Ngân hàng liên quan đến bà Trương Mỹ Lan hiện chỉ còn 10 chi nhánh, hàng trăm nghìn tỷ đồng nợ đang chờ xử lý

Từ gần 240 điểm giao dịch xuống còn 10 chi nhánh

Ngân hàng Thương mại CP Sài Gòn (SCB) đang tiếp tục thu hẹp mạng lưới hoạt động trong tháng 10/2026. Theo đó, ngân hàng đã chấm dứt hoạt động hàng chục chi nhánh trên cả nước, nối dài quá trình sắp xếp mạng lưới được thực hiện từ năm 2023.

Thống kê đến ngày 11/10 cho thấy, riêng từ giữa tháng 7/2026, SCB đã đóng cửa 37 chi nhánh. Sau khi hoàn tất những đợt chấm dứt hoạt động đã thông báo, ngân hàng dự kiến chỉ còn 10 chi nhánh tại 6 địa phương gồm TP.HCM, Hà Nội, Đà Nẵng, Gia Lai, Lâm Đồng và Vĩnh Long.

Trước khi bị đưa vào diện kiểm soát đặc biệt, SCB có gần 240 điểm giao dịch, gồm khoảng 50 chi nhánh và 190 phòng giao dịch, hiện diện tại 28 tỉnh, thành phố theo địa giới hành chính thời điểm đó.

Trong giai đoạn 2023–2025, ngân hàng đã chấm dứt hoạt động gần 190 phòng giao dịch. Đến năm 2026, việc thu hẹp chuyển sang cấp chi nhánh với số lượng lớn trong thời gian ngắn.

Quá trình thu hẹp mạng lưới đánh dấu sự thay đổi lớn về quy mô hiện diện của SCB, ngân hàng từng thuộc nhóm có tổng tài sản lớn nhất hệ thống. SCB hiện nay được hình thành trên cơ sở hợp nhất ba ngân hàng gồm Ngân hàng TMCP Sài Gòn, Ngân hàng TMCP Đệ Nhất và Ngân hàng TMCP Việt Nam Tín Nghĩa, chính thức hoạt động từ ngày 1/1/2012. Tại thời điểm hợp nhất, ngân hàng có vốn điều lệ gần 10.584 tỷ đồng và tổng tài sản khoảng 153.626 tỷ đồng.

Đến ngày 30/9/2021, SCB công bố tổng tài sản đạt 673.276 tỷ đồng, vốn điều lệ hơn 20.020 tỷ đồng, cùng mạng lưới 239 điểm giao dịch và hơn 7.000 nhân viên. Như vậy, chỉ trong gần 10 năm sau hợp nhất, tổng tài sản theo số liệu công bố đã tăng hơn 4 lần.

Tuy nhiên, sự gia tăng về quy mô hoạt động trong giai đoạn này cũng gắn với những vấn đề về sở hữu, quản trị và cấp tín dụng sau đó được làm rõ trong quá trình điều tra, xét xử tại vụ án Vạn Thịnh Phát.

Mười năm dưới sự chi phối của bà Trương Mỹ Lan

Mối liên hệ giữa SCB và bà Trương Mỹ Lan, cựu Chủ tịch Tập đoàn Vạn Thịnh Phát, bắt nguồn từ quá trình hợp nhất ba ngân hàng năm 2012.

Theo kết luận của cơ quan tố tụng, trước và sau thời điểm hợp nhất, bà Trương Mỹ Lan đã thông qua nhiều cá nhân, pháp nhân để mua và nắm quyền chi phối cổ phần tại SCB. Từ năm 2012 đến tháng 10/2022, tỷ lệ cổ phần do bà Lan nắm giữ hoặc chi phối trên thực tế dao động từ 85% đến 91,5% vốn điều lệ. Đến tháng 10/2022, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao xác định bà Lan sở hữu hoặc chi phối hơn 1,394 tỷ cổ phần SCB, tương đương 91,536% vốn điều lệ, thông qua 27 pháp nhân và cá nhân đứng tên. Trong đó có các pháp nhân trong nước, nước ngoài và những cá nhân đứng tên sở hữu cổ phần theo sự sắp xếp của bà Lan.

Đáng chú ý, bà Trương Mỹ Lan không trực tiếp giữ chức danh lãnh đạo tại SCB. Tuy nhiên, theo kết luận của Hội đồng xét xử, việc nắm giữ lượng cổ phần chi phối đã tạo điều kiện để bà Lan tác động đến các quyết định quan trọng của ngân hàng, từ nhân sự quản lý đến hoạt động cấp tín dụng.

