Mỹ đề xuất thuế 12,5%: Một rủi ro mới với hàng xuất khẩu Việt Nam

Theo thông tin từ Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Cơ quan Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) vừa công bố kết luận điều tra theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974, đồng thời đề xuất áp thuế bổ sung đối với hàng hóa đến từ các quốc gia bị cho là chưa ban hành hoặc thực thi hiệu quả các biện pháp ngăn chặn hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức.

Trong danh sách được công bố, Việt Nam nằm trong nhóm 54 nền kinh tế bị kết luận là chưa ban hành và chưa thực thi hiệu quả các quy định liên quan. Theo đề xuất của USTR, nhóm này có thể phải chịu mức thuế bổ sung lên tới 12,5% đối với hàng hóa xuất khẩu vào Mỹ. Đây là mức thuế cao hơn nhóm các quốc gia đã có lệnh cấm hoặc có cam kết thương mại liên quan với Hoa Kỳ, vốn được đề xuất áp mức thuế 10%.

Theo VCCI, mặc dù phía Hoa Kỳ ghi nhận các giải trình của Việt Nam về những nỗ lực phòng chống lao động cưỡng bức, nhưng USTR vẫn cho rằng Việt Nam chưa có quy định pháp lý mang tính trực diện cấm nhập khẩu hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức. Đây là cơ sở để cơ quan này đưa Việt Nam vào nhóm chịu mức thuế đề xuất cao hơn.

Nếu được áp dụng, biện pháp mới có thể tạo ra sức ép đáng kể đối với nhiều ngành xuất khẩu chủ lực của Việt Nam. Hoa Kỳ hiện là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, đồng thời là điểm đến quan trọng của các ngành dệt may, da giày, đồ gỗ, điện tử, thủy sản và nhiều nhóm hàng công nghiệp chế biến khác. Việc phải gánh thêm thuế suất 12,5% có thể làm giảm năng lực cạnh tranh về giá, thu hẹp biên lợi nhuận và tạo áp lực lên các doanh nghiệp xuất khẩu.

VCCI cũng lưu ý báo cáo của USTR đã đề cập tới các chuỗi cung ứng có độ nhạy cảm cao như bông thô và polysilicon - nguyên liệu quan trọng trong sản xuất pin năng lượng mặt trời. Điều này cho thấy phạm vi tác động của chính sách có thể rộng hơn một số ngành truyền thống.

Tuy nhiên, theo đánh giá của VCCI, hiện nay mọi nội dung mới chỉ dừng ở mức đề xuất trong quá trình lấy ý kiến công khai và chưa phải quyết định cuối cùng. Theo lộ trình của USTR, thời hạn tiếp nhận ý kiến bằng văn bản kéo dài đến ngày 6/7/2026, trước khi cơ quan này tổ chức phiên điều trần công khai vào ngày 7/7/2026. VCCI cho rằng đây là giai đoạn quan trọng để Việt Nam tiếp tục đối thoại, cung cấp thông tin và vận động nhằm giảm thiểu các tác động bất lợi.

Ở góc độ chính sách dài hạn, tổ chức này kiến nghị Việt Nam nghiên cứu hoàn thiện khung pháp lý liên quan đến việc cấm nhập khẩu hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức hoặc đưa nội dung này vào các chương trình đàm phán thương mại song phương. Đây có thể là cơ sở để Việt Nam được xem xét chuyển sang nhóm chịu mức thuế thấp hơn.

Đối với doanh nghiệp, VCCI khuyến nghị cần khẩn trương rà soát toàn bộ chuỗi cung ứng, tăng cường truy xuất nguồn gốc nguyên liệu và bảo đảm tuân thủ các tiêu chuẩn lao động quốc tế nhằm giảm thiểu các rủi ro phát sinh trong tương lai.

Dù chưa trở thành chính sách chính thức, đề xuất mới của Hoa Kỳ cho thấy các tiêu chuẩn về lao động, môi trường và tính minh bạch chuỗi cung ứng đang ngày càng trở thành yếu tố quan trọng trong thương mại toàn cầu. Đây có thể là một trong những thách thức mới đối với chiến lược xuất khẩu của Việt Nam trong giai đoạn tới.