Chính thức giảm 30% thuế TNCN, TNDN: Cổ phiếu nào có thể hưởng lợi trong 1-2 quý tới?

Quốc hội đã thông qua nghị quyết với 480/481 đại biểu tán thành, chính thức đưa chính sách giảm 30% thuế TNCN, TNDN vào thực hiện từ ngày 24/8/2026. Tổng số thu ngân sách dự kiến giảm khoảng 3.191 tỷ đồng trong năm 2026 và 3.510 tỷ đồng trong năm 2027, tương đương khoảng 6.701 tỷ đồng trong hai năm.

Quy mô giảm thu ngân sách này tương đối nhỏ, chỉ tương đương khoảng 0,05-0,06% GDP. Theo đánh giá của Chứng khoán Tiên Phong (TPS), chính sách vì vậy không tạo áp lực đáng kể lên bội chi ngân sách hay mặt bằng lãi suất trái phiếu Chính phủ.

Đáng chú ý, độ phủ của chính sách khá lớn nếu xét theo số lượng đối tượng thụ hưởng. TPS ước tính hơn 99,8% hộ và cá nhân kinh doanh cùng hơn 81% doanh nghiệp thuộc diện hưởng lợi. Tuy nhiên, nhóm doanh nghiệp có doanh thu dưới 10 tỷ đồng chỉ chiếm chưa đến 5% vốn hóa trên HoSE, HNX và UPCoM.

Điều này dẫn tới một nghịch lý: chính sách có thể tác động rộng tới khu vực kinh tế tư nhân nhưng lại không tạo ra cú hích đáng kể đối với lợi nhuận của phần lớn doanh nghiệp niêm yết. Nói cách khác, câu chuyện đầu tư nằm nhiều hơn ở tác động lan tỏa thay vì lợi ích thuế trực tiếp.

Kênh truyền dẫn đáng chú ý nhất là tiêu dùng. Khi hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ được giảm nghĩa vụ thuế, phần dòng tiền giữ lại có thể được sử dụng cho hoạt động kinh doanh, bổ sung vốn lưu động hoặc tăng chi tiêu. Với khu vực hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ đóng góp khoảng 30-40% tổng mức bán lẻ, sự cải thiện về dòng tiền có thể dần phản ánh vào sức cầu nội địa.

Theo TPS, nhóm bán lẻ và tiêu dùng có khả năng hưởng lợi rõ hơn từ kênh này, với MWG, PNJ, FRT và MSN là những doanh nghiệp được nhắc đến. Tuy nhiên, tác động không được kỳ vọng xuất hiện ngay trong tháng đầu tiên, mà có độ trễ khoảng 1-2 quý khi dòng tiền từ chính sách dần chuyển thành doanh số thực tế.

Nếu sức cầu cải thiện, hiệu ứng tiếp theo có thể lan sang tín dụng. Hoạt động kinh doanh của hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ tăng lên sẽ kéo theo nhu cầu vốn lưu động, thanh toán và các dịch vụ tài chính. Đây là cơ sở để nhóm ngân hàng có tỷ trọng khách hàng bán lẻ và SME lớn như ACB, VPB, TCB và MBB được đánh giá có khả năng hưởng lợi gián tiếp.

Tuy nhiên, cần phân biệt giữa khả năng hưởng lợi về cầu tín dụng và tác động trực tiếp lên lợi nhuận ngân hàng. Chính sách giảm thuế không tự động chuyển thành tăng trưởng tín dụng, mà còn phụ thuộc vào khả năng hấp thụ vốn của doanh nghiệp, chất lượng tài sản và mặt bằng lãi suất. Vì vậy, tín dụng SME trong quý III và quý IV/2026 sẽ là một chỉ báo quan trọng để kiểm chứng tác động thực tế.

Bất động sản, xây dựng và vật liệu xây dựng cũng có thể hưởng lợi, nhưng chủ yếu thông qua kỳ vọng và thanh khoản thay vì ưu đãi thuế trực tiếp. Việc giảm thuế được triển khai đồng thời với các chính sách hỗ trợ khác có thể củng cố niềm tin của khu vực tư nhân, từ đó hỗ trợ tâm lý và dòng tiền trên thị trường.

TPS lưu ý đây là dạng hưởng lợi về tâm lý và thanh khoản, khác với tác động trực tiếp lên doanh thu, chi phí hay EPS của doanh nghiệp. Vì vậy, mức độ phản ánh vào giá cổ phiếu có thể nhanh hơn nhiều so với tốc độ chính sách chuyển hóa thành kết quả kinh doanh thực tế.

Ở chiều ngược lại, nhóm vốn hóa lớn và VN30 gần như không được hưởng lợi trực tiếp từ chính sách. Những doanh nghiệp như VIC, VHM, VCB, GAS hay HPG có quy mô doanh thu vượt xa ngưỡng 10 tỷ đồng/năm nên không thuộc nhóm được ưu đãi.

Do đó, việc kỳ vọng chính sách giảm thuế tạo ra một cú hích trực tiếp cho EPS của các cổ phiếu vốn hóa lớn là không có nhiều cơ sở. Tác động nếu có chủ yếu đến từ sự cải thiện của môi trường kinh doanh, sức cầu hoặc mặt bằng thanh khoản chung.

Với nhà đầu tư, hai dữ liệu đáng theo dõi trong 1-2 quý tới sẽ là doanh số bán lẻ và tăng trưởng tín dụng SME. Nếu hai chỉ báo này cùng cải thiện, tác động từ chính sách giảm thuế đang thực sự được truyền dẫn vào nền kinh tế; ngược lại, nếu sức cầu và tín dụng chưa chuyển biến, tác động lên kết quả kinh doanh của các nhóm cổ phiếu hưởng lợi gián tiếp có thể vẫn khá hạn chế.

Quan trọng hơn, chính sách chỉ có hiệu lực trong hai năm 2026-2027 và mang tính hỗ trợ theo chu kỳ, chưa phải một thay đổi mang tính cơ cấu của hệ thống thuế. Vì vậy, dư địa tăng giá của các nhóm cổ phiếu hưởng lợi sẽ phụ thuộc không chỉ vào kỳ vọng chính sách mà còn vào khả năng chuyển hóa phần thuế được giảm thành doanh thu, tín dụng và lợi nhuận thực tế.