Trong quá trình xét xử sơ thẩm tháng 4/2024, TAND TP.HCM xác định bà Lan là người thực tế chi phối hoạt động của SCB, chỉ đạo các lãnh đạo chủ chốt thực hiện nhiều khoản cấp tín dụng không đúng quy định nhằm phục vụ các mục đích của cá nhân và hệ sinh thái doanh nghiệp Vạn Thịnh Phát.

Theo hồ sơ vụ án, trong giai đoạn 2012–2017, bà Lan chỉ đạo lập hồ sơ vay không đúng thực tế cho 304 khách hàng với 368 khoản vay. Đến năm 2022, dư nợ gốc và lãi của các khoản vay này còn hơn 132.000 tỷ đồng. Sau khi xem xét giá trị tài sản bảo đảm, cơ quan tố tụng xác định thiệt hại liên quan đến nhóm khoản vay trên khoảng 64.600 tỷ đồng.

Các hành vi vi phạm tiếp tục diễn ra trong giai đoạn sau, với quy mô tín dụng lớn hơn và nhiều phương thức giải ngân, quản lý tài sản bảo đảm phức tạp. Ngày 15/10/2022, Ngân hàng Nhà nước quyết định đưa SCB vào diện kiểm soát đặc biệt. Cơ quan quản lý triển khai các biện pháp ổn định hoạt động, bảo đảm an toàn hệ thống và tham gia quản trị, điều hành ngân hàng.

Đây là dấu mốc quan trọng trong quá trình tái cơ cấu SCB, khi trọng tâm hoạt động chuyển từ mở rộng kinh doanh sang ổn định ngân hàng và xử lý các tồn đọng tài chính. Từ thời điểm đó đến nay, quá trình xử lý SCB không chỉ liên quan đến việc sắp xếp mạng lưới mà còn gắn với những nghĩa vụ tài chính được xác định trong các bản án liên quan vụ án Vạn Thịnh Phát.

Hơn 673.000 tỷ đồng dư nợ và bài toán thu hồi tài sản

Sau khi các bản án liên quan vụ án Vạn Thịnh Phát được ban hành, xử lý tài sản bảo đảm và thu hồi nợ trở thành một trong những nhiệm vụ trọng tâm của SCB.

Theo thông tin ngân hàng công bố tháng 9/2026, SCB đang quản lý, xử lý 1.120 mã tài sản bảo đảm liên quan đến 1.243 khoản vay thuộc hai bản án hình sự. Tại thời điểm xét xử sơ thẩm, dư nợ của các khoản vay này khoảng 673.000 tỷ đồng.

Để triển khai công tác xử lý, SCB cho biết đã thành lập bộ phận quản lý độc lập, tiến hành rà soát và chuẩn hóa dữ liệu tài sản. Ngân hàng cũng gửi hơn 7.200 lượt văn bản đến các cơ quan chức năng nhằm xác lập quyền quản lý, xử lý đối với những tài sản liên quan.

Tuy nhiên, tiến độ thu hồi tiền thực tế vẫn còn khoảng cách lớn so với quy mô nghĩa vụ nợ được xác định trong các bản án. Theo thông tin được công bố ngày 9/9/2026, SCB đã thu hồi 897 tỷ đồng đối với các nghĩa vụ nợ thuộc hai bản án liên quan đến bà Trương Mỹ Lan. Đối với các khoản tín dụng nằm ngoài phạm vi hai bản án, ngân hàng cho biết đã xử lý, thu hồi hơn 36.000 tỷ đồng nợ gốc, lãi và phí.

Một diễn biến đáng chú ý khác là hoạt động định giá và đấu giá tài sản được SCB triển khai trong những tháng gần đây. Ngày 9/9, ngân hàng công bố kế hoạch đấu giá hai bất động sản thương mại, dịch vụ tại Khu đô thị số 7B (Sentosa City), Đà Nẵng. Hai tài sản có tổng diện tích 1.680 m², với tổng giá khởi điểm từ 25,1 tỷ đồng.

Trong khi đó, những tài sản bảo đảm có quy mô lớn hoặc liên quan nhiều bên cần thêm thời gian để xác minh quyền sở hữu, định giá và hoàn thiện thủ tục thi hành án.