VN-Index “bốc hơi” hơn 115 điểm: Cú sốc khiến nhà đầu tư vẫn chưa hết hoang mang

Ba ngày sau cú giảm mạnh hơn 115 điểm trong phiên 09/03, tâm lý thận trọng vẫn bao trùm thị trường chứng khoán Việt Nam. Trong phiên giao dịch 12/03, nhiều nhà đầu tư cá nhân tiếp tục lựa chọn bán ra khi giá dầu thế giới bật tăng trở lại và căng thẳng tại Trung Đông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Kết phiên, VN-Index đóng cửa trong sắc đỏ, giảm gần 20 điểm, thanh khoản cũng suy giảm so với các phiên trước đó.

Tại talkshow “Chứng khoán, vàng, dầu biến động, cơ hội nào cho nhà đầu tư?” do Báo Người Lao Động tổ chức chiều 12/03, ông Đinh Minh Trí, Giám đốc Phân tích Khối Khách hàng cá nhân Công ty Chứng khoán Mirae Asset (MAS), cho rằng cú giảm mạnh ngày 09/03 là phản ứng mang tính chu kỳ của thị trường. Theo ông, việc VN-Index lao dốc không phải là “thiên nga đen”, bởi trong một năm thị trường thường có 1-2 nhịp giảm sâu tương tự.

Nguyên nhân chính của đợt điều chỉnh này đến từ căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông khiến giá dầu tăng vọt lên gần 120 USD/thùng, làm dấy lên lo ngại lạm phát toàn cầu quay trở lại. Khi các yếu tố địa chính trị trở nên căng thẳng, dòng tiền trên thị trường tài chính thường phản ứng rất nhanh.

Ông Võ Diệp Thành Thoại, Trưởng Phòng Khách hàng cao cấp Công ty Chứng khoán DNSE, cho rằng diễn biến giá dầu tăng quá nhanh đã tạo ra cú sốc tâm lý cho nhà đầu tư. Theo ông, điều thị trường không lường trước là giá dầu tăng một mạch từ khoảng 80 USD/thùng lên vượt 100 USD rồi tiến sát 120 USD/thùng chỉ trong thời gian ngắn.

Bên cạnh đó, thông tin về nguy cơ tắc nghẽn tại eo biển Hormuz càng khiến thị trường lo ngại xung đột có thể leo thang. Điều này đã kích hoạt làn sóng bán tháo cổ phiếu trong phiên 09/03, khiến VN-Index ghi nhận một trong những phiên giảm mạnh nhất thời gian gần đây.

Ngoài yếu tố bên ngoài, nhiều chuyên gia cũng cho rằng thị trường chứng khoán Việt Nam đã có giai đoạn tăng khá nóng trước đó. Vì vậy, một nhịp điều chỉnh mạnh là điều khó tránh khỏi khi các yếu tố rủi ro xuất hiện.

Ở góc độ vĩ mô, giá dầu tăng cao đang đặt ra nguy cơ lạm phát quay trở lại. TS Châu Đình Linh, chuyên gia tài chính - ngân hàng, dẫn các nghiên cứu cho thấy khi giá dầu tăng 10% và duy trì trong thời gian dài so với mức tham chiếu ban đầu, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của Việt Nam có thể tiến gần ngưỡng 4%, tương đương mục tiêu kiểm soát lạm phát của Chính phủ.

Theo ông Linh, rổ hàng hóa tính CPI gồm 11 nhóm ngành với hơn 700 mặt hàng, trong đó nhiên liệu và xăng dầu có tác động trực tiếp đến nhiều loại hàng hóa khác do đây là yếu tố đầu vào của phần lớn hoạt động sản xuất và dịch vụ.

Nếu giá dầu duy trì quanh 100 USD/thùng đến tháng 06 trong kịch bản xung đột kéo dài, lạm phát của Việt Nam năm nay có thể lên tới khoảng 5%. Mức này vượt mục tiêu kiểm soát lạm phát và tạo thêm áp lực đáng kể lên chính sách tiền tệ.

Ông Đinh Minh Trí cho rằng trong bối cảnh bất ổn kinh tế và địa chính trị toàn cầu, mục tiêu tăng trưởng kinh tế khoảng 10% trong năm nay có thể phải điều chỉnh. Theo ông, ưu tiên kiểm soát lạm phát có thể sẽ được đặt lên hàng đầu nếu các biến động bên ngoài tiếp tục kéo dài.

Bên cạnh đó, áp lực tỉ giá cũng đang gia tăng khi giá USD trên thị trường tự do đã vượt mốc 27.000 đồng/USD. Điều này có thể khiến việc điều hành chính sách tiền tệ trở nên thận trọng hơn trong thời gian tới.

Ở góc độ dòng tiền, ông Đào Minh Châu, Phó Giám đốc Trung tâm Phân tích và Tư vấn đầu tư Công ty Chứng khoán SSI, cho biết nhà đầu tư cá nhân hiện chiếm khoảng 80% tổng giá trị giao dịch trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Nhóm nhà đầu tư này thường so sánh mức sinh lời của chứng khoán với các kênh đầu tư khác, đặc biệt là gửi tiết kiệm.

Khi lãi suất tăng, sức hấp dẫn của thị trường chứng khoán có thể giảm so với tiền gửi. Ngoài ra, nhiều nhà đầu tư cá nhân sử dụng đòn bẩy tài chính thông qua vay margin, nên chi phí lãi vay tăng cũng ảnh hưởng trực tiếp đến mức độ tham gia thị trường.

Ở góc độ doanh nghiệp, lãi suất tăng còn tác động đến định giá cổ phiếu, đặc biệt khi xét theo phương pháp chiết khấu dòng tiền. Đồng thời, chi phí tài chính của doanh nghiệp cũng gia tăng, từ đó ảnh hưởng đến tăng trưởng lợi nhuận.

Trong bối cảnh này, nhiều chuyên gia cho rằng thị trường chứng khoán cần một nhóm cổ phiếu dẫn dắt mới để tạo động lực phục hồi. Trước đó, sau cú sốc thuế quan của Mỹ vào tháng 04/2025, một số cổ phiếu vốn hóa lớn đã đóng vai trò dẫn dắt thị trường.

Giai đoạn từ tháng 06 đến tháng 09/2025, nhóm cổ phiếu Vingroup và ngân hàng tiếp tục tạo lực đẩy giúp VN-Index chinh phục các vùng giá cao hơn. Tuy nhiên, hiện thị trường vẫn đang chờ sự xuất hiện của một nhóm ngành dẫn dắt mới.

Theo ông Võ Diệp Thành Thoại, chiến lược phù hợp ở thời điểm hiện tại là duy trì tỉ trọng danh mục ở mức cân bằng, khoảng 50% cổ phiếu. Nhà đầu tư nên quan sát diễn biến thị trường và chỉ gia tăng tỉ trọng khi xuất hiện tín hiệu rõ ràng từ các nhóm cổ phiếu dẫn dắt.

Dù vậy, một số nhóm ngành vẫn được đánh giá có triển vọng tăng trưởng trong năm nay như bán lẻ, tiêu dùng, vật liệu xây dựng, phân bón, hóa chất và ngân hàng. Bên cạnh đó, làn sóng thoái vốn nhà nước có thể tạo thêm cơ hội đầu tư mới trên thị trường.

Theo ông Đinh Minh Trí, khi việc triển khai Nghị quyết 79/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước được thúc đẩy, quá trình thoái vốn tại các doanh nghiệp nhà nước có thể tạo ra nguồn hàng chất lượng cho thị trường chứng khoán. Điều này tương tự giai đoạn 2016-2017 khi nhiều doanh nghiệp lớn niêm yết và thu hút mạnh dòng vốn.

Nếu thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng trong thời gian tới, dòng vốn ngoại cũng có thể chảy mạnh hơn vào các doanh nghiệp quy mô lớn, đặc biệt là các doanh nghiệp có vốn nhà nước mới niêm yết.

Ở góc độ nhà đầu tư, các chuyên gia khuyến nghị cần tránh tâm lý đầu tư theo đám đông. Việc xây dựng danh mục và phân bổ tài sản phù hợp với tổng nguồn vốn, khẩu vị rủi ro và mục tiêu đầu tư được xem là yếu tố quan trọng để hạn chế rủi ro trong giai đoạn thị trường biến động mạnh.