Sau một thập kỷ xoay xở với "núi nợ", HAGL của bầu Đức đã thay đổi ra sao?

Từ "coi như chết rồi" đến bước ngoặt tái cấu trúc

Kết thúc 9 tháng năm 2026, Công ty CP Hoàng Anh Gia Lai (HAGL, HOSE: HAG) ghi nhận lợi nhuận sau thuế hợp nhất đạt hơn 2.674 tỷ đồng, vượt kết quả của cả năm 2025. Đây được xem là "quả ngọt" trong hành trình tái cấu trúc kéo dài suốt một thập kỷ của doanh nghiệp do ông Đoàn Nguyên Đức (bầu Đức) làm Chủ tịch HĐQT.

Tuy nhiên, trái với những kỳ vọng từng được đặt ra về việc tiến tới xóa sạch nợ vay, số liệu tài chính mới nhất cho thấy HAGL vẫn còn gần 8.724 tỷ đồng dư nợ vay tại thời điểm ngày 30/9/2026. Quy mô khoản vay thậm chí tăng so với cuối năm 2024, dù tổng nợ phải trả tiếp tục thu hẹp và vốn chủ sở hữu đã cải thiện đáng kể.

Quay trở lại năm 2016, HAGL từng trải qua giai đoạn đặc biệt khó khăn khi gánh nặng nợ vay của toàn tập đoàn lên tới hơn 28.000 tỷ đồng. Doanh nghiệp rơi vào tình trạng mất thanh khoản, trong khi nguồn tiền tạo ra không đủ đáp ứng các nghĩa vụ tài chính đến hạn.

Đối với bầu Đức, đây cũng là thời điểm ông từng mô tả bằng câu nói "coi như chết rồi". Từ vị thế một doanh nhân sở hữu hệ sinh thái trải rộng từ bất động sản đến nông nghiệp, ông phải liên tục tìm cách thu hẹp đầu tư, chuyển nhượng tài sản và làm việc với các chủ nợ để duy trì hoạt động.

Bước ngoạt thực sự trong hành trình tái cấu trúc của HAGL đến từ năm 2021, sau khi doanh nghiệp quyết định quyết định bán HAGL Agrico cho Tập đoàn THACO.

Ở thời điểm đó, HAGL Agrico là công ty con lớn nhất hệ sinh thái HAGL về quy mô, vốn và nợ. Thương vụ với THACO qua đó giúp 11.400 tỷ đồng nợ vay biến mất khỏi báo cáo tài chính của HAGL trong năm 2021, đánh dấu bước ngoặt lớn trong hành trình tái cấu trúc doanh nghiệp.

Khi đó, nhờ sự tin tưởng của THACO và các ngân hàng, hàng chục nghìn tỷ đồng đã được rót vào HAGL, cứu con tàu dưới sự điều hành của bầu Đức khỏi cảnh đắm chìm. "'Xách tiền đi làm bậy' không bao giờ là lựa chọn của tôi", bầu Đức khẳng định. Các khoản vay của HAGL đều được thẩm định kỹ lưỡng, sử dụng đúng mục đích và ông sẵn sàng đối diện với kịch bản xấu nhất: "Thông cảm thì hỗ trợ, cùng nhau tái cấu trúc. Còn không thì tất cả nợ đều có tài sản thế chấp, bán thu hồi thôi".

Theo báo cáo thường niên 2021, tổng nợ phải trả của HAGL giảm từ 27.238 tỷ đồng cuối năm 2020 xuống còn 13.767 tỷ đồng cuối năm 2021, tương đương giảm 13.471 tỷ đồng. Trong đó, riêng nhóm công ty HAGL Agrico có 13.652 tỷ đồng nợ phải trả nằm trong số liệu hợp nhất năm 2020.

Như vậy, phần lớn mức giảm nợ trong năm 2021 gắn với việc nhóm HAGL Agrico rời phạm vi hợp nhất, thay vì toàn bộ nghĩa vụ này được thanh toán bằng tiền. Dù vậy, việc thu gọn hệ sinh thái đã làm thay đổi đáng kể quy mô tài sản và cơ cấu nguồn vốn trên báo cáo tài chính HAGL.

Cũng từ năm 2021, kết quả kinh doanh của doanh nghiệp bắt đầu chuyển biến. Sau hai năm liên tiếp thua lỗ, HAGL ghi nhận lợi nhuận sau thuế khoảng 128 tỷ đồng. Các năm 2022, 2023 và 2024, doanh nghiệp tiếp tục có lãi trên 1.000 tỷ đồng mỗi năm.

Đến năm 2025, HAGL ghi nhận lợi nhuận sau thuế 2.243 tỷ đồng, tăng hơn gấp đôi so với năm trước và là mức cao nhất trong lịch sử hoạt động tính đến thời điểm đó. Kết quả này cũng giúp doanh nghiệp chính thức xóa lỗ lũy kế sau nhiều năm tái cấu trúc.

Song song với hoạt động kinh doanh, HAGL tiếp tục xử lý các nghĩa vụ tài chính bằng những phương án khác nhau. Đáng kể nhất là ngày 25/9/2025, doanh nghiệp hoàn tất phát hành 210 triệu cổ phiếu để hoán đổi khoản nợ trị giá 2.520 tỷ đồng.

Thương vụ giúp chuyển một phần nghĩa vụ nợ thành vốn cổ phần, qua đó giảm áp lực trên bảng cân đối kế toán mà không phải sử dụng lượng tiền mặt tương ứng để thanh toán.

Nhìn từ cuối năm 2021 đến ngày 30/9/2026, vốn chủ sở hữu hợp nhất của HAGL tăng từ khoảng 4.673 tỷ đồng lên 17.591 tỷ đồng, tương đương gần 3,8 lần. Trong khi đó, tổng nợ phải trả giảm từ 13.767 tỷ đồng xuống còn 11.788 tỷ đồng.

Tỷ lệ nợ phải trả trên vốn chủ sở hữu theo đó giảm từ gần 2,95 lần xuống khoảng 0,67 lần. Đây là sự thay đổi lớn trong cơ cấu nguồn vốn của HAGL so với những năm đầu tái cấu trúc.

Lãi nghìn tỷ, nhưng mục tiêu trả hết nợ vẫn chưa về đích

Trong những lần chia sẻ về hành trình tái cấu trúc, bầu Đức từng bày tỏ quyết tâm xử lý dứt điểm nợ vay, bởi theo ông, hình ảnh HAGL đã gắn với các khoản nợ trong thời gian quá dài.

"Vì mình nợ nhiều rồi, người ta cứ nói về mình là gắn với nợ. HAGL có nợ 1 đồng vẫn mang tiếng nợ. Trong khi nhiều ông nợ cả trăm nghìn tỷ chẳng ai biết. Nên thôi, quyết tâm trả quách đi cho xong", ông Đức từng chia sẻ vào cuối năm 2024.

Thời điểm đó, HAGL còn khoảng 7.002 tỷ đồng nợ vay tài chính, sau khi đã giảm 868 tỷ đồng so với đầu năm. Mục tiêu tiến tới thanh toán hết nợ vay trong giai đoạn 2025–2026 tiếp tục được xác định là mục tiêu quan trọng trong quá trình tái cấu trúc của doanh nghiệp.

Tuy nhiên, sau gần hai năm, bức tranh nợ vay của doanh nghiệp lại ghi nhận diễn biến chưa theo kế hoạch. Theo báo cáo tài chính hợp nhất quý III/2026, đến ngày 30/9, tổng dư nợ vay của HAGL ghi nhận 8.724 tỷ đồng, tăng gần 813 tỷ đồng so với cuối năm 2025 và cao hơn khoảng 1.722 tỷ đồng so với cuối năm 2024.

Trong đó, vay ngắn hạn ở mức gần 5.473 tỷ đồng, còn vay dài hạn hơn 3.251 tỷ đồng. Riêng dư nợ trái phiếu ghi nhận khoảng 2.964 tỷ đồng, liên quan đến hai đợt phát hành vào tháng 8/2025 và tháng 4/2026, với tổng giá trị phát hành 3.000 tỷ đồng.

Sự gia tăng dư nợ vay diễn ra trong bối cảnh HAGL tiếp tục ghi nhận lợi nhuận lớn. Riêng quý III/2026, doanh thu thuần của doanh nghiệp đạt gần 1.909 tỷ đồng, tăng nhẹ so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế đạt hơn 470 tỷ đồng, tăng gần 9%.

Lũy kế 9 tháng, HAGL ghi nhận doanh thu thuần gần 4.948 tỷ đồng, giảm khoảng 11,7% so với cùng kỳ năm trước. Ngược lại, lợi nhuận sau thuế tăng hơn gấp đôi, lên 2.674 tỷ đồng.

Dù vậy, mức tăng trưởng lợi nhuận có đóng góp đáng kể từ hoạt động xử lý nghĩa vụ nợ. Cụ thể, trong 9 tháng đầu năm, HAGL ghi nhận hơn 1.534 tỷ đồng thu nhập khác từ việc được giảm nghĩa vụ chi phí lãi trái phiếu, căn cứ thông báo ngày 31/3/2026 của Công ty TNHH Mua bán nợ Việt Nam.

Khoản miễn giảm này góp phần làm tăng lợi nhuận kế toán, nhưng không phải doanh thu từ hoạt động sản xuất, kinh doanh nông nghiệp thông thường. Trong cùng kỳ, lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh của HAGL ghi nhận khoảng 1.344 tỷ đồng, giảm nhẹ so với mức 1.394 tỷ đồng của 9 tháng năm 2025.

Về dòng tiền, lưu chuyển tiền thuần từ hoạt động kinh doanh trong 9 tháng đầu năm 2026 dương hơn 353 tỷ đồng, cải thiện so với mức âm 1.331 tỷ đồng cùng kỳ. Tuy nhiên, dòng tiền thuần từ hoạt động đầu tư vẫn âm hơn 1.701 tỷ đồng, phản ánh lượng tiền tiếp tục được sử dụng cho hoạt động đầu tư và các giao dịch liên quan.

Tại ngày 30/9/2026, chi phí xây dựng cơ bản dở dang của HAGL ghi nhận hơn 10.525 tỷ đồng, tăng gần 2.087 tỷ đồng so với cuối năm 2025.

Trong đó, chi phí phát triển vườn cây ăn quả ở mức hơn 5.664 tỷ đồng, còn chi phí trồng cà phê gần 3.920 tỷ đồng, tăng hơn 2.157 tỷ đồng so với đầu năm. Phần còn lại chủ yếu nằm tại các dự án chăn nuôi, nhà xưởng và công trình nông nghiệp khác.

Những con số này cho thấy HAGL đang tiếp tục dành nguồn lực lớn cho các dự án nông nghiệp, song song với việc cơ cấu lại nguồn vốn.

Một diễn biến mới xuất hiện ngay sau khi quý III kết thúc. Ngày 6/10/2026, Công ty CP Đầu tư Quốc tế Hoàng Anh Gia Lai (doanh nghiệp thành viên trong hệ sinh thái HAGL) hoàn tất chào bán 18,8 triệu cổ phiếu lần đầu ra công chúng với giá 60.600 đồng/cổ phiếu, tổng số tiền huy động hơn 1.139 tỷ đồng.

Sau khi hoàn tất đợt chào bán và một số giao dịch chuyển nhượng vốn trong tháng 10, tỷ lệ sở hữu của HAGL tại doanh nghiệp này giảm từ 83,90% xuống còn 74,79%. Đây là bước đi mới trong hoạt động huy động vốn của hệ sinh thái HAGL, bên cạnh kênh tín dụng và trái phiếu.

Theo kế hoạch kinh doanh năm 2026, HAGL đặt mục tiêu doanh thu thuần 8.624 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 4.202 tỷ đồng. Sau 9 tháng, doanh nghiệp đã thực hiện khoảng 57% chỉ tiêu doanh thu và gần 64% kế hoạch lợi nhuận.