Nguồn cung năng lượng toàn cầu sẽ mất nhiều năm phục hồi sau cú sốc Hormuz
Xung đột tại Trung Đông không chỉ gây gián đoạn tức thời mà còn đe dọa kéo dài cú sốc nguồn cung năng lượng toàn cầu, khi các chuyên gia cảnh báo quá trình phục hồi có thể mất nhiều tháng, thậm chí nhiều năm, ngay cả trong kịch bản tích cực.
Theo đánh giá của các chuyên gia năng lượng, việc nối lại hoạt động không đơn thuần là “bật công tắc”. Hàng loạt cơ sở hạ tầng đã bị hư hại, các mỏ dầu khí phải dừng khai thác, trong khi chuỗi logistics bị tắc nghẽn trên diện rộng. Ngay cả trong kịch bản thuận lợi, thị trường vẫn cần nhiều tháng để khôi phục một phần nguồn cung về mức bình thường.
Dữ liệu từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho thấy hơn 40 cơ sở năng lượng tại 9 quốc gia đã chịu thiệt hại nghiêm trọng. Một số nước như Kuwait có thể mất tới 4 tháng để khôi phục sản xuất, trong khi nhiều dự án năng lượng khác bị trì hoãn, ảnh hưởng đến nguồn cung trung và dài hạn.
Công ty tư vấn Vortexa nhận định tình trạng hiện tại không chỉ là gián đoạn logistics mà đã chuyển thành “thiếu hụt nguồn cung mang tính cấu trúc”. Điều này đồng nghĩa với việc thị trường năng lượng có thể đối mặt với trạng thái khan hiếm kéo dài, đặc biệt khi các dự án mở rộng công suất bị chậm tiến độ.
Trong ngắn hạn, áp lực đã phản ánh rõ lên giá cả. Chỉ trong ba tuần, giá dầu Brent tăng khoảng 45%, trong khi giá khí đốt tăng tới 70%. Hoạt động vận chuyển qua eo Hormuz giảm tới 98%, chỉ còn khoảng hai tàu chở dầu mỗi ngày, khiến lượng dầu tích trữ trên các tàu bị mắc kẹt tăng thêm hàng chục triệu thùng.
Hiện có khoảng 2.000 tàu với 20.000 thủy thủ đang chờ được giải tỏa tại khu vực Vịnh Ba Tư. Khi tuyến vận tải được nối lại, lượng dầu tồn này sẽ là nguồn cung đầu tiên quay trở lại thị trường, nhưng quá trình giải phóng hàng hóa có thể gây ra tình trạng tắc nghẽn nghiêm trọng.
Các chuyên gia cho rằng việc điều phối giao thông hàng hải tại eo Hormuz sẽ đóng vai trò then chốt, tương tự như kiểm soát không lưu, trong bối cảnh lưu lượng vốn đã cao trước khủng hoảng.
Cuộc khủng hoảng hiện nay được đánh giá là một trong những cú sốc lớn nhất đối với nguồn cung dầu toàn cầu, đồng thời phơi bày sự phụ thuộc sâu sắc của thị trường vào khu vực Trung Đông. Trong dài hạn, nhiều quốc gia được dự báo sẽ phải tăng cường dự trữ năng lượng chiến lược, trong khi thị trường sẽ duy trì một “phí rủi ro” cao hơn trong giá năng lượng.
Tổng thể, ngay cả khi căng thẳng hạ nhiệt, hệ thống năng lượng toàn cầu khó có thể nhanh chóng trở lại trạng thái bình thường, khiến biến động giá và rủi ro nguồn cung tiếp tục là yếu tố chi phối thị trường trong thời gian tới.
Vương Anh
