VDSC: Điều kiện kích hoạt mua ngoại tệ giao ngay đã xuất hiện, lãi suất vẫn khó giảm bền vững

Theo Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), áp lực thanh khoản ngắn hạn đã hạ nhiệt đáng kể, trong khi chênh lệch giữa tỷ giá mua của NHNN và tỷ giá trung tâm đang tiệm cận 5% - mức có thể mở đường cho cơ quan quản lý kích hoạt công cụ mua ngoại tệ giao ngay. Tuy nhiên, đây mới là điều kiện hỗ trợ, chưa đủ để đưa lãi suất bước vào một chu kỳ giảm bền vững.

Theo báo cáo mới cập nhật, VDSC đánh giá bức tranh thanh khoản hệ thống đã cải thiện rõ rệt so với hai tháng trước. Tỷ giá duy trì quanh 26.200 đồng/USD, một số quy định điều hành được điều chỉnh theo hướng hỗ trợ nguồn vốn, trong khi dòng vốn ngoại và giải ngân đầu tư công cũng xuất hiện tín hiệu tích cực.

Tuy nhiên, sự cải thiện này chưa chuyển hóa đầy đủ thành mặt bằng lãi suất thấp hơn. Trong tháng 7, lượng thanh khoản bơm qua kênh OMO giảm dần, trong khi nhu cầu vốn trung và dài hạn của các ngân hàng vẫn lớn. Vì vậy, VDSC cho rằng áp lực ngắn hạn đã giảm nhưng những vấn đề mang tính cấu trúc trong bảng cân đối vẫn còn.

Một điểm đáng chú ý là việc nới các tỷ lệ quản lý chưa đồng nghĩa nguồn vốn khả dụng của toàn hệ thống tăng tương ứng. Việc đưa thêm 50% tiền gửi KBNN có kỳ hạn vào mẫu số LDR giúp các ngân hàng giảm áp lực tuân thủ, nhưng nhu cầu giao dịch nguồn vốn giữa các ngân hàng lại có xu hướng giảm. Do đó, hiệu ứng lan tỏa về thanh khoản chưa đạt như kỳ vọng.

Áp lực lớn hơn nằm ở sự lệch pha về kỳ hạn nguồn vốn. Theo VDSC, nhiều khoản tín dụng bất động sản vẫn đang được cơ cấu hoặc gia hạn, tiếp tục nằm trên bảng cân đối nhưng chưa tạo dòng tiền và lợi nhuận tương xứng. Các ngân hàng vì thế phải duy trì nguồn vốn trung, dài hạn lớn hơn, trong khi vòng quay tín dụng chậm lại.

Diễn biến lãi suất huy động cũng phản ánh rõ sự thay đổi này. Không chỉ kỳ hạn 12 tháng, nhóm 3-6 tháng cũng ghi nhận mức tăng đáng kể, cho thấy các ngân hàng đang chủ động kéo dài kỳ hạn nguồn vốn thay vì chỉ cạnh tranh ở kỳ hạn dài. Theo VDSC, đây không đơn thuần là cuộc đua tăng huy động mà còn là quá trình thay đổi cơ cấu kỳ hạn tiền gửi.

Trong khi đó, dòng vốn mới dù có nhiều tín hiệu tích cực vẫn chưa đủ lớn để làm thay đổi trạng thái thanh khoản trên quy mô toàn hệ thống. FDI thực hiện ở mức cao, cùng hoạt động vay nước ngoài của các ngân hàng, có thể hỗ trợ nguồn vốn, nhưng chi phí vốn quốc tế vẫn ở mức đáng lưu ý khi Fed còn neo lãi suất cao.

Chính vì vậy, dư địa điều hành của NHNN đang trở thành biến số quan trọng hơn trong ngắn hạn. VDSC cho rằng khi thanh khoản bớt căng, NHNN có thể chủ động hơn với các công cụ điều tiết để ổn định thị trường, nhưng vẫn phải cân đối với mục tiêu ổn định tỷ giá.

Đáng chú ý, chênh lệch giữa tỷ giá mua của NHNN và tỷ giá trung tâm hiện đã tiệm cận 5%. Theo VDSC, đây là tín hiệu có thể mở đường cho việc kích hoạt công cụ mua ngoại tệ giao ngay của NHNN. Nếu được sử dụng, công cụ này có khả năng bổ sung thanh khoản đáng kể cho hệ thống và đồng thời mang ý nghĩa lớn hơn về mặt điều hành chính sách tiền tệ.

Dù vậy, VDSC không cho rằng chỉ riêng việc thanh khoản cải thiện hay NHNN có thêm dư địa mua ngoại tệ là đủ để xác lập một chu kỳ giảm lãi suất. Điều kiện vĩ mô đã thuận lợi hơn, đặc biệt ở tỷ giá và thanh khoản ngắn hạn, nhưng áp lực về cơ cấu nguồn vốn và hiệu quả sử dụng vốn vẫn chưa được giải quyết.

Ở góc độ này, bài toán lãi suất đang dịch chuyển từ câu chuyện “thiếu tiền ngắn hạn” sang “thiếu nguồn vốn phù hợp với cấu trúc tài sản”. Chừng nào các khoản tín dụng có vòng quay chậm, đặc biệt là tín dụng bất động sản đang được cơ cấu, còn chiếm tỷ trọng đáng kể trên bảng cân đối, áp lực huy động trung và dài hạn vẫn khó biến mất.

Vì vậy, theo VDSC, yếu tố quyết định mặt bằng lãi suất trong dài hạn không chỉ nằm ở lượng tiền NHNN bơm hay hút qua OMO, mà còn ở khả năng xử lý các tài sản có hiệu quả thấp trong hệ thống. Nếu những nút thắt này được tháo gỡ, thanh khoản được cải thiện và NHNN có thêm dư địa hỗ trợ qua kênh ngoại hối, điều kiện cho một mặt bằng lãi suất ổn định hơn mới thực sự rõ nét.