận trong câu chuyện của anh, rau má thông thường có giá khoảng 25.000–30.000 đồng/kg, trong khi một ly nước ép rau má có thể được bán với giá 15.000–20.000 đồng. Dù không thể so sánh trực tiếp hai mức giá nếu chưa tính đến định lượng, hao hụt và chi phí vận hành, việc chế biến cho thấy cơ hội tạo thêm giá trị từ cùng một nguồn nguyên liệu.

Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào thương lái, anh Công lựa chọn đưa rau má từ nhà màng đến người tiêu dùng thông qua các cửa hàng nước ép. Điểm kinh doanh đầu tiên được mở trên đường Đinh Tiên Hoàng, khu vực Phủ Lý, sau đó gia đình tiếp tục phát triển thêm một cơ sở tại Tân Thanh, Thanh Liêm.

Mô hình này giúp anh kết nối trực tiếp giữa sản xuất và tiêu thụ. Rau má sau thu hoạch được đưa vào sơ chế, chế biến thành đồ uống, đồng thời tạo điều kiện để khách hàng tìm hiểu về nguồn nguyên liệu và quy trình canh tác. Với người sản xuất, việc có đầu ra thông qua cửa hàng riêng cũng giúp chủ động hơn trong kế hoạch thu hoạch và xây dựng thương hiệu.

Từ sản phẩm ban đầu là nước ép rau má, anh Công nhìn thấy khả năng phát triển thêm nhiều dòng sản phẩm như sinh tố, thạch rau má hoặc bột rau má. Mỗi hướng chế biến đòi hỏi công nghệ, điều kiện bảo quản và chi phí khác nhau, nhưng đều mở ra cơ hội kéo dài chuỗi giá trị thay vì chỉ dừng ở bán nông sản tươi.

Bên cạnh cửa hàng trực tiếp, vợ chồng anh còn xây dựng các kênh bán hàng trên mạng xã hội nhằm tiếp cận nhóm khách hàng quan tâm đến thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng. Việc kết hợp sản xuất, chế biến và bán hàng cũng tạo thêm công việc cho một số lao động địa phương, dù mô hình chưa công bố cụ thể số lượng nhân sự hay doanh thu.

Điều đáng chú ý là anh Công không đặt mục tiêu mở rộng diện tích bằng mọi giá. Trước mắt, anh muốn duy trì chất lượng rau má, ổn định sản lượng và hoàn thiện quy trình chế biến theo yêu cầu an toàn thực phẩm. Về lâu dài, nhà sáng lập dự định đầu tư thêm thiết bị sơ chế, xây dựng thương hiệu nước ép riêng và hướng tới tham gia chương trình OCOP.

Xa hơn, anh mong muốn hình thành vùng trồng rau má, kết hợp phát triển mô hình trải nghiệm nông nghiệp và chia sẻ kiến thức, kỹ thuật cho những người có nhu cầu. Nếu thực hiện được, đây sẽ là bước chuyển từ mô hình sản xuất gia đình sang hướng liên kết, tạo thêm cơ hội cho người dân địa phương cùng tham gia.

Hành trình của Cao Thành Công cho thấy khởi nghiệp nông nghiệp không nhất thiết phải bắt đầu bằng một loại cây trồng mới lạ hay diện tích đất lớn. Đôi khi, cơ hội đến từ chính những nông sản quen thuộc, khi người làm nông biết thay đổi cách sản xuất và tiếp cận thị trường.

Từ một kỹ sư nhiệt lạnh trở về quê sau biến cố sức khỏe, anh Công đã đầu tư 500 triệu đồng vào nhà màng, ứng dụng công nghệ để trồng rau má và từng bước phát triển kênh tiêu thụ riêng. Thành công tài chính của mô hình vẫn cần được đánh giá bằng những số liệu cụ thể về doanh thu, chi phí và lợi nhuận, nhưng cách làm này đã gợi mở một hướng đi cho người trẻ muốn khởi nghiệp từ nông nghiệp: không chỉ trồng được cây, mà còn phải tìm cách nâng giá trị của sản phẩm trước khi đưa ra thị trường.