EVN, Viettel, Agribank có thể trở thành “hàng hóa tỷ USD” mới của chứng khoán Việt Nam

Theo Nghị định 57/2026/NĐ-CP vừa được Chính phủ ban hành, danh mục doanh nghiệp thuộc diện cơ cấu lại vốn nhà nước giai đoạn mới gồm nhiều tập đoàn và tổng công ty lớn như EVN, Viettel, Petrolimex, VNPT, Vietnam Airlines, ACV và Agribank. Đây đều là những doanh nghiệp sở hữu quy mô tài sản, doanh thu và thị phần hàng đầu nền kinh tế.

Giới phân tích cho rằng nếu quá trình cổ phần hóa, thoái vốn và niêm yết được thúc đẩy mạnh hơn, nhóm doanh nghiệp này có thể tạo ra lớp “hàng hóa tỷ USD” mới cho thị trường chứng khoán Việt Nam, tương tự vai trò của nhóm ngân hàng quốc doanh trong giai đoạn trước.

Hiện thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn phụ thuộc lớn vào nhóm ngân hàng, tài chính và bất động sản. Trong khi đó, số lượng doanh nghiệp vốn hóa lớn thuộc lĩnh vực hạ tầng, năng lượng, công nghiệp hay viễn thông còn khá hạn chế, khiến cơ cấu thị trường thiếu cân bằng và chưa phản ánh đầy đủ quy mô nền kinh tế.

Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Vũ Thị Chân Phương cho rằng việc đẩy mạnh cổ phần hóa, thoái vốn gắn với niêm yết không chỉ nhằm tuân thủ quy định pháp luật mà còn là giải pháp chiến lược để nâng chất lượng hàng hóa, mở rộng khả năng huy động vốn và tăng sức hút của thị trường chứng khoán Việt Nam với dòng vốn quốc tế.

Theo bà Phạm Thị Thùy Linh, Trưởng ban Phát triển thị trường chứng khoán thuộc UBCKNN, nâng hạng chỉ là bước khởi đầu, trong khi thách thức lớn hơn là duy trì vị thế thị trường mới nổi. Một trong những điều kiện quan trọng nhất là phải mở rộng nguồn cung cổ phiếu có vốn hóa lớn, free-float cao và thanh khoản đủ sâu cho các quỹ đầu tư toàn cầu.

Ở góc độ thị trường, ông Nguyễn Sơn, Chủ tịch Hội đồng thành viên VSDC, cho rằng việc chậm cổ phần hóa nhiều năm qua đã khiến thị trường bỏ lỡ cơ hội đón dòng vốn quốc tế trong các chu kỳ nâng hạng. Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp nhà nước dù có quy mô rất lớn nhưng tỷ lệ cổ phiếu tự do lưu hành vẫn ở mức thấp do Nhà nước nắm giữ tỷ lệ chi phối.

Đây cũng là lý do cơ quan quản lý đang thúc đẩy mạnh hơn việc thoái vốn và tăng free-float tại doanh nghiệp nhà nước. Theo quy định mới của Luật Chứng khoán, công ty đại chúng phải có tối thiểu 10% cổ phiếu có quyền biểu quyết do ít nhất 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn nắm giữ nhằm cải thiện thanh khoản và chất lượng hàng hóa.

Giới phân tích cho rằng nếu các doanh nghiệp như EVN, Viettel hay Agribank mở rộng cổ phần hóa và tăng tỷ lệ cổ phiếu lưu hành thực sự trên thị trường, chứng khoán Việt Nam có thể hình thành thêm nhiều bluechip quy mô tỷ USD mới. Đây được xem là yếu tố then chốt để thị trường duy trì sức hút vốn ngoại và phát triển chiều sâu sau nâng hạng.