Xung đột Trung Đông phủ bóng lên lợi ích kinh tế của Trung Quốc

Xung đột leo thang tại Trung Đông đang tạo ra lớp rủi ro mới đối với Trung Quốc. Dù Bắc Kinh được cho là có khả năng chống chịu tốt hơn nhiều nền kinh tế trước cú sốc giá dầu, mạng lưới đầu tư và thương mại ngày càng lớn của nước này tại khu vực vẫn đứng trước nguy cơ bị gián đoạn.

Căng thẳng gia tăng quanh Strait of Hormuz – tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu – đang khiến hoạt động vận tải và thương mại trong khu vực trở nên bất ổn.

Phụ thuộc năng lượng vẫn rất lớn

Trung Đông vẫn là nguồn cung năng lượng quan trọng đối với Trung Quốc. Theo dữ liệu thị trường, hơn 50% lượng dầu nhập khẩu bằng đường biển của Trung Quốc đến từ khu vực này.

Trong đó, Iran giữ vai trò đáng kể. Theo công ty dữ liệu năng lượng Kpler, dầu Iran chiếm khoảng 13% lượng dầu nhập khẩu bằng đường biển của Trung Quốc trong năm 2025.

Dù Bắc Kinh đã tích lũy lượng dự trữ dầu lớn và đa dạng hóa nguồn cung, bất kỳ gián đoạn nào kéo dài tại Trung Đông vẫn có thể làm tăng chi phí nhập khẩu năng lượng của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.

Hàng chục tỷ USD đầu tư trong khu vực

Không chỉ phụ thuộc vào dầu mỏ, Trung Quốc còn mở rộng nhanh chóng các khoản đầu tư tại Trung Đông.

Theo Dan Wang của Eurasia Group, từ năm 2019 đến 2024 Trung Quốc đã đầu tư khoảng 89 tỷ USD vào khu vực Tây Á, tập trung vào năng lượng, hạ tầng và logistics.

Trung Đông cũng trở thành thị trường quan trọng cho nhiều ngành công nghiệp Trung Quốc. Chẳng hạn, United Arab Emirates hiện là một trong những thị trường tăng trưởng nhanh nhất của ôtô Trung Quốc, trong khi nhu cầu thép tại Saudi Arabia tăng mạnh nhờ các dự án xây dựng quy mô lớn.

Các dự án chiến lược đối mặt bất ổn

Nhiều dự án năng lượng có sự tham gia của doanh nghiệp Trung Quốc nằm ngay trong khu vực nhạy cảm.

Tại Qatar, các ngân hàng Trung Quốc tham gia tài trợ cho dự án mở rộng khí tự nhiên hóa lỏng North Field. Tập đoàn dầu khí quốc doanh Sinopec cũng nắm cổ phần trong dự án này.

Doanh nghiệp Trung Quốc đồng thời tham gia vận hành hoặc đầu tư tại nhiều cảng biển chiến lược trong khu vực, bao gồm cảng Haifa ở Israel và cảng Khalifa tại United Arab Emirates.

Ngoài ra, công ty xây dựng nhà nước Power Construction Corporation of China đã tham gia xây dựng nhiều nhà máy khử mặn tại Saudi Arabia, Oman và UAE.

Doanh nghiệp công nghệ Trung Quốc mở rộng hiện diện

Trung Đông cũng đang trở thành điểm đến mới của các công ty công nghệ Trung Quốc.

Các tập đoàn như Huawei, Alibaba và Tencent đều mở rộng hoạt động tại Dubai – trung tâm công nghệ đang nổi lên của khu vực.

Trong khi đó, các thương hiệu điện thoại Trung Quốc như Xiaomi và Honor cũng đang tăng nhanh thị phần tại Trung Đông.

Tuy nhiên, căng thẳng địa chính trị đã bắt đầu ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh. Công ty công nghệ Baidu gần đây đã tạm dừng dịch vụ robotaxi tại UAE.

Bắc Kinh thúc đẩy ngoại giao hạ nhiệt

Trước nguy cơ rủi ro gia tăng, Trung Quốc đang tăng cường hoạt động ngoại giao nhằm kêu gọi kiềm chế.

Ngoại trưởng Wang Yi đã điện đàm với quan chức từ Iran, Oman, Israel, Saudi Arabia và UAE, kêu gọi các bên hạ nhiệt căng thẳng.

Trong khi đó, một số công ty vận tải đã bắt đầu điều chỉnh hoạt động. Tập đoàn vận tải biển COSCO tạm ngừng nhận đơn vận chuyển qua eo Hormuz, còn hãng tàu Maersk cũng dừng một số tuyến trong khu vực.

Dù vậy, một số doanh nhân Trung Quốc tại Trung Đông cho rằng bất ổn cũng có thể tạo ra cơ hội, đặc biệt khi nhiều doanh nghiệp phương Tây giảm hiện diện trong khu vực.