VASEP chỉ ra điều đáng lo hơn mức thuế 12,5% của Mỹ

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), việc Hoa Kỳ chính thức áp dụng thuế bổ sung theo Section 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 từ ngày 24/7/2026 không chỉ làm tăng chi phí xuất khẩu mà còn mở ra một giai đoạn cạnh tranh mới đối với ngành thủy sản toàn cầu. Trong bối cảnh đó, khả năng thích ứng được đánh giá sẽ trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Việt Nam nằm trong nhóm 38 quốc gia và vùng lãnh thổ bị Hoa Kỳ áp mức thuế bổ sung 12,5% - mức cao nhất theo chính sách mới - đối với khoảng 37% kim ngạch xuất khẩu sang thị trường này. Tuy nhiên, theo VASEP, con số 12,5% chỉ là phần nổi của vấn đề, bởi tác động thực sự nằm ở sự thay đổi tương quan cạnh tranh giữa các quốc gia cung ứng tại thị trường nhập khẩu thủy sản lớn nhất thế giới.

Khi chi phí nhập khẩu thay đổi, cả doanh nghiệp xuất khẩu lẫn các nhà nhập khẩu tại Hoa Kỳ đều buộc phải điều chỉnh chiến lược chuỗi cung ứng. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến đơn hàng trước mắt mà còn tác động đến quyết định đầu tư, lựa chọn đối tác và cấu trúc thị trường trong nhiều năm tới.

Theo VASEP, điều đáng lo nhất hiện nay không phải là mức thuế bổ sung 12,5%, mà là khả năng Section 301 được duy trì trong thời gian dài. Khác với Section 122 chỉ có hiệu lực 150 ngày, Section 301 không phải biện pháp tạm thời. Thực tế, các mức thuế áp dụng với hàng hóa Trung Quốc từ năm 2018 vẫn được duy trì qua nhiều đời Tổng thống Hoa Kỳ.

Chính vì vậy, doanh nghiệp không thể coi đây là khoản chi phí phát sinh ngắn hạn. Theo VASEP, yếu tố thuế cần được đưa vào chiến lược đầu tư, phát triển thị trường và tổ chức chuỗi cung ứng trong nhiều năm tới, thay vì chỉ tìm giải pháp ứng phó trong ngắn hạn.

Dù vậy, hiệp hội cho rằng ngành thủy sản Việt Nam vẫn còn dư địa để cải thiện vị thế. Hoa Kỳ vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn cung thủy sản nhập khẩu, trong khi năng lực chế biến, khả năng cung ứng ổn định và chất lượng sản phẩm của doanh nghiệp Việt Nam là những lợi thế mà không nhiều quốc gia có thể thay thế trong thời gian ngắn.

Bên cạnh đó, việc Việt Nam ban hành Nghị định 292/2026/NĐ-CP về cấm nhập khẩu hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức, có hiệu lực từ ngày 5/9/2026, được VASEP đánh giá là bước tiến quan trọng trong hoàn thiện khung pháp lý theo các tiêu chuẩn quốc tế. Nếu quá trình triển khai được phía Hoa Kỳ ghi nhận tích cực, đây có thể trở thành cơ sở để Việt Nam tiếp tục đối thoại và cải thiện vị thế trong các chính sách thương mại thời gian tới.

Ở góc độ doanh nghiệp, VASEP cho rằng áp lực trong ngắn hạn là khó tránh khỏi. Các nhà xuất khẩu nhiều khả năng phải chia sẻ một phần chi phí thuế với đối tác nhập khẩu, đồng thời đối mặt sức ép cạnh tranh lớn hơn để giữ đơn hàng trên thị trường Hoa Kỳ.

Tuy nhiên, về trung và dài hạn, lợi thế cạnh tranh của ngành thủy sản sẽ không còn phụ thuộc chủ yếu vào mức thuế nhập khẩu. Theo VASEP, năng lực chế biến sâu, phát triển sản phẩm giá trị gia tăng, tuân thủ các tiêu chuẩn về lao động, môi trường, truy xuất nguồn gốc cùng khả năng thích ứng trước những thay đổi của chính sách thương mại toàn cầu sẽ ngày càng trở thành những yếu tố quyết định.

"Thuế Section 301 chắc chắn sẽ khiến môi trường cạnh tranh tại thị trường Hoa Kỳ trở nên khốc liệt hơn. Tuy vậy, trong bối cảnh các đối thủ cũng đang phải đối mặt với những khó khăn riêng, cơ hội vẫn dành cho những doanh nghiệp có khả năng thích ứng nhanh, chủ động tái cấu trúc thị trường và đầu tư vào giá trị gia tăng. Đây sẽ là yếu tố quyết định vị thế của thủy sản Việt Nam tại Hoa Kỳ trong giai đoạn tới, hơn là bản thân con số thuế 12,5%", đại diện VASEP nhấn mạnh.

Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam được thành lập năm 1998, hiện có hơn 320 doanh nghiệp thành viên, trong đó có nhiều doanh nghiệp niêm yết như Vĩnh Hoàn (VHC), Nam Việt (ANV), Sao Ta (FMC) và I.D.I Seafood (IDI). Các hội viên của VASEP hiện đóng góp hơn 83% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Việt Nam.