153.000 tỷ đồng có thể được bơm vào hệ thống qua kênh mua USD
NHNN dự kiến mua ngoại tệ giao ngay với tỷ giá 25.500 đồng/USD. Theo kịch bản cơ sở của ABS, quy mô mua 6 tỷ USD có thể đưa khoảng 153.000 tỷ đồng vào hệ thống ngân hàng, tạo thêm dư địa hỗ trợ thanh khoản cuối năm.
Ngân hàng Nhà nước (NHNN) vừa công bố phương án mua USD giao ngay với tỷ giá 25.500 đồng/USD, dự kiến triển khai từ ngày 11/11/2026, vào thứ Hai và thứ Tư hằng tuần. Giao dịch dành cho các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài có trạng thái ngoại tệ dương, với khối lượng mua tối đa đủ để đưa trạng thái này về mức cân bằng.
Động thái này diễn ra khi tỷ giá USD/VND trên thị trường liên ngân hàng hạ nhiệt, trong khi nhu cầu vốn bằng tiền đồng của hệ thống ngân hàng vẫn hiện hữu. Việc NHNN chuyển sang mua ngoại tệ giao ngay được kỳ vọng tạo thêm một kênh cung ứng VND, hỗ trợ các tổ chức tín dụng cân đối nguồn vốn trong những tháng cuối năm.
Theo báo cáo cập nhật vĩ mô ngày 10/11 của Chứng khoán An Bình (ABS), nếu NHNN mua vào 6 tỷ USD theo kịch bản cơ sở, lượng tiền đồng thanh toán có thể đạt khoảng 153.000 tỷ đồng. Con số này tương đương khoảng 123% dư nợ nghiệp vụ thị trường mở (OMO) tại thời điểm báo cáo.
Đây là quy mô đáng kể nếu so với lượng vốn NHNN đang hỗ trợ hệ thống qua kênh OMO. Tuy nhiên, 153.000 tỷ đồng hiện mới là giá trị theo kịch bản dự báo, không phải lượng tiền đã được bơm thực tế vào hệ thống.
Mua USD giao ngay, thêm kênh bổ sung thanh khoản cho ngân hàng
Nhận định về phương án mới, ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính – Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi, cho rằng điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở mức tỷ giá mua USD mà còn ở cơ chế cung ứng tiền đồng.
Khi một ngân hàng thương mại bán USD cho NHNN, lượng ngoại tệ được chuyển về nhà điều hành, còn ngân hàng nhận lại khoản thanh toán bằng VND. Đây là giao dịch mua bán giao ngay, không có lịch hoàn trả tiền đồng gắn với giao dịch như nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ kỳ hạn sáu tháng trước đó.
Sự khác biệt này có ý nghĩa đối với việc cân đối nguồn vốn của các tổ chức tín dụng. Thay vì phải tính toán thời điểm hoàn trả khoản tiền nhận được từ nghiệp vụ hoán đổi, ngân hàng có thêm nguồn VND không gắn với nghĩa vụ hoàn trả theo kỳ hạn của giao dịch mua ngoại tệ.
Theo ông Huy, trong điều kiện cung cầu ngoại tệ thuận lợi, NHNN có thể đồng thời bổ sung dự trữ ngoại hối và hỗ trợ khả năng thanh toán của các ngân hàng, nhất là khi nhu cầu vốn cuối năm gia tăng.
Tuy nhiên, lượng tiền thực tế được bổ sung không chỉ phụ thuộc vào khối lượng USD NHNN mua vào. Các hoạt động điều tiết thanh khoản khác của nhà điều hành cũng quyết định lượng tiền đồng còn lại trong hệ thống.
Diễn biến trên thị trường liên ngân hàng cho thấy nhu cầu vốn ngắn hạn vẫn hiện hữu. Theo báo cáo của ABS, lãi suất VND qua đêm tăng từ 3,7% ngày 3/11 lên 4,6% ngày 9/11.
Cùng giai đoạn, dư nợ OMO tăng từ 116.381 tỷ đồng lên 124.862 tỷ đồng. Việc cả lãi suất qua đêm và dư nợ OMO cùng tăng cho thấy nhu cầu bổ sung vốn ngắn hạn của hệ thống ngân hàng vẫn đáng kể.
ABS đánh giá tiền đồng từ hoạt động mua ngoại tệ giao ngay có đặc điểm khác với vốn OMO hoặc nguồn tiền nhận được từ các giao dịch hoán đổi ngoại tệ. Trong khi OMO có thời hạn và phải đáo hạn, nguồn VND từ giao dịch mua ngoại tệ giao ngay không gắn với lịch hoàn trả tương ứng.
Do đó, nếu lượng USD được mua đủ lớn, NHNN có thể giảm quy mô chào vốn qua OMO. Trong kịch bản cơ sở, ABS dự báo lãi suất liên ngân hàng qua đêm có khả năng trở về vùng 3-4%/năm.
Ba kịch bản bơm tiền và giới hạn giảm lãi suất
Để lượng hóa tác động, ABS xây dựng ba kịch bản về quy mô NHNN mua ngoại tệ đến ngày 31/3/2027.
Ở kịch bản thấp, nếu NHNN mua 2 tỷ USD, lượng tiền đồng thanh toán cho hệ thống ngân hàng tương ứng khoảng 51.000 tỷ đồng. Với kịch bản cơ sở 6 tỷ USD, con số này đạt 153.000 tỷ đồng. Trong trường hợp quy mô mua lên tới 10 tỷ USD, lượng VND có thể được cung ứng đạt 255.000 tỷ đồng.
Mức 153.000 tỷ đồng trong kịch bản cơ sở tương đương khoảng 123% dư nợ OMO tại thời điểm báo cáo. Nếu kịch bản cao xảy ra, tỷ lệ này tăng lên 204%.
Tuy nhiên, khả năng hiện thực hóa các kịch bản còn phụ thuộc vào diễn biến tỷ giá và lượng USD mà các tổ chức tín dụng sẵn sàng bán. Tại ngày 9/11, tỷ giá USD/VND trên thị trường liên ngân hàng ở mức 25.547 đồng/USD, cao hơn tỷ giá mua của NHNN khoảng 0,18%. Khoảng cách tương đối hẹp này có thể khiến khối lượng giao dịch trong những phiên đầu chưa lớn.
Bên cạnh thanh khoản, ABS đánh giá hoạt động mua ngoại tệ còn tạo điều kiện bổ sung dự trữ ngoại hối. Theo ba kịch bản, dự trữ ngoại hối có thể tăng lên lần lượt 89,6 tỷ USD, 93,6 tỷ USD và 97,6 tỷ USD.
Dù vậy, ngay cả trong kịch bản cao nhất, mức bao phủ nhập khẩu cũng chỉ đạt khoảng 2,07 tháng. Đây là yếu tố cho thấy nhu cầu củng cố dự trữ ngoại hối vẫn còn hiện hữu.
Một rào cản khác đối với dư địa nới lỏng thanh khoản là áp lực lạm phát. ABS dẫn số liệu CPI tháng 10 tăng 5,09% so với cùng kỳ, cao hơn mục tiêu khoảng 4,5%. Nhà điều hành vì vậy phải cân nhắc giữa yêu cầu hỗ trợ thanh khoản và mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô.
Theo dự báo của ABS, NHNN có thể duy trì lãi suất điều hành, kết hợp mua ngoại tệ và OMO, đồng thời trung hòa một phần lượng tiền cung ứng bằng cách để các khoản OMO đáo hạn.
Với lãi suất huy động và cho vay, tác động cũng khó xuất hiện ngay sau khi NHNN thực hiện giao dịch mua USD. Ông Nguyễn Quang Huy cho rằng thanh khoản ngắn hạn cải thiện có thể tạo điều kiện ổn định chi phí vốn, nhưng khả năng giảm lãi suất còn phụ thuộc vào tốc độ tăng tiền gửi, nhu cầu tín dụng, kỳ hạn nguồn vốn và mức độ rủi ro của từng ngân hàng.
Vì vậy, con số 153.000 tỷ đồng cần được nhìn nhận như một kịch bản cung ứng tiền đồng, thay vì nguồn vốn chắc chắn sẽ được đưa vào hệ thống. Khối lượng USD thực tế được mua, diễn biến lãi suất liên ngân hàng và quy mô điều tiết qua OMO sẽ quyết định mức độ tác động của chính sách đối với thanh khoản ngân hàng.
Long Giang
