172 tàu dầu đổi hướng, dòng chảy dầu bắt đầu dịch chuyển

Theo báo cáo công bố ngày 12/4 của Công ty phân tích dữ liệu hàng hải Windward (Anh), hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz vẫn chưa thể phục hồi hoàn toàn, dù khối lượng hàng hóa đã tăng nhẹ. Nhiều tàu buộc phải thay đổi lộ trình hoặc quay đầu do rủi ro an ninh gia tăng.

Diễn biến này xảy ra sau khi các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran không đạt kết quả, trong khi phía Mỹ phát tín hiệu về khả năng triển khai các biện pháp kiểm soát hoặc phong tỏa tuyến hàng hải chiến lược. Điều này khiến môi trường vận chuyển tại Hormuz trở nên “bất ổn và bị kiểm soát”, theo đánh giá của Windward.

Hormuz hiện là tuyến trung chuyển khoảng 20% sản lượng dầu mỏ toàn cầu, do đó bất kỳ gián đoạn nào cũng có thể tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh tới thị trường năng lượng và chuỗi cung ứng quốc tế. Báo cáo cho thấy dòng chảy dầu thô đang có dấu hiệu chuyển hướng, với 172 tàu chở dầu di chuyển về phía Vịnh Mexico, trong khi xuất khẩu của Iran vẫn bị hạn chế.

Rủi ro không chỉ dừng lại ở logistics. Ông Sultan Ahmed Al Jaber, Bộ trưởng Công nghiệp và Công nghệ cao Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), kiêm Tổng Giám đốc điều hành Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Abu Dhabi (ADNOC), cho biết kể từ cuối tháng 2 đã có ít nhất 22 tàu bị tấn công, khiến 10 thuyền viên thiệt mạng và khoảng 20.000 người bị mắc kẹt.

Theo ông, khoảng 800 tàu thương mại – trong đó gần 400 tàu chở dầu – hiện không thể lưu thông an toàn qua tuyến vận tải này, làm gián đoạn “mạch máu” của kinh tế toàn cầu. Không chỉ thị trường năng lượng, các chuỗi cung ứng lương thực và hàng hóa thiết yếu cũng đang chịu tác động lan rộng.

Ở góc độ quốc tế, ông Javier Martínez-Acha, Ngoại trưởng Panama kêu gọi duy trì tự do hàng hải và tìm kiếm giải pháp lâu dài nhằm đảm bảo an toàn cho tuyến đường biển chiến lược. Ông cho rằng tác động của xung đột đã lan ra toàn cầu, đặc biệt thông qua kênh giá năng lượng.

Trong khi đó, các quốc gia trong khu vực Trung Đông đang nỗ lực khôi phục năng lực sản xuất và vận chuyển năng lượng. Saudi Arabia cho biết tuyến đường ống Đông – Tây đã hoạt động trở lại với công suất khoảng 7 triệu thùng/ngày, trong khi Iran đặt mục tiêu khôi phục 70–80% công suất lọc và vận chuyển dầu trong vòng 1–2 tháng.

Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo nếu tình trạng gián đoạn kéo dài, nguồn cung dầu toàn cầu sẽ tiếp tục bị siết chặt, kéo theo giá năng lượng tăng cao và gia tăng biến động trên các thị trường tài chính, đặc biệt tại châu Á – khu vực phụ thuộc lớn vào nguồn năng lượng từ Vùng Vịnh.