Có hơn 56.000 cổ đông, BSR vẫn bị loại khỏi tiêu chuẩn công ty đại chúng

Công ty cổ phần Lọc hóa dầu Bình Sơn (mã: BSR) vừa có văn bản báo cáo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM về việc không còn đáp ứng điều kiện công ty đại chúng theo quy định hiện hành. Theo danh sách cổ đông chốt ngày 11/03/2026 do Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam lập, doanh nghiệp có 56.356 cổ đông. Tuy nhiên, số cổ đông không phải cổ đông lớn chỉ nắm giữ 7,78% cổ phần có quyền biểu quyết.

Với tỷ lệ này, BSR không đạt yêu cầu tối thiểu 10% cổ phiếu có quyền biểu quyết do ít nhất 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn nắm giữ. Điều đáng chú ý là doanh nghiệp không thiếu số lượng cổ đông, mà thiếu phần cổ phiếu tự do chuyển nhượng - yếu tố cốt lõi để xác định tính “đại chúng” trên thị trường. Điều này cho thấy sự mất cân đối trong cấu trúc sở hữu, khi quyền kiểm soát tập trung quá lớn vào một cổ đông chi phối.

Hiện Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) đang nắm giữ tới 92,13% vốn tại BSR, khiến tỷ lệ free float bị thu hẹp đáng kể. Để khắc phục, PVN cần giảm sở hữu tối thiểu khoảng 2,13% hoặc doanh nghiệp phải thực hiện phát hành thêm cổ phiếu ra bên ngoài. Tuy vậy, cả hai phương án đều phụ thuộc vào tiến độ tái cơ cấu vốn Nhà nước và chưa có lộ trình cụ thể.

BSR cho biết có thời hạn một năm để khắc phục tình trạng không đủ điều kiện công ty đại chúng. Doanh nghiệp đang tiếp tục làm việc với các cơ quan quản lý để báo cáo vướng mắc, đồng thời xây dựng phương án tái cấu trúc vốn phù hợp. Song song, BSR cũng tìm kiếm nhà đầu tư chiến lược nhằm giảm tỷ lệ sở hữu của PVN và bổ sung nguồn lực tài chính cho các dự án lớn.

Nhu cầu vốn của BSR trong giai đoạn tới là rất đáng kể, đặc biệt với kế hoạch nâng cấp, mở rộng Nhà máy lọc dầu Dung Quất và các tổ hợp năng lượng quy mô lớn. Một trong những dự án đáng chú ý là Trung tâm năng lượng lọc hóa dầu Long Sơn tại Bà Rịa - Vũng Tàu với tổng mức đầu tư khoảng 13 tỷ USD. Doanh nghiệp cho biết đã tiếp xúc với nhiều đối tác quốc tế, trong đó có các nhà đầu tư từ Trung Đông, nhưng tiến trình vẫn đang ở giai đoạn xây dựng phương án.

Trường hợp của BSR không phải cá biệt trên thị trường. Trước đó, Tổng Công ty Khí Việt Nam (PV Gas, mã: GAS) cũng từng công bố không đáp ứng điều kiện công ty đại chúng khi PVN nắm giữ tới 95,76% vốn. Kế hoạch giảm tỷ lệ sở hữu Nhà nước tại doanh nghiệp này đã được đề cập trong nhiều năm, nhưng chưa có bước tiến rõ ràng.

Trên thị trường chứng khoán, tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo thanh khoản và hạn chế rủi ro biến động giá. Một cơ cấu cổ đông phân tán hơn giúp cổ phiếu phản ánh sát cung - cầu, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp trong huy động vốn. Ngược lại, tỷ lệ sở hữu tập trung cao có thể khiến thị trường bị bóp méo và làm giảm sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư.

Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu nâng hạng thị trường, cải thiện free float và thúc đẩy thoái vốn Nhà nước đang trở thành yêu cầu cấp thiết. Nếu không có chuyển biến cụ thể, những doanh nghiệp như BSR sẽ tiếp tục đối mặt với nghịch lý: quy mô lớn, nhiều cổ đông nhưng vẫn thiếu nền tảng của một công ty đại chúng đúng nghĩa.