Sau nâng hạng, chứng khoán Việt Nam đang thiếu bluechip hút vốn ngoại

Dù vốn hóa và thanh khoản tăng mạnh trong nhiều năm qua, cơ cấu thị trường vẫn phụ thuộc lớn vào nhóm ngân hàng, tài chính và bất động sản. Trong khi đó, số lượng doanh nghiệp lớn thuộc lĩnh vực sản xuất, công nghệ, hạ tầng hay công nghiệp chế biến còn khá hạn chế, khiến độ sâu thị trường chưa tương xứng với quy mô nền kinh tế.

Một trong những khoảng trống lớn nhất hiện nay nằm ở khối doanh nghiệp FDI. Bà Vũ Thị Chân Phương, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, cho biết hiện thị trường mới chỉ có khoảng 10 doanh nghiệp FDI niêm yết hoặc đăng ký giao dịch, trong khi cả nước có hàng chục nghìn doanh nghiệp FDI đang hoạt động.

Theo bà Vũ Thị Chân Phương, nhiều doanh nghiệp FDI đã hoạt động lâu năm tại Việt Nam, có quy mô lớn và hiệu quả cao nhưng chưa tham gia thị trường chứng khoán. Điều này đồng nghĩa thị trường đang bỏ lỡ một nguồn cung bluechip tiềm năng rất lớn trong bối cảnh nhu cầu mở rộng hàng hóa chất lượng ngày càng cấp thiết sau nâng hạng.

Ở góc độ pháp lý, ông Trần Tiến Dũng, Trưởng ban Giám sát công ty đại chúng thuộc Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, cho biết Luật Chứng khoán hiện không phân biệt doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp FDI. Tuy nhiên, các vướng mắc về chuyển đổi mô hình hoạt động, chuẩn mực kế toán, công bố thông tin và tỷ lệ sở hữu nước ngoài vẫn khiến quá trình niêm yết của khối FDI diễn ra chậm.

Song song với FDI, cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước tiếp tục được xem là “mỏ hàng hóa” lớn nhất của thị trường chứng khoán. Nghị định 57/2026/NĐ-CP mới ban hành đã đưa nhiều doanh nghiệp lớn vào danh mục cơ cấu lại vốn nhà nước như EVN, Viettel, Petrolimex, VNPT, Vietnam Airlines, ACV hay Agribank.

Đây đều là những doanh nghiệp có quy mô tài sản và doanh thu rất lớn, có thể tạo ra các bluechip tỷ USD mới cho thị trường nếu quá trình cổ phần hóa và niêm yết được thúc đẩy mạnh hơn. Theo ông Nguyễn Sơn, Chủ tịch Hội đồng thành viên VSDC, việc chậm cổ phần hóa nhiều năm qua đã khiến thị trường bỏ lỡ cơ hội đón dòng vốn quốc tế trong các chu kỳ nâng hạng.

Bà Phạm Thị Thùy Linh, Trưởng ban Phát triển thị trường chứng khoán thuộc Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, cho rằng nâng hạng chỉ là bước khởi đầu, còn thách thức lớn hơn là duy trì vị thế thị trường mới nổi. Trong bối cảnh đó, việc bổ sung các doanh nghiệp quy mô lớn, tăng tỷ lệ cổ phiếu tự do lưu hành và mở rộng hàng hóa chất lượng sẽ quyết định khả năng hút vốn ngoại và phát triển dài hạn của thị trường chứng khoán Việt Nam.