Ấn Độ nối lại nhập khẩu dầu Iran sau 7 năm gián đoạn

Sau nhiều năm gián đoạn do các lệnh trừng phạt, Ấn Độ đang nối lại nhập khẩu dầu từ Iran trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu biến động mạnh. Một tàu chở khoảng 600.000 thùng dầu thô Iran dự kiến cập cảng Gujarat, đánh dấu chuyến hàng đầu tiên kể từ năm 2019.

Lô dầu được vận chuyển theo cơ chế miễn trừ trừng phạt kéo dài 30 ngày do Mỹ cấp, trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu bị gián đoạn nghiêm trọng sau xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran. Động thái này cho thấy New Delhi đang linh hoạt điều chỉnh chiến lược năng lượng nhằm đảm bảo an ninh nguồn cung.

Tàu Aframax mang tên Ping Shun, treo cờ Eswatini, đã rời đảo Kharg của Iran từ đầu tháng 3 và đang hướng đến cảng Vadinar. Tuy nhiên, giới phân tích lưu ý hành trình vẫn có thể thay đổi do đặc điểm của các tàu thuộc “đội tàu bóng tối” thường xuyên điều chỉnh lộ trình để tránh bị theo dõi.

Căng thẳng tại Trung Đông, đặc biệt việc Iran đóng cửa eo biển Hormuz, đã làm gián đoạn khoảng 20% dòng chảy dầu và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu. Điều này tạo áp lực lớn lên Ấn Độ – quốc gia phụ thuộc khoảng 40% nhu cầu dầu nhập khẩu và phần lớn nguồn LPG qua tuyến hàng hải này.

Giá dầu Brent đã vượt mốc 100 USD/thùng, trong khi dầu Iran được chào bán với mức chiết khấu 3–9 USD/thùng, khiến nguồn cung này trở nên hấp dẫn trong ngắn hạn. Trước nguy cơ tồn kho suy giảm, các nhà máy lọc dầu Ấn Độ buộc phải tìm kiếm nguồn thay thế, dù vẫn đối mặt rủi ro liên quan đến lệnh trừng phạt.

Quan hệ thương mại dầu mỏ giữa Ấn Độ và Iran từng phát triển mạnh sau thỏa thuận hạt nhân năm 2015, với sản lượng nhập khẩu lên tới hàng trăm nghìn thùng mỗi ngày vào năm 2017. Tuy nhiên, hoạt động này bị gián đoạn từ tháng 5/2019 sau khi Mỹ rút khỏi thỏa thuận và chấm dứt cơ chế miễn trừ.

Theo quy định hiện tại, cơ chế miễn trừ mới sẽ kết thúc vào ngày 19/4 và chỉ áp dụng với lượng dầu đã được vận chuyển trước đó, khiến thời gian để Ấn Độ củng cố nguồn dự trữ trở nên hạn chế.

Trong bối cảnh đó, Ấn Độ đã gia tăng nhập khẩu từ Nga để bù đắp thiếu hụt. Dù nguồn dầu từ Iran có thể giúp giảm áp lực trong ngắn hạn, nước này nhiều khả năng vẫn tiếp tục phụ thuộc vào các nhà cung cấp truyền thống như Iraq, Ả Rập Xê Út và Nga trong dài hạn.

Việc Mỹ chấp thuận miễn trừ ngắn hạn và các nước nhập khẩu lớn linh hoạt tìm nguồn thay thế phản ánh xu hướng thị trường dầu mỏ bước vào giai đoạn tái cấu trúc, nơi yếu tố kinh tế và địa chính trị ngày càng đan xen, có thể định hình lại dòng chảy thương mại và mặt bằng giá trong thời gian tới